Παιδεία ή παραφροσύνη; (Του Μάριου Βασιλείου)

ΑΠΟΨΗ /ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ

Την εν λόγω εικόνα την αποκόμισε από το σχολείο και είχε να κάνει με τα βασανιστήρια των αγωνιστών της ΕΟΚΑ στα χέρια των Βρετανών αποικιοκρατών.

Χθες το βράδυ πέρασα 2-3 ώρες προσπαθώντας να καθησυχάσω την εφτάχρονη κόρη μου που έκλαιγε γοερά, ανήμπορη να αποβάλει μία αποκρουστική εικόνα από το μυαλό της. Την εν λόγω εικόνα την αποκόμισε από το σχολείο και είχε να κάνει με τα βασανιστήρια των αγωνιστών της ΕΟΚΑ στα χέρια των Βρετανών αποικιοκρατών.

Πιο συγκεκριμένα, στο μάθημα, η δασκάλα της κόρης μου, σε μία απερίσκεπτη στιγμή (και το πιστεύω ακράδαντα ότι ήταν απλά μια απερισκεψία της δασκάλας και όχι μία σκόπιμη ενέργεια) σχολίασε κάπως παραστατικά το ότι οι Βρετανοί κατακτητές τραβούσαν και έβγαζαν τα νύχια των αγωνιστών της ΕΟΚΑ ως μέρος των βασανιστηρίων. Το αποτέλεσμα ήταν ότι η κόρη μου δεν μπορούσε να κοιμηθεί και κλαίγοντας μου έλεγε ότι αδυνατούσε να αποβάλει αυτή την απεχθή εικόνα που αποτυπώθηκε στο μυαλό της.   

Ο λόγος που γράφω το παρόν άρθρο δεν έχει να κάνει καθ’ αυτό με την απερισκεψία μίας δασκάλας. Γιατί η δασκάλα, όπως και οι υπόλοιποι εκπαιδευτικοί, δεν είναι η ρίζα του κακού. Οι εκπαιδευτικοί είναι απλά γρανάζια μιας μηχανής που σπέρνει εδώ και δεκαετίες το μίσος, τη διχόνοια, και τη μισαλλοδοξία μέσω μιας σκόπιμης και ενορχηστρωμένης στρέβλωσης των γεγονότων του παρελθόντος, όπου εμείς (άλλοτε ως Κύπριοι και άλλοτε ως Ελληνοκύπριοι) ως υποκείμενα της ιστορίας απεικονιζόμαστε τόσο ως τρανοί και ατρόμητοι ήρωες όσο και, παραδόξως, ως τα μεγαλύτερα θύματα της ανθρωπότητας.   Το πρόβλημα του εκπαιδευτικού μας συστήματος δεν είναι η δασκάλα, όπως ούτε και οι υπόλοιποι εκπαιδευτικοί, οι οποίοι προσπαθούν άλλοι διστακτικά και άλλοι με υπερβάλλοντα ζήλο να καλύψουν μία διδακτέα ύλη που θυμίζει απολυταρχικά καθεστώτα.  Τι ανάγκη υπάρχει να εκτίθενται τα παιδάκια μας στις ηλικίες των 4-12 χρόνων σε τέτοια γεγονότα; Σε μία φάση της ζωής τους, στην οποία έπρεπε να τους κεντρίζουμε το ενδιαφέρον για τη φύση, για τη γνώση, για τη σκέψη, για την αγάπη, για το βιβλίο και τη μουσική, εμείς τους αραδιάζουμε πομπώδεις ομιλίες και αποκρουστικές περιγραφές ενός παρελθόντος το οποίο εμείς φοβόμαστε ως κοινωνία να αντικρίσουμε και να αναλύσουμε κριτικά και αληθινά. Η δική μου γενιά μεγάλωσε με τη μισή αλήθεια. Μεγαλώσαμε με το «Δεν Ξεχνώ» ως σύνθημα, χωρίς να καταλαβαίνουμε τι ήταν αυτό που δεν έπρεπε να ξεχάσουμε. Την αλήθεια δεν τη γνωρίσαμε ποτέ μέσα από τα σχολικά μας βιβλία. Ίσως είναι καιρός να βάλουμε φρένο σε αυτή την παραφροσύνη που χαρακτηρίζει την παιδεία που προσφέρουμε στα παιδιά μας. Ίσως είναι καιρός να καταλάβουμε ότι όταν εκστομίζουμε όλες αυτές τις εύηχες και τρανές ομιλίες για το παρελθόν και τους ένδοξους αγώνες του έθνους, το μόνο που καταφέρνουμε είναι να μπερδεύουμε τα παιδιά μας, που είτε το θέλουμε είτε όχι, αδυνατούν να ξεχωρίσουν μεταξύ των ηρώων του 1821 και της ΕΟΚΑ, ή που νομίζουν ότι οι Τούρκοι σταύρωσαν τον Χριστό.  Και πώς να μην μπερδεύονται όταν σε μια βδομάδα τα φλομώνουμε με τόσα ονόματα. Τελικά ίσως είναι καιρός να αφήσουμε το μάθημα της Ιστορίας για τα μεταγενέστερα χρόνια της εκπαίδευσής τους. Και όταν αρχίσουμε να το διδάσκουμε, ίσως να ήταν καλό να ασχοληθούμε πρώτα με τη διαδικασία της ιστοριογραφίας και μετά με τα ιστορικά γεγονότα. Κάτι που θα μας δώσει και εμάς χρόνο ως κράτος να κοιτάξουμε κατάματα το παρελθόν μας και βγούμε από τη λήθη μας. Και πριν βιαστείτε να μου πείτε για το αν δεν θέλω τα παιδιά μου να ξέρουν για την ιστορία και την καταγωγή τους, ρίξτε μια ματιά στα διάφορα φυλλάδια και εγχειρίδια που φτάνουν στα σπίτια μας. Έλεγε χθες το φυλλάδιο για τον αγώνα της ΕΟΚΑ ότι «Όλοι οι Κύπριοι ξεσηκώθηκαν... για την ελευθερία τους».  Όποιος έχει διαβάσει οτιδήποτε για τον αγώνα της ΕΟΚΑ, γνωρίζει ότι δεν ήταν όλοι οι Κύπριοι που πολέμησαν, όπως και το ότι ο αγώνας ήταν για Ένωση με την Ελλάδα και όχι για την ελευθερία. Αφού τα παραπάνω είναι αδιαμφισβήτητα, τότε γιατί συνεχίζουμε να αραδιάζουμε μισές ανακρίβειες στα παιδιά μας, πάντοτε φυσικά στολισμένες με στομφώδεις και μεγαλοπρεπείς διακυρήξεις που πλήττουν αφόρητα τον καθένα από εμάς (με εξαίρεση ίσως τους ομιλούντες); Γιατί μπερδεύουμε τα παιδιά μας που αναπόφευκτα μας ρωτούν:

-Παπά, ποια είναι η σημαία της πατρίδας μας;

-Αυτή, κορίτσι μου.

-Μα αυτή δεν έχει γαλανό ούτε σταυρό.

-Όντως.

-Τότε παπά, γιατί τραγουδάμε αυτό το τραγούδι στο σχολείο μας;

 

Όντως, γιατί;  Επειδή όπως είπα και πριν, η παιδεία μας χαρακτηρίζεται από ένα δόγμα που φτάνει στην παραφροσύνη και τον παραλογισμό.  Αφού εμείς δειλιάζουμε να κοιτάξουμε το παρελθόν μας κριτικά και ειλικρινά και προτιμάμε να ζούμε με μισές αλήθειες, τότε εξυπακούεται ότι είμαστε οι πλέον ακατάλληλοι να διδάσκουμε Ιστορία στα παιδιά μας.  Εκτός κι αν έχουμε αποφασίσει ότι θέλουμε να συνεχίσουμε να ζούμε σε αυτή την παράνοια.

Όταν αποφάσισα να στείλω τα παιδιά μου στο δημόσιο σχολείο, ήμουν προετοιμασμένος για διάφορα φαινόμενα.  Ο κύριος λόγος της απόφασής μου να διαλέξω το δημόσιο σχολείο από το ιδιωτικό ήταν ότι δεν πιστεύω ότι τα παιδιά μου πρέπει να έχουν το οποιοδήποτε πλεονέκτημα σε σχέση με τα παιδιά κανενός. Η απόφασή μου δηλαδή στηρίχθηκε, και ακόμη στηρίζεται, σε ταξικές αρχές. Ωστόσο, τον τελευταίο καιρό έχω αρχίσει να αμφισβητώ τις δικές μου αρχές. Και όχι άδικα, πιστεύω. Γιατί όλες οι ιδεολογικές αρχές περί προτίμησης των δημόσιων σχολείων σε σχέση με τα ιδιωτικά ισχύουν σε ένα κράτος που ακόμη βασίζεται σε δημοκρατικά ιδεώδη και αξίες. Κάτι που στο δικό μας κράτος, προφανώς, δεν ισχύει.  Έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ότι η χρονική στιγμή των δρώμενων συνέπεσε με τις δηλώσεις του υπουργού Παιδείας για τις ελληνοχριστιανικές αξίες και ιδεώδη που ο ίδιος (και συνεπώς και το υπουργείο του) μοιράζεται με το φασιστικό έκτρωμα της Κύπρου. 

Αυτό, κατά την άποψή μου, ήταν το τελειωτικό χτύπημα σε μια παιδεία που νοσεί παντού. Μια παιδεία που γεννάει ημιμαθείς, ανασφαλείς και κουτοπόνηρους που αραδιάζουν ημιτελείς προτάσεις του στυλ «μα οι Αμερικάνοι εν έχουν υπόθεση.  Εν τζ'αι ξέρουν γεωγραφία», που δεν χάνουν παρέλαση και βγάζουν ελληνικές σημαίες στα μπαλκόνια τους και την ίδια μέρα μιλώντας με φίλους λένε «μα οι καλαμαράες εν η σ'ειρόττερη ράτσα». 

Είναι καιρός ο καθένας μας να σκεφτεί τι παιδεία θέλει για τα παιδιά του. Δυστυχώς, όπως φαίνεται ξεκάθαρα, οι σκοτεινές δυνάμεις πίσω από την παιδεία του κράτους μας δεν θέλουν μια σύγχρονη παιδεία που καλλιεργεί την κριτική σκέψη και την αγάπη για τη γνώση. Και επειδή ούτε το ιδιωτικό σχολείο είναι απαραίτητα η λύση, το μόνο που μας μένει είναι να συνεχίσουμε να προσπαθούμε συνεχώς να διορθώνουμε στο σπίτι τη ζημιά που το σχολείο κάνει στα παιδιά μας.  Ακούγεται σκληρό, αλλά αυτή είναι η πραγματικότητα. 

  • Καθηγητής

Επιστροφή
στην αρχή