ΠΕΡΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΝΟΗΣΗΣ

ΑΠΟΨΗ /ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΙ
Κάνοντας τον απολογισμό του 2015, σκέφτομαι πως η κρίση και η κηδεμονία δεν ευνόησαν τη σκέψη. Eίμαστε τελευταίοι στην έρευνα, στην επιστήμη, στη φιλοσοφία, στην πολιτική θεωρία: η έκπτωση της δημόσιας παιδείας έχει δημιουργήσει γενιές αγράμματων που δεν έχουν επίγνωση της αγραμματοσύνης τους.

Κάνοντας τον απολογισμό του 2015, σκέφτομαι πως η κρίση και η κηδεμονία δεν ευνόησαν τη σκέψη. Eίμαστε τελευταίοι στην έρευνα, στην επιστήμη, στη φιλοσοφία, στην πολιτική θεωρία: η έκπτωση της δημόσιας παιδείας έχει δημιουργήσει γενιές αγράμματων που δεν έχουν επίγνωση της αγραμματοσύνης τους.

 

Στον δημόσιο λόγο επικρατεί αμετροπέπεια, κενολογία, ευτέλεια? η τελευταία μας περίοδος σχετικής πολιτιστικής άνθησης τελείωσε το 1967. Έχει περάσει πολύς καιρός... Οι νέοι παπαγαλίζουν τα τσιτάτα των ηλικιωμένων ? και οι ηλικιωμένοι αραδιάζουν εδάφια των ιερών γραφών της αριστεράς ωσάν να πρόκειται για αιώνιες αλήθειες ? αλλά δεν είναι: είναι προπαγάνδα, είναι πολεμική και διχαστική ρητορική. Όποιος δεν ευθυγραμμίζεται κατηγορείται για αιρετική κακοδοξία.


Ο πρωθυπουργός μας είναι κακέκτυπο ενός κακέκτυπου ? του Ανδρέα Παπανδρέου ? αλλά τουλάχιστον εκείνος είχε κάποια μόρφωση παρότι δεν του φαινόταν.

 

 Οι ηγεσίες μας είναι μαρξιστικές ή μετα-μαρξιστικές: αν έχουν διαβάσει κάτι είναι καμιά δεκαριά σελίδες από το «Κομμουνιστικό μανιφέστο», άλλες τόσες από τον Μπρεχτ ? τα αγαπημένα τους θεάματα είναι οι λαϊκατζίδικες σάτιρες κι ό,τι εμπίπτει στη στρατευμένη τέχνη, τα σκουπίδια της Ρωσίας και του «ορθώς σκεπτομένου» ημίσεως της Δύσης. Μερικοί, ακολουθώντας το ρεύμα, έχουν εγκαταλείψει τη φαντασιακή τάξη του προλεταριάτου για άλλες πρωτοπορίες, για άλλους κολασμένους της Γης.

 

Όσο για τη Δεξιά και για το Κέντρο, για τους φιλελευθέρους, έχουν λιγοστούς εκπροσώπους: οι περισσότεροι δεξιοί είναι παιδιά του λαού που δυσπιστούν έναντι των ελίτ ? εξαιρέσεις υπάρχουν αλλά τα πράγματα δεν τα καθορίζουν οι εξαιρέσεις. Όταν αποκτήσουμε σοβαρή αστική τάξη και σοβαρό αστικό πολιτισμό θα αποκτήσουμε και αστικό κόμμα που να ανανεώνει και να αναζωογονεί τον φιλελευθερισμό.

 

Προς το παρόν είμαστε καταδικασμένοι να εκλέγουμε διάφορους γραφικούς, οπισθοδρομικούς, μισογύνηδες, στενοκέφαλους και τα τοιαύτα.


Πάντως, οι περισσότεροι διαμορφωτές κοινής γνώμης και άσκησης εξουσίας εμπνέονται ακόμα από τους Μπολσεβίκους ? κάποιοι έχουν κουτσοδιαβάσει Χόμπσμπομ και Ζίζεκ, άλλοι είναι προσκολλημένοι στους διανοητές της δεκαετίας του 1970, τον Αλτυσσέρ, τον Λακάν ? στην καλύτερη περίπτωση στον Νίκο Πουλαντζά και τον Κορνήλιο Καστοριάδη: ο κόσμος αλλάζει και κλονίζεται αλλά οι ιερές εικόνες παραμένουν αναλλοίωτες.

 

 

Οι Έλληνες διανοούμενοι ? λίγο βολεμένοι, λίγο οκνηροί, λίγο επαρχιώτες, παιδιά κι εγγόνια παπάδων όπως όλοι μας ? παραπέμπουν ακόμα στον γαλλικό Μάη, στην κορυφαία εκδήλωση απόρριψης της δυτικής δημοκρατίας. Και συνεχίζουν την οικογενειακή θρησκευτική παράδοση υψώνοντας τα εξαπτέρυγα της ιδεολογίας.
 Το σημείο συνάντησης μεταξύ τους είναι η άρνηση: η στάση της χρυσής νεολαίας του γαλλικού Μάη. Απεχθάνονται την κοινωνία στην οποία ζουν ?όπου υποτίθεται ότι επικρατεί η αδικία, η ταξική ανισότητα και ο αδυσώπητος νόμος της ιδιοκτησίας ? και θέλουν να την καταστρέψουν: εξ ου η συμπάθεια προς οποιονδήποτε μηδενισμό είτε πρακτικού τύπου (βανδαλισμούς, εμπρησμούς, τρομοκρατική δράση, έλλειψη κοινωνικής αγωγής και πολιτοφροσύνης), είτε πολιτιστικού τύπου (κατάργηση συλλήβδην όλων των παραδόσεων και των εθίμων, επισημοποίηση της εναλλακτικής ιστορίας των κοινωνικών κινημάτων).


 Υπάρχει κάτι βαθιά συντηρητικό στους επαναστάτες διανοουμένους. Κάτι που αγκυλώνει και καθηλώνει ολόκληρο το κοινωνικό σώμα: όλες οι αλλαγές εκλαμβάνονται ως τάση προς επιδείνωση, όλες οι ενδεχόμενες μεταρρυθμίσεις ως παρέμβαση σκοτεινών και δόλιων δυνάμεων, ως «απειλή στη δημοκρατία».

 

Κι αυτό παρότι οι εν λόγω «επαναστάτες» δεν πιστεύουν στη δημοκρατία. Εξάλλου, βρίσκονται ακόμα στο στάδιο της μαγείας, της συνωμοσιολογίας ? είτε της καταστροφολογίας είτε του εξωραϊσμού, αναλόγως τι συμφέρει την παράταξή τους και τον εαυτό τους. Στους πολιτικούς τους αντιπάλους συμπεριφέρονται χωρίς σεβασμό: όποιος δεν συμφωνεί μαζί τους είναι είτε προδότης, είτε πράκτορας, είτε ηλίθιος.


 Το σταλινικό πρότυπο επανέρχεται στη μόδα: όσο μια ιδέα αντιβαίνει στη λογική, τόσο πιο δημοφιλής γίνεται. Εξαιτίας της μακράς παράδοσης θρησκευτικών τελετουργιών και της ψευδοσκέψης που κυριαρχεί. Όσο για ελληνικά ΜΜΕ παραχωρούν πολύ χρόνο στην αριστερή διανόηση, η οποία τα αξιοποιεί και ταυτοχρόνως τα καταγγέλλει.


Ο μαρξισμός υπόσχεται τον παράδεισο, διαθέτει ιεραρχημένη εκκλησία -το κόμμα - γιορτές, αγίους, μάρτυρες, οσίους και ιερωμένους. Ανάμεσα στους τελευταίους είναι αυτοί οι διανοούμενοι που μας μιλάνε από τον άμβωνα και μας κουνάνε απειλητικά το δάχτυλο. Κάνουν λόγο για την πολιτική που ορίζει τα πάντα ? άρα, αν αλλάξει η πολιτική θα αλλάξουν τα πάντα. Πρόκειται για μια ολοκληρωτική αντίληψη, σύμφωνα με την οποία η πολιτική θα δώσει απόλυτες και τελικές λύσεις στα προβλήματα της κοινωνίας διαμορφώνοντας καινούργιο είδος ανθρώπου, κοινωνικών σχέσεων, παραγωγικών σχέσεων και τα λοιπά.


 Έτσι, οι λύσεις στα επιμέρους προβλήματα - π.χ. στα προβλήματα του άστεως, των θρησκευτικών συγκρούσεων, των γυναικών κ.λπ. - αναβάλλονται για το Επέκεινα: θα τα τακτοποιήσει όλα ο σοσιαλισμός. Αυτή την παραπομπή σ? ένα αύριο που ολοένα αναβάλλεται, τροφοδοτούν βαρύγδουπα συνθήματα χωρίς περιεχόμενο: τι σημαίνει, π.χ., «κοινωνική δικαιοσύνη»; Τι σημαίνει «ανθρώπινα δικαιώματα»; Οι λέξεις αποκτούν καινούργια νοήματα, αυθαιρέτως: είναι λοιπόν «ανθρώπινο δικαίωμα» ο γάμος μεταξύ ομοφυλοφίλων; Ίσως είναι, αλλά πότε περιελήφθη στα «ανθρώπινα δικαιώματα»; Είναι «ανθρώπινο δικαίωμα» να φοράνε οι γυναίκες μπούρκα στη Δύση; Υπάρχει «δικαίωμα στην μπούρκα»;


 Παραλλήλως, οι Έλληνες διανοούμενοι, που βρίσκονται κοντά σε κύκλους της μίζερης τοπικής εξουσίας, κραδαίνουν το ηθικό πλεονέκτημα της Αριστεράς: οι αριστεροί είναι καλοί άνθρωποι, οι μη αριστεροί είναι κακοί. Αυτή η στάση είναι απλούστατα ανήθικη: αν η ηθική ορίζεται ως υπευθυνότητα έναντι όσων εξαρτώνται από μας, όταν μεταβιβάζουμε τα καθήκοντά μας στην κοινωνία η υπευθυνότητα γίνεται υπόθεση του κράτους, όχι δική μας. ’ρα, μπορούμε να είμαστε ανήθικοι: να κερδοσκοπούμε εφόσον το κράτος θα ανακατανείμει τον πλούτο, ή να λερώνουμε τον δημόσιο χώρο εφόσον το κράτος θα τον καθαρίζει. Το ηθικό καθήκον εξωτερικεύεται: η φιλεσπλαχνία γίνεται κρατικό μέλημα, όχι ατομικό.


 Η ηθικολογία συμπληρώνεται από πολεμική ορολογία: οι αριστεροί διανοούμενοι βλέπουν τον εαυτό τους σαν σταυροφόρο μιας μεγάλης και ευγενούς ιδέας. H πραγματικότητα διαστρέφεται:  διανοούμενοι και κυβερνήτες διευκολύνονται από το δόγμα «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα» και ψεύδονται αναίσχυντα: σκέψη δεν υπάρχει, αλλά υπάρχει πολλή φλυαρία.

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Σε γνωρίζω από τη γεύση / του Εκμέκ την τρομερή

ΚΩΣΤΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, 10:05 (τελευταία ενημέρωση 10:05)

ΑΠΟΨΗ

Κυπριακό: Είτε λύση, είτε κρίση

ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ, 14.11.2018

ΑΠΟΨΗ

Δεν γκρεμίζουμε τα τείχη, ανοίγουμε πόρτες

ΣΕΝΕΡ ΛΕΒΕΝΤ, 14.11.2018

Επιστροφή
στην αρχή