Ποιος έκανε το πραξικόπημα; Γιατί τρεφόμαστε με θεωρίες συνωμοσίας

ΕΙΔΗΣΕΙΣ /ΚΥΠΡΟΣ

Παρόλο που κυκλοφόρησαν βίντεο από την επίθεση στο ξενοδοχείο όπου διέμενε ο Ερντογάν, ακόμα κάποιοι πιστεύουν ότι ο ίδιος οργάνωσε το πραξικόπημα

Οι θεωρίες συνωμοσίας συνοδεύουν κάθε μεγάλο γεγονός από καταβολής του κόσμου –δεν είναι φαινόμενο σημερινό- και τρέφουν την ανάγκη του κόσμου να εξηγήσει αυτό που δυσκολεύεται να κατανοήσει ή αυτό που του προκαλεί άγχος. Αυτό υποστηρίζει ο κοινωνικός ψυχολόγος, Κυριάκος Παχουλίδης, ο οποίος μας δίνει την επιστημονική εξήγηση της κύριας θεωρίας συνωμοσίας που συνοδεύει το πραξικόπημα της Παρασκευής στην Τουρκία, που θέλει τον ίδιο τον Ερντογάν να το οργάνωσε. «Σύμφωνα με την επιστημονική εξήγηση, το φαινόμενο των θεωριών συνωμοσίας είναι κάτι το οποίο είναι αρκετά διαδεδομένο, δεν είναι σημερινό, πάει αιώνες πίσω. Οι άνθρωποι ανέκαθεν έφτιαχναν θεωρίες συνωμοσίας, που είναι ιδιαίτερα ανθεκτικές στη λογική επεξήγηση και στην επιχειρηματολογία. Και είναι ιδιαίτερα ανθεκτικές διότι δεν θεμελιώνονται σε λογική βάση, σε ένα ορθολογικό συλλογισμό, αλλά στηρίζονται περισσότερο στην ανάγκη του ανθρώπου που την επινοεί ή την ομάδα που τη διαδίδει, να απαντήσει σε κάτι που δεν μπορεί να καταλάβει, στο ανεξήγητο, σε κάτι το οποίο τού προκαλεί άγχος, σε κάτι το οποίο τον φοβίζει και πρέπει να το κατανοήσει» εξήγησε ο κ. Παχουλίδης, μιλώντας στην «Πρωινή Επιθεώρηση» του Πολίτη 107,6. 

Άλλο γνώση, άλλο πεποίθηση 

Σύμφωνα με τον κ. Παχουλίδη, οι κανόνες της λογικής δεν είναι πάντοτε οι ίδιοι με βάση το δυτικό μοντέλο σκέψης, έτσι όπως έχει αναπτυχθεί και έχει διαδοθεί σήμερα στον σύγχρονο κόσμο. «Οι κανόνες της λογικής λένε ότι για ένα Χριστιανό –το αναφέρω ως παράδειγμα χωρίς να το κριτικάρω- ένα συν ένα συν ένα, ίσον ένα. Ο Τριαδικός Θεός είναι μοναδικός Θεός. Άρα, πάρα πολλές από τις απόψεις μας σχηματίζονται περισσότερο στη βάση της πεποίθησης, παρά στη βάση της γνώσης. Είναι βασισμένες στα πιστεύω μας, σε αυτό που εμείς αντιλαμβανόμαστε ότι είναι η πραγματικότητα. Ακόμα και όταν βλέπουμε κάτι το οποίο οι άλλοι θα μπορούσαν να το εκλάβουν διαφορετικά, εμείς έχουμε θεμελιωμένη πεποίθηση ότι το ορθό είναι το δικό μας πιστεύω. Η θεωρία συνωμοσίας απαντά ακριβώς σε αυτή την ανάγκη του ανθρώπου, δηλαδή του να καταλάβει αυτό το οποίο είναι πολύπλοκο, σύνθετο -και πολλές φορές του προκαλεί άγχος- με έναν απλοποιημένο, απλουστευμένο θα έλεγα, τρόπο» συμπλήρωσε. 

Δεν είναι ατομική υπόθεση 

Θα πρέπει να δούμε, συνέχισε, τη θεωρία συνωμοσίας όχι σαν υπόθεση του ενός, δεν είναι μια ατομική υπόθεση, δεν έχει να κάνει με τον τρόπο που σκέφτεται ένα άτομο μόνον, είναι μια διεργασία που λαμβάνει χώραν μέσα στα πλαίσια μιας ομάδας, οπόταν αντλεί από τις πεποιθήσεις, από τις απόψεις, από τα πολιτισμικά πρότυπα της συγκεκριμένης ομάδας. «Και φυσικά, απέναντι από εκείνη την ομάδα υπάρχει πάντοτε ο άλλος. Οπότε, αυτές οι θεωρίες συνωμοσίας εμπλέκουν και συνήθως ενοχοποιούν ή βλέπουν τον άλλο ως έναν αποδιοπομπαίο τράγο. Την ίδια στιγμή, οι θεωρίες συνωμοσίας υπηρετούν και μια άλλη ανάγκη. Την ανάγκη μας να μπορέσουμε να ξεπεράσουμε το υπερβατικό. Αυτό το οποίο δεν μπορούμε να συλλάβουμε μέσα από την απλή παρατήρηση» πρόσθεσε. 

Ερντογάν ο υπερήρωας 

Τον Ερντογάν, λίγο ως πολύ τον αντιλαμβάνονται σαν έναν υπεράνθρωπο, αυτοί που υποστηρίζουν ότι ο ίδιος οργάνωσε το πραξικόπημα κατά του εαυτού του. «Τον βλέπουν σαν έναν υπερήρωα. Μπορεί να μην το καταλαβαίνουν, αλλά για να μπορέσει κάποιος, τη σήμερον ημέρα, να οργανώσει ένα τέτοιο πράγμα, και να μην τον πάρει κανένας είδηση, και να έχει καταφέρει να πείσει όλους τους πολιτικούς του αντιπάλους -και να είμαστε σίγουροι ότι το έκανε- πρέπει να έχει υπερφυσικές ικανότητες. Αυτό είναι ένα άλλο χαρακτηριστικό της θεωρίας των συνωμοσιών. Πολλοί ερευνητές παρομοιάζουν αυτό το φαινόμενο με τη θρησκευτική σκέψη, υπό την έννοια τού ότι κάποιοι συζητούν και αντλούν ιδέες μέσα από τις αντιλήψεις για το υπερφυσικό. Άλλοι ερευνητές, τις βλέπουν ως τρόπο για να στηθεί μια επιχειρηματολογία, ακόμα και απέναντι στην επιστημονική σκέψη. «Και δεν ξέρουν μόνον ότι ο Ερντογάν έκανε το πραξικόπημα. Ξέρουν και γιατί το έκανε και είναι έτοιμοι να απαντήσουν σε όλα όσα ακούμε γύρω μας, αλλά και στο ότι ενδεχομένως να μην έκανε το πραξικόπημα. Δηλαδή, με βάση αυτό που πιστεύουν, κτίζουν έναν ολόκληρο θεωρητικό πλαίσιο που εξηγεί και το τι έγινε και το πως έγινε», κατέληξε ο Κυριάκος Παχουλίδης.


Επιστροφή
στην αρχή