Παραγωγή επικοινωνιακού λόγου 

ΕΙΔΗΣΕΙΣ /ΚΥΠΡΟΣ

Γράφετε σε γ' ενικό ή πληθυντικό & σπανιότερα σε α'πληθυντικό πρόσωπο. Στόχος είναι η πειθώ. Η γλώσσα χρησιμοποιείται με την αναφορική λειτουργία της.

Σύμφωνα με τον οδηγό σπουδών...

ΙΙ. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΟΥ ΛΟΓΟΥ (ΜΟΝΑΔΕΣ 40)

Δίνεται ένα (1) συνδυαστικό θέμα που θα εκπηγάζει από το αδίδακτο κείμενο. Οι εξεταζόμενοι/ες καλούνται να συντάξουν ένα κείμενο 450 - 500 λέξεων, ενταγμένο στο καθορισμένο επικοινωνιακό πλαίσιο −άρθρο, δοκίμιο, επιστολή, ομιλία− στο οποίο θα αναπτύξουν με τεκμηριωμένη επιχειρηματολογία τα ζητούμενα του θέματος από την καθορισμένη θεματολογία.

Το θέμα, το οποίο πρέπει να συνάδει με τη θεματολογία των Δεικτών Επιτυχίας – Δεικτών Επάρκειας Γ΄ Λυκείου, είναι δυνατόν να έχει τις εξής μορφές:

>> Να έχει δύο (2) υποερωτήματα.

>> Να προτάσσεται απόσπασμα τριών (3) έως πέντε (5) γραμμών από το αδίδακτο κείμενο, το οποίο θα λειτουργεί ως αφόρμηση για προβληματισμό και δεν θα επιτρέπει αναδιατύπωση των ιδεών του στο υπό ανάπτυξη θέμα.

Θεματολογία

>> Παιδεία - Εκπαίδευση - Ενεργός και Συνειδητοποιημένος πολίτης

>> Οικονομία - Καταναλωτισμός - Διαφήμιση

>> Κύπρος - Ελλάδα - Ευρώπη - Κόσμος (Ευρωπαϊκή Ενοποίηση - Παγκοσμιοποίηση)

>> Οικολογία

>> Ο πόθος της Ελευθερίας και η δύναμη της εξουσίας ή ο πόθος της εξουσίας και η δύναμη της Ελευθερίας.

Επικοινωνιακό πλαίσιο

Διαφορές δοκιμίου, άρθρου, ομιλίας, επιστολής

1. ΑΠΟΔΕΙΚΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ

Εδώ δεν υπάρχουν ιδιαίτερα επικοινωνιακά δεδομένα. Γράφεται σε γ΄ ενικό ή πληθυντικό και σπανιότερα σε α΄ πληθυντικό πρόσωπο. Στόχος είναι η πειθώ και η γλώσσα χρησιμοποιείται με την αναφορική (κυριολεκτική) λειτουργία της.

ΔΟΜΗ:

Πρόλογος: εισαγωγή στο θέμα

Κύριο Θέμα: θέση, επιχειρηματολογία(αιτίες - αποτελέσματα - λύσεις)

Επίλογος: ανακεφαλαίωση, επαναδιατύπωση θέσης, επισήμανση μιας πρότασης

2. ΑΡΘΡΟ

Είναι κείμενο που δημοσιεύεται σε εφημερίδα ή περιοδικό και πραγματεύεται ένα επίκαιρο θέμα γενικού ενδιαφέροντος. Επικρατεί η αναφορική / κυριολεκτική λειτουργία της γλώσσας και είναι συντομότερο από το δοκίμιο. Το ύφος είναι σο­βαρό κι επιμελημένο, καθώς σ' αυτό αναλύεται ένα κοινωνικό πρόβλημα. Μπορεί να είναι όμως και χιουμοριστικό ή δραματικό.

ΔΟΜΗ:

Τίτλος: Στόχος είναι να προσελκύσει το ενδιαφέρον του αναγνώστη. Γνωρίσματά του είναι οι ατελείς προτάσεις με συχνή απουσία του ρήματος, η πρω­τοτυπία και συχνά το χιούμορ.

Πρόλογος: Περιέχει το θέμα και συχνά την αφόρμηση, δηλαδή το επίκαιρο γεγονός που στάθηκε η αφετηρία του άρθρου.

Κύριο Θέμα: Παράθεση επαρκούς αποδεικτικού υλικού προκειμένου να τεκμηριώσουμε τις απόψεις μας.

Επίλογος: Έμφαση σε κάποιο σημείο ή αναφορά σε προτάσεις για την επίλυση του προβλήματος, κ.α.

Άρθρο – Δοκίμιο: Διαφορές

Το άρθρο έχει επικαιρικό χαρακτήρα, δηλαδή αφορμάται πάντα από ένα επίκαιρο γεγονός το οποίο σχολιάζει ή και ερμηνεύει. Το δοκίμιο, από την άλλη πλευρά, δεν έχει επικαιρικό χαρακτήρα. Ακόμη και όταν αφορμάται από κάποιο σύγχρονο γεγονός, ανάγεται στο μόνιμο και στο γενικό. Το δοκίμιο, εξάλλου, χαρακτηρίζεται «υβρίδιο», γιατί κινείται ανάμεσα στην επιστήμη ή στη φιλοσοφία και στη λογοτεχνία. «Η σύνταξή του είναι λιγότερο ελεύθερη από εκείνη του λογοτεχνήματος, αλλά πιο προσωπική από εκείνην της πληροφοριακής ανακοίνωσης». Το άρθρο αντίθετα έχει πιο ξεκάθαρο χαρακτήρα. Απέχει σαφώς από τη λογοτεχνία και κινείται στον χώρο της ερμηνευτικής δημοσιογραφίας (π.χ. άρθρο σε εφημερίδα) ή της επιστήμης. Για το λόγο αυτό στο άρθρο επικρατεί η αναφορική λειτουργία της γλώσσας, κάτι που δε συμβαίνει σε όλα τα δοκίμια. Επιπλέον το άρθρο δεν έχει, συνήθως, τον προσωπικό και οικείο τόνο που χαρακτηρίζει το δοκίμιο. Κατά τα άλλα, η λογική συγγραφής άρθρου και δοκιμίου είναι παρόμοια.

3. ΟΜΙΛΙΑ - ΛΟΓΟΣ

Εκφωνείται σε συνέδριο, ημερίδα, εκδήλωση που οργανώνει το σχολείο, ο δήμος , κάποιος πολιτιστικός φορέας, στη βουλή, κλπ. Συνήθως ζητείται από το μαθητή να υποδυθεί ρόλους που αρμόζουν στη μαθητική του ιδιότητα: π.χ. να εκφωνήσει λόγο ως εκπρόσωπος του μαθητικού συμβουλίου, ως μέλος της Βουλής των Εφήβων, ως απλός μαθητής, ως άτομο που δραστηριοποιείται σε πολιτιστικό φορέα της περιοχής του, ως μέλος μαθητικής ομάδας που αναπτύσσει πρωτοβουλία σε κάποιο κοινωνικό θέμα, κλπ. Μπορεί όμως να ζητηθεί να υποδυθεί ρόλους άσχετους με τη μαθητική ιδιότητα: π.χ. να εκφωνήσει λόγο ως πολιτικός ηγέτης, ως μέλος μια ανθρωπιστικής οργάνωσης, κλπ.

Μπορεί να είναι γραμμένη σε ύφος τυπικό κι επίσημο, οπότε χρησιμοποιούμε το γ΄ ενικό ή πληθυντικό πρόσωπο, αλλά και το α' πληθυντικό ή το β΄ πληθυντικό πρόσωπο, οπότε ο λόγος αποκτά ζωντάνια κι αμεσότητα. Ανάλογα με τη σύνθεση του υποτιθέμενου ακροατηρίου, το ύφος μπορεί να είναι και φιλικό.

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Δομή

1. χαιρετισμός στο ακροατήριο

Παραδείγματα 

Αγαπητοί συμμαθητές/ συνάδελφοι/ συμπολίτες Κυρίες και Κύριοι...

 

2. Αναφορά στην αφορμή εκφώ­νησης της ομιλίας:

>> Δήλωση της ιδιότητας του ο­μιλητή

>> Ανακοίνωση του θέματος της ομιλίας

Παραδείγματα

α. Συγκεντρωθήκαμε όλοι εδώ σήμερα με αφορμή

Α­ξιοποιώντας την ευκαιρία που μου δίνεται, θα ήθελα κι ε­γώ να διατυπώσω κάποιες σκέψεις σχετικά με... 

β. Ως μέλος της Βουλής των Εφήβων θα ήθελα να κατα­θέσω από το βήμα αυτό κάποιους προβληματισμούς σχε­τικά με...

γ. Ξεκινώντας την ομιλία μου, θα ήθελα να εκφράσω τη θερμή υποστήριξη, τη δική μου αλλά και όλων, πιστεύω, των συνομηλίκων μου, στο θεσμό της Βουλής των Εφή­βων που έδωσε φωνή στους νέους της μέσης εκπαίδευ­σης. Θεωρώ ιδιαίτερα σημαντική την ευκαιρία που μας δίνεται να δημοσιοποιήσουμε τις απόψεις μας σε ζητήμα­τα ζωτικά για τη νεολαία και την κοινωνία ευρύτερα. Φι­λοδοξώντας λοιπόν να φανώ αντάξιος του ρόλου που μου ανατέθηκε, επέλεξα ν' αφιερώσω την ομιλία μου σ' ένα κατά την κρίση μου, υψίστης σημασίας θέμα, στο... 

ΚΥΡΙΟ ΘΕΜΑ

1. Ανάπτυξη της επιχειρηματο­λογίας:

>> Διατύπωση των απόψεων σε γ' πρόσωπο

>> Διάνθιση του κειμένου με στοιχεία προφορικότητας:

-αποστροφές στο κοινό -επικλήσεις στην εμπειρία, γνώ­σεις, ευαισθησία

- χρήση α' και β' προσώπου

- διατύπωση ερωτημάτων

Παραδείγματα 

α. Ως μέλη της σχολικής κοινότητας / ως ενεργοί πολίτες της σύγχρονης κοινωνίας όλοι έχουμε πείρα των προβλημάτων / έχουμε αναμετρηθεί με τα προβλήματα, τις δυσκολίες ... 

β. Δεν κρίνω σκόπιμο να αναφερθώ εκτενώς στις συνέπειες που επιφέρει .... καθώς όλοι σας τις γνωρίζετε από την εμπειρία σας / χάρη στη μόρφωσή σας / μέσα από την επαγγελματική σας ενασχόληση. Θα σταθώ λοιπόν στα μέτρα που μπορούν να ληφθούν για την εξάλειψη των επιπτώσεων που όλοι υφιστάμεθα.

γ. Νομίζω πως όλοι θα συμφωνήσετε πως το (....) είναι έντονο / είναι μια από τις μάστιγες της εποχής μας. Τις επιπτώσεις του τις έχουμε υποστεί όλοι μας, άλλος περισσότερο, άλλος λιγότερο. Ποιος από μας (λ.χ. δεν έχει πιεστεί από το άγχος να επιλέξει εύστοχα κατεύθυνση σπουδών και περαιτέρω επαγγελματικής ενασχόλησης, σε μια εποχή που το φάσμα της ανεργίας φαντάζει εξίσου απειλητικό για όλους μας; Ποιος δε γνωρίζει από το συγγενικό ή φιλικό περιβάλλον του μορφωμένους κι άξιους νέους που δυσκολεύονται να αποκατασταθούν επαγγελματικά;

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Δομή

 

• Τονισμός ενός σημείου (διαπίστωσης, πρότασης.)

• Διατύπωση συμπεράσματος

• Έκφραση ευχής, ελπίδας

• Διατύπωση ευχαριστιών

Παραδείγματα

α. Ολοκληρώνοντας την παρέμβασή μου / την ομιλία μου, θα ήθελα να σας επιστήσω την προσοχή στην ανάγκη λήψης άμεσων μέτρων        και να σας ευχαριστήσω για την προσοχή σας και για το χρόνο που μου διαθέσατε. 

β. Κλείνοντας, θα ήθελα να τονίσω για άλλη μια φορά (λ.χ. την οξύτητα του προβλήματος / το μέγεθος της ευθύνης που βαραίνει.) και να εκφράσω την ευχή/ελπίδα ότι θα σταθούμε όλοι στο ύψος που η περίσταση απαιτεί / ότι η πολιτεία / η κοινωνία / οι αρμόδιοι φορείς αλλά και όλοι μας θα επιδείξουμε τη δέουσα στάση, ώστε η κατάσταση να βελτιωθεί.

4. ΕΠΙΣΤΟΛΗ

Η επιστολή είναι κείμενο σύντομο ή αναλυτικό, με το οποίο απευθυνόμαστε σε κάποιο πρόσωπο, φιλικό ή επίσημο, ή ακόμα σε κάποιον οργανισμό, εταιρεία, σύλλογο, θεσμό. 

Το ύφος της επιστολής:

- είναι οικείο, άμεσο, αν απευθυνόμαστε σε φιλικό μας πρόσωπο, με έντονα στοιχεία προφορικότητας και χρησιμοποιούμε β' ενικό πρόσωπο

- είναι τυπικό κι επίσημο, αν απευθυνόμαστε σε πρόσωπα θεσμικά του δημό­σιου βίου, σε μεγαλύτερους, σε προέδρους συλλόγων, οργανισμών.. και χρησι­μοποιούμε β' πληθυντικό πρόσωπο.

- Ύφος καταγγελτικό, αιχμηρό, αν ο σκοπός μας είναι να στηλιτεύσουμε ε­νέργειες, συμπεριφορές. και χρησιμοποιούμε β' πληθυντικό πρόσωπο

- Ύφος παρακλητικό, αν στοχεύουμε στην υλοποίηση κάποιου αιτήματος.

- Επιτρεπτή είναι και ε χρήση γ' ενικού ή πληθυντικού προσώπου, όταν διατυ­πώνουμε γνώμες γενικού κύρους ή το α' ενικό, όταν γράφουμε ως μονάδες.

ΠΡΟΛΟΓΟΣ 

1. Προσφώνηση

2. Δήλωση της ταυτότητας / ιδιότητας του αποστολέα.=

Ημερομηνία

(Αξιότιμε /-οι) κύριε /-οι (ιδιότητα παραλήπτη: διευθυντά, υπουργέ...)

Ανακοίνωση του σκοπού σύνταξης/θέματος της επιστολής.

α. Σας αποστέλλουμε αυτή την επιστολή (λ.χ. για να θέσουμε υπόψη σας ένα πρόβλημα που αφορά το σύνολο της μαθητικής κοινότητας / τη νεολαία / τους ανθρώπους με ειδικές ανάγκες.., το πρόβλημα του επαγγελματικού προσανατολισμού / της επαγγελματικής αποκατάστασης.). Θεωρούμε πως οι απόψεις / οι επισημάνσεις μας, καρπός της άμεσης επαφής μας με (λ.χ. τη σχολική πραγματικότητα / τη σύγχρονη αγορά / την κοινωνία..), θα είναι διαφωτιστικές και θα βοηθήσουν να διαμορφώσετε μια ολοκληρωμένη εικόνα για την κατάσταση που ισχύει και τις βελτιώσεις που αυτή χρήζει.

β. Σκοπός της επιστολής που σας απευθύνουμε είναι η υποβολή συγκεκριμένων προτάσεων για τη βελτίωση/ την άμβλυνση του προβλήματος.. Κρίνουμε πως η εμπειρία μας από. / η ιδιότητά μας ως μας επιτρέπει να διατυπώσουμε δίκαια και εύλογα αιτήματα / να καταθέσουμε ρεαλιστικές προτάσεις .που θα δρομολογήσουν το έργο σας προς την κατεύθυνση της άρσης των προβλημάτων.

ΚΥΡΙΟ ΘΕΜΑ

3. Παρουσίαση επιχειρηματολογίας: χρησιμοποιούμε κυρίως α' και β' πληθυντικό, λόγω του επικοινωνιακού χαρακτήρα του κειμένου:

* έκθεση προβλήματος - συνέπειες

Παραδείγματα: 

α. Αρχικά κρίνουμε σκόπιμο να αναφερθούμε: στις ελλείψεις που παρουσιάζει.. Λόγω της άμεσης γνώσης που έχουμε ως ../ στην κοινωνική διάσταση του προβλήματος, καθώς αυτή το καθιστά πρόβλημα κοινό, που μας αφορά όλους ως μέλη της κοινωνίας. 

β. Ιδιαίτερης προσοχής χρήζουν, κατά τη γνώμη μας, και οι οικονομικές/πολιτικές προεκτάσεις του φαινομένου

γ. Θα θέλαμε επίσης να επισημάνουμε / τονίσουμε το βαθμό στον οποίο (το πρόβλημα) πλήττει / επιδρά δυσμενώς στο πολιτιστικό ..πεδίο

Διατύπωση προτάσεων

α. Ο σύλλογός μας διεκδικεί...

β. Εμφορούμενοι από το όραμα για μια καλύτερη (παιδεία, κοινωνία..) ζητούμε.

γ. Αξιώνουμε επίσης από (την πολιτεία, τους αρμόδιους φορείς..) να μεριμνήσουν για...

δ. Πρότασή μας είναι να...

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

• Συγκεφαλαίωση - συμπέρασμα

Παράδειγμα

Από όλα τα παραπάνω συνάγεται / προκύπτει εύλογα το συμπέρασμα ότι (λ.χ. το πρόβλημα είναι οξύτατο και χρήζει άμεσης αντιμετώπισης). Ως ενεργοί, υπεύθυνοι πολίτες εκφράζουμε την ανησυχία μας και εναποθέτουμε τις ελπίδες μας στην πολιτεία, ως κατεξοχήν αρμόδια για την εφαρμογή λύσεων. Ελπίζουμε πως οι επισημάνσεις μας θα σας φανούν χρήσιμες στην προσπάθεια που καλείστε να αναλάβετε.

• εμπιστοσύνη στην πολιτεία/αρχές

 Παράδειγμα

Θα θέλαμε να κλείσουμε την επιστολή μας εκφράζοντας την πεποίθηση ότι τα αιτήματά μας θα εισακουστούν και η κινητοποίηση των αρμόδιων αρχών θα είναι άμεση, προκειμένου η άμβλυνση του προβλήματος

• αποφώνηση

Παράδειγμα

Με εκτίμηση,

 

Επόμενο άρθρο:


Επιστροφή
στην αρχή