Περιμένοντας τον Ερντογάν για... παιχνίδι 

ΑΠΟΨΗ /ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ
Πώς η επαναπροσέγγιση Τουρκίας - Ισραήλ επηρεάζει το Κυπριακό, η θέση του Ισραήλ και η πιθανή εμπλοκή της Ρωσόας σε θέματα φυσικού αερίου

H επαναπροσέγγιση Τουρκίας - Ισραήλ, μετά από έξι χρόνια παγωμένων σχέσεων σε διμερές επίπεδο δεν πρέπει να ξενίζει. Ήταν, παρά την εξαιρετική προσέγγιση Λευκωσίας - Τελ Αβίβ τα τελευταία τέσσερα χρόνια, μάλλον το αποτέλεσμα μιας δυναμικής μυστικής διπλωματίας, που μετά τη συγγνώμη Νετανιάχου, επίσημα το 2013 τρία χρόνια μετά το συμβάν με το Mavi Marmara, οριστικοποιήθηκε η συμφωνία για πλήρη αποκατάσταση των σχέσεων. Παρά τις φαντασιώσεις για «στρατηγικούς άξονες» Κύπρου - Ισραήλ «εναντίον της Τουρκίας», η σχέση Τουρκίας - Ισραήλ χρονολογείται αρκετά χρόνια πριν τη δική μας προσέγγιση με τη σύμμαχο και γειτονική χώρα – με άξονα τη στρατηγική εμβάθυνση στον τομέα των υδρογονανθράκων. Και αυτή η σχέση, όπως και η θέση της Κύπρου στη μεγάλη εικόνα του χάρτη της περιοχής, δεν υπόκεινται σε μανιχαϊστικές εκφάνσεις μαύρου - λευκού. Η επαναπροσέγγιση Τουρκίας - Ισραήλ φέρνει μια νέα κατάσταση πραγμάτων στην περιοχή και φυσικά υπαγορεύεται από συγκεκριμένες γεωπολιτικές, οικονομικές και πολιτικές συνιστώσες.

 

Ενεργειακή διάσταση

 

H επαναπροσέγγιση Ισραήλ - Τουρκίας βάζει σε πρώτο πλάνο τη σύνδεση των μεγάλων αποθεμάτων φυσικού αερίου του Λεβιάθαν με την Τουρκία, καθώς και την εν γένει εμπορική ανάπτυξη του κοιτάσματος, σε δυναμική τροχιά, δεδομένων και των καθυστερήσεων λόγω της περιπέτειας της Delek με την αντιμονοπωλιακή αρχή του Ισραήλ. Η σύνδεση του κοιτάσματος Λεβιάθαν με αγωγό προς την Τουρκία (υποθαλάσσιο μήκους 500-550 χλμ.) και συγκεκριμένα στο λιμάνι του Τσεϊχάν ή την Αλεξανδρέττα αποτελεί το κυρίαρχο σενάριο. Μια τέτοια επιλογή όμως περνάει αναπόφευκτα από την κυπριακή ΑΟΖ – πράγμα που σημαίνει ότι χρειάζεται η συγκατάθεση της ΚΔ. Διπλωματικοί κύκλοι σχολίασαν στον «Π» πως μια τέτοια ενέργεια θα μπορούσε να δημιουργήσει σύννεφα -ιδίως με το Κυπριακό άλυτο- στη σχέση Λευκωσίας - Τελ Αβίβ. Συνομιλητές του «Π» μάλιστα εξέφρασαν την άποψη ότι ένας τέτοιος αγωγός «θα μπορούσε να είναι αμιγώς τουρκικός, συνεπώς το Ισραήλ να μην έχει ευθεία ανάμιξη ως πωλητής αερίου και όχι ως μέτοχος στην ανάπτυξή του». Το άρθρο 79 πάντως της συνθήκης για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982 περιλαμβάνει πρόνοια και για την περίπτωση πόντισης καλωδίων ή αγωγών στην υφαλοκρηπίδα του παράκτιου κράτους και κατ’ επέκταση η ΚΔ έχει όλα τα νομικά εφόδια προκειμένου να παγώσει τη δημιουργία ενός τέτοιου αγωγού. Αίσθηση πάντως προκαλεί η δήλωση του πρώην πρέσβη του Ισραήλ στην Τουρκία, Alon Liel, σε δημοσίευμα του Globes την περασμένη εβδομάδα, ο οποίος έκανε λόγο για «προδοσία εκ μέρους του Ισραήλ σε σχέση με την επαναπροσέγγιση με την Τουρκία». Πηγές του «Π» που γνωρίζουν πράγματα και καταστάσεις διαβεβαιώνουν πως μια τέτοια αντίληψη δεν την ασπάζεται η Λευκωσία. «Κύπρος και Ισραήλ διατηρούν μια εξαιρετική σχέση και η ενημέρωση εκ μέρους του Τελ Αβίβ για την πρόοδο στην προσέγγιση με την Τουρκία ήταν συνεχής και απρόσκοπτη», ανέφερε στον «Π» πηγή που γνωρίζει. Σε κάθε περίπτωση, μια βόρεια όδευση αγωγού από την ισραηλινή ΑΟΖ προς την Τουρκία θα εξυπηρετούσε και τα κυπριακά συμφέροντα, αρκεί βέβαια να υπήρχε breakthrough στο Κυπριακό. Στην παρούσα φάση όμως δείχνει να αποτελεί μονόδρομο για το Ισραήλ, πηγές από το οποίο θεωρούν πως κάτι τέτοιο θα ήταν εφικτό από το 2020.

 

Πολιτική διάσταση

 

Αυτό που πρέπει να καταστεί σαφές είναι πως η νέα συμφωνία Ισραήλ -Τουρκίας δεν εντάσσει τις σχέσεις των δύο κρατών σε μια προ του 2010 εποχή. Η Τουρκία μπορεί να κερδίζει οφέλη σε σχέση με την ανθρωπιστική βοήθεια που θα προσφέρει στη Γάζα (αλλά και την πολύτιμη ανοικοδόμησή της), ωστόσο σε αμυντικό/στρατιωτικό επίπεδο η σχέση δεν θα είναι η ίδια. Τουρκία και Ισραήλ είχαν εξαιρετική συνεργασία σε αυτό το επίπεδο πριν διαρρήξουν τις σχέσεις τους. «Για το Ισραήλ η Τουρκία αποτελούσε και μια θαυμάσια αγορά για την εξαγωγή οπλικών συστημάτων», αναφέρει στον «Π» πηγή που γνωρίζει. Ωστόσο, η εξαγωγή οπλικών συστημάτων (βλέπε την υπόθεση με το σύστημα EL/M-2080 Green Pine το 2008) εκ μέρους του Ισραήλ, συχνά δημιουργούσε τριβές στο τρίπτυχο Ουάσιγκτον - Τελ Αβίβ -Άγκυρας. «Αυτή τη φορά, μέσω της Τουρκίας και του ΝΑΤΟ κατ' επέκταση, το Ισραήλ θα μπορούσε να θέσει ζήτημα εξαγωγής του συστήματος Iron Dome», αναφέρει στον «Π» πηγή που γνωρίζει. Σε κάθε περίπτωση, η Χαμάς και η σχέση της με τον Ερντογάν παραμένει αγκάθι στην αποκατάσταση των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών και, όπως αναφέρουν στον «Π» ξένες διπλωματικές πηγές, «η καχυποψία θα παραμένει υψηλά σε Άγκυρα και Τελ Αβίβ». Τέλος, διπλωματικές πηγές ανέφεραν στον «Π» πως στον μεγάλο ενεργειακό χάρτη της νοτιοανατολικής Μεσογείου, περίοπτη θέση κατέχουν η Αίγυπτος και η Ελλάδα. Στην περίπτωση των σχέσεων Άγκυρας - Καΐρου (και κατ’ επέκταση μεταξύ του Ερντογάν και του Αλ Σίσι) τα πράγματα δεν είναι τόσο εύκολα και δύσκολα θα υπάρξει μια αντίστοιχη επαναπροσέγγιση. Αναφορικά με την Ελλάδα, το Ισραήλ θα προσπαθήσει σημαντικά να την εντάξει στη μεγάλη εικόνα του, ιδίως αν υπάρξει διάθεση ισραηλινού φυσικού αερίου -μέσω Τουρκίας- προς την ευρωπαϊκή αγορά.

 

Ερντογάν - Νετανιάχου - Πούτιν

 

Αυτό που σημείωσαν στον «Π» ξένοι διπλωματικοί κύκλοι είναι πως η ταυτόχρονη εξομάλυνση των σχέσεων Τουρκίας - Ισραήλ και Τουρκίας -Ρωσίας, αν και διαφορετικές περιπτωσιολογίες ποιοτικά ως προς τη ρήξη των σχέσεων, αποτέλεσε και μια κίνηση εξόδου της Τουρκίας από τον απομονωτισμό των τελευταίων μηνών λόγω και της εσωτερικής μεταρρύθμισης στην οποία προχωρά ο Τούρκος Πρόεδρος. Μην ξεχνάμε ότι για τον Ερντογάν η εσωτερική διάσταση έχει σημασία. Και οι τελευταίοι που θα τον... κριτικάρουν για τον «αυτοκρατορισμό του» είναι ο Μπενιαμίν Νετανιάχου και ο Βλαντίμιρ Πούτιν. Για τον πρώτο, η επαναπροσέγγιση με την Τουρκία αποτελεί και εργαλείο εσωτερικής πολιτικής προκειμένου να... ξεφορτωθεί τον Νσφτάλι Μπένετ και να χωρέσει στο κυβερνητικό του σχήμα (αλλά και στην ισχνή πλειοψηφία του) την αντιπολίτευση των Εργατικών του Ισαάκ Χέρζογκ. «Με έναν σμπάρο δύο τρυγόνια, ο Μπίμπι», όπως χαρακτηριστικά ανέφερε από το Τελ Αβίβ πηγή που μίλησε στον «Π».

 

Win-Win διπλωματία

Ο «Π» ζήτησε από τον δρα Nimrod Goren, επικεφαλής του Ινστιτούτου Mitvim – The Israeli Institute for Regional Foreign Policies με έδρα το Τελ Αβίβ, να σχολιάσει την επαναπροσέγγιση Ισραήλ - Τουρκίας. Σύμφωνα με τον δρα Goren, ο οποίος ειδικεύεται κατ' εξοχήν στις σχέσεις Ισραήλ - Τουρκίας, «η διπλωματία με μια προσέγγιση μη μηδενικού αθροίσματος (win-win) είναι η καταλληλότερη στην περιοχή». «Η συμφωνία Ισραήλ - Τουρκίας δεν θα πρέπει να αποβεί σε βάρος της Κύπρoυ. Αντιθέτως. Πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για να αξιοποιηθεί η συμφωνία για τη δημιουργία ενός περιβάλλοντος περισσότερης συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο, η οποία θα περιλαμβάνει επίσης την ειρηνευτική διαδικασία στην Κύπρο και τις σχέσεις Αιγύπτου - Τουρκίας. Η δημιουργία ενός τέτοιου περιβάλλοντος θα επιτρέψει, επίσης, στις διάφορες χώρες της περιοχής να εκπληρώσουν τις δυνατότητες που βρίσκονται στις δεξαμενές φυσικού αερίου. Μια win–win διπλωματία μπορεί να μην είναι εύκολο να εφαρμοστεί, η συμφωνία Ισραήλ -Τουρκίας όμως μπορεί να καταστεί ένα καλό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση», αναφέρει στον «Π» ο επικεφαλής του think-tank Mitvim.

 

Ξεκάθαρες οι επιλογές του Ισραήλ

Ο Ισραηλινός υπουργός Ενέργειας Γιουβάλ Στρέιτζ ήταν ξεκάθαρος στη συνέντευξη που παραχώρησε προς την εφημερίδα «Χουριέτ» αναφορικά με τη βόρεια όδευση του αγωγού που θα συνδέσει ενεργειακά το Ισραήλ με την Τουρκία. Ο κ. Στρέιτζ δείχνει να σταθμίζει ανάμεσα στην επιλογή του LNG μέσω Αιγύπτου, αυτήν του αγωγού Κύπρου - Ελλάδας - Τουρκίας και φυσικά σε σχέση με έναν αγωγό προς την Τουρκία. Η πρώτη επιλογή φαντάζει απομακρυσμένη λόγω του κακού παρελθόντος με την Αίγυπτο. Η δεύτερη είναι εξαιρετικά χρονοβόρα, ενώ σύμφωνα με τον Ισραηλινό αξιωματούχο, ο ορίζοντας του 2019 και το κόστος (δύο δισ. λιγότερα ο τουρκικός αγωγός, ιδιωτική πρωτοβουλία) πριμοδοτούν τη βόρεια όδευση. Φυσικά αυτό προϋποθέτει την επίλυση του Κυπριακού. Το κρίσιμο ερώτημα που προκύπτει εδώ είναι αν μπορεί ένας τέτοιος αγωγός να γίνει και χωρίς την επίλυση του Κυπριακού. Κι αν ναι, πώς θα αντιδράσει η Κύπρος.

 

Πούτιν και Gazprom

Πηγές που μίλησαν στον «Π» ανέφεραν πως στην επίσκεψη Νετανιάχου στη Μόσχα, ο Πούτιν εξέφρασε το ενδιαφέρον του και προσκλήθηκε επί τούτου από τον Ισραηλινό πρωθυπουργό να συμμετέχει στην εμπορική ανάπτυξη του κοιτάσματος Λεβιάθαν. Με τα πρότζεκτ του ΤΑΝΑP (Tran-Anatolian gas pipeline) και του Turkish Stream να είναι παγωμένα, η μόνη εύλογη εναλλακτική επιλογή για την ενεργειακή ασφάλεια της Τουρκίας παραμένουν τα κοιτάσματα της Λεβαντίνης. «Η Ρωσία θα μπορούσε να εμποδίσει μια ενεργειακή σύμπραξη Ισραήλ - Τουρκίας», ανέφερε στον «Π» πηγή που γνωρίζει. Ο τρόπος πάντως θα είχε κάτι από... Σαουδική Αραβία. Με την Gazprom να αυξάνει την παραγωγή φυσικού αερίου (από 418,5 BCM ετησίως στα 452 BCM το 2016, αλλά και περισσότερο σε βάθος πενταετίας), θα καθιστούσε την εξαγωγή του ισραηλινού φυσικού αερίου μη ανταγωνιστική.

 

 

*Twitter: @JohnPikpas

 

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Ψωμί, Παιδεία, Ελπίς καμία! #Pellotopos

ΚΩΣΤΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, 22.09.2018

ΑΠΟΨΗ

Νεκατωμένα στομάχια (Του Μιχάλη Θεοδώρου)

ΜΙΧΑΛΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΥ, 21.09.2018

ΑΠΟΨΗ

Συνείδηση, τιμή και υπερηφάνεια

ΣΕΝΕΡ ΛΕΒΕΝΤ, 21.09.2018

Επιστροφή
στην αρχή