Ο Τζαν Ντουντάρ στον «Π»: Η μισή Τουρκία δεν θέλει τον Ερντογάν

ΕΙΔΗΣΕΙΣ /ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
Ο πολυβραβευμένος δημοσιογράφος και υποψήφιος για το φετινό βραβείο Ζαχάρωφ, Τζαν Ντουντάρ, δίνει συνέντευξη στον «ΠΟΛΙΤΗ».

Έξι Μαΐου. Του περασμένου. Στη Μελβούρνη. Επιστρέφω αργά το βράδυ στο ξενοδοχείο και, όπως όλοι οι άλλοι εθισμένοι στα ταξίδια τους, μπαίνω στο τηλέφωνο μόλις ενώνεται το wifi.

Στις πρώτες ειδήσεις διαβάζω για «απόπειρα δολοφονίας Τούρκου δημοσιογράφου». Καταγράφηκε, λέει, στην κάμερα. Ανοίγω το βίντεο και το παρακολουθώ. Μια γυναίκα, τρομαγμένη, αλλά αψηφώντας τον κίνδυνο, να αρπάζει τον επίδοξο δολοφόνο, να προσπαθεί απελπισμένη να τον σταματήσει φωνάζοντας. Ένας άλλος άντρας να τη βοηθά. Το παραλίγο θύμα γλυτώνει. Βάζω το επόμενο βίντεο με τις δηλώσεις του. Και παγωμένος «συναντώ» τον Τζαν Ντουντάρ. Για δεύτερη φορά.

Η πρώτη, ήταν πριν από αρκετά χρόνια σε ένα συνέδριο στην Πόλη. Εκεί είχαμε γνωριστεί. Άλλες εποχές. Κανείς μας νομίζω δεν φανταζόταν πως μια μέρα θα έβλεπα σε ένα smart phone το βίντεο με την απόπειρα δολοφονίας του, καρέ - καρέ, με τη γυναίκα του, Ντιλέκ, να τον σώζει τελικά. Ούτε βέβαια και πως η ζωή του θα έπαιρνε χρόνια μετά από την πρώτη μας κουβέντα αυτή τη δραματική τροπή.

Με τον πολυβραβευμένο πια δημοσιογράφο και μέχρι πρότινος αρχισυντάκτη της «Τζουμχιουριέτ» να αποκαλύπτει – το 2014- τη σχέση της ελεγχόμενης από τον Ερντογάν ΜΙΤ με τζιχαντιστές στη Συρία, στην υπόθεση εκείνη η οποία κλόνισε την κυβέρνηση στην Άγκυρα και η οποία έμεινε γνωστή ως «Σκάνδαλο των Φορτηγών της ΜΙΤ». Τα φορτηγά με τα οποία η κυβέρνηση Ερντογάν αποκαλύφθηκε ότι έστελνε όπλα στους τζιχαντιστές στη Συρία.

Με τον Ντουντάρ να δικάζεται μετά για προδοσία, να ελευθερώνεται με απόφαση του Εφετείου μετά από τρεις μήνες κράτησης και τελικά να καταδικάζεται. Εκείνη την ημέρα. Στις έξι του Μάη. Λίγο μετά την απόπειρα εναντίον του, και αφού οι εφέτες που τον είχαν απελευθερώσει, είχαν κι αυτοί προ πολλού παυθεί οριστικά.

 

Δεκαπέντε λεπτά στο Στρασβούργο

«Είστε τυχερός», μου είπε η συντονίστρια των συνεντεύξεων στο Ευρωκοινοβούλιο στο Στρασβούργο, γελώντας. Θα σας δώσουμε μάλλον 2 λεπτά έξτρα», Σύνολο 17 δηλαδή. Τι να ρωτήσεις σε… «μάλλον» 17 λεπτά; Μπήκα. Σηκώθηκε και με χαιρέτησε εγκάρδια. Στο πρόσωπό του αμέσως αναγνώρισα αυτό που είχα κρατήσει όταν τον γνώρισα τότε, πριν από χρόνια. Έχει μια φοβερή ηρεμία αυτός ο άνθρωπος και μια ευγένεια που δεν την ξεχνάς. Μόνο που αυτή τη φορά φαινόταν και πολύ ταλαιπωρημένος. Μπορώ να πω εξίσου.

 

Δύσκολο, αλλά όχι προσωπικό

Σχεδόν ασυναίσθητα προσπέρασα όλα τα άλλα και τον ρώτησα για το πώς πέρασαν αυτοί οι μήνες. Στην αυτοεξορία πια, στη Γερμανία, μακριά από τη γυναίκα του στην οποία, ας σημειωθεί, έχει απαγορευθεί η έξοδος από την Τουρκία. «Δύσκολα πέρασαν. Πολύ. Δεν φαντάστηκα ποτέ ότι θα ζούσα όσα έζησα αυτά δύο χρόνια. Ότι η ζωή μου θα μπορούσε να άλλαζε τόσο», μου απάντησε. «Αλλά ξέρεις, δεν θέλω να το δω ως κάτι προσωπικό όλο αυτό. Δεν είναι, δεν πρέπει να είναι. Είναι κάτι που μας αφορά όλους στην Τουρκία και εκεί πολλοί άνθρωποι υποφέρουν αυτή τη στιγμή».

 

Ο «άλλος» Ερτογάν

Τον πήρα πίσω σε εκείνο το πρωινό των «άλλων εποχών» της πρώτης μας συνάντησης. Τότε που οι πλείστοι πίστευαν πως ο Ερντογάν οδηγούσε την Τουρκία προς την Ευρώπη. Ήταν ο ίδιος «εκείνος» ο Ερντογάν με τον σημερινό; Δεν νομίζω ότι ήταν ποτέ κάτι άλλο, απάντησε. «Ήδη από το 1996 μας είχε δώσει μια συνέντευξη και μας είχε πει πως η δημοκρατία δεν ήταν ο στόχος του αλλά το μέσον για να φτάσει σ’ αυτόν. Αυτή ήταν άρα και η επιδίωξή του. Όμως, ήταν αδύναμος τότε. Χρειαζόταν την Ευρώπη για να αποδυναμώσει και ελέγξει τον στρατό. Και τους έπεισε. Όχι μόνο αυτούς, αλλά και πολλούς φιλελεύθερους στην Τουρκία».

 

Η Ευρώπη ξεχνά το άλλο μισό

Τον ρώτησα και για το δίλημμα του «δυτικού κόσμου» σήμερα: πώς προχωρούν με τον Ερντογάν; Συγκρούονται μαζί του με κίνδυνο να ανοίξει πάλι τα σύνορα για τους πρόσφυγες ή κάνουν ό,τι σχεδόν τους ζητά προσπαθώντας να τον πιέσουν όπου μπορούν; Γέλασε. «Δεν νομίζω πως μπορεί να κάνει πια κανείς κάτι με τον Ερντογάν», μου είπε. «Είναι πολύ αργά. Το να απομονώσει η Ευρώπη την Τουρκία είναι πολύ επικίνδυνο για όλους μας. Το να στηρίξει τον Ερντογάν, το ίδιο. Νομίζω πως αυτό που χρειάζεται είναι μια μακροπρόθεσμη στρατηγική».

Και ποια θα μπορούσε να είναι αυτή; Μου εξήγησε πως η Ευρώπη πρέπει να επενδύσει στο σύγχρονο κομμάτι της Τουρκίας. Και πως ακριβώς αυτό είναι που δείχνει να ξεχνά. Το ότι τουλάχιστον η μισή χώρα είναι εναντίον του Ερντογάν. «Σ’ αυτούς πρέπει να επενδύσει. Χρειάζεται να στηρίξει όλους όσοι υποστηρίζουν τη δημοκρατία και την ελευθερία». Και έβαλε στην εξίσωση, μαζί με αυτούς τους κοσμικούς Τούρκους και την Αριστερά, τους Κούρδους αλλά και τους αλεβίτες.

 

Ποιος έκανε το πραξικόπημα;

Μιλήσαμε και για το καλοκαίρι. Το πραξικόπημα του Ιουλίου το οποίο τον βρήκε στο εξωτερικό και μετά από το οποίο ο Τζαν Ντουντάρ αποφάσισε να μην επιστρέψει στην Τουρκία. «Αν δεν ήμουν στην Ισπανία εκείνη τη μέρα, θα βρισκόμουν σίγουρα στη φυλακή μαζί με πολλούς άλλους φίλους και συναδέλφους», εκτίμησε. Και μάλλον δεν είναι σχήμα λόγου, αφού τον Οκτώβρη εκδόθηκε και νέο ένταλμα σύλληψής του in absentia.

«Ποιος έκανε το πραξικόπημα;», τον ρώτησα, για μου πει πως το μόνο που μπορεί να πει κανείς με βεβαιότητα είναι ότι ήταν σίγουρα κάτι επικίνδυνο. «Κάποιοι λένε ότι ήταν έργο του Γκιουλέν», συνέχισε, «άλλοι πως το έκανε ο ίδιος ο Ερντογάν. Δεν νομίζω να είναι το δεύτερο, όμως. Η μόνη οργανωμένη δομή στον στρατό και στη γραφειοκρατία ήταν οι γκιουλενικοί. Αλλά και πάλι, κανείς δεν ξέρει».

 

Η Τουρκία και οι εκπλήξεις

Αγαπημένο σενάριο κι αυτό, όταν η συζήτηση έρχεται στη σημερινή Τουρκία: είναι πια ο απόλυτος κυρίαρχος ο Ερντογάν ή μπορεί όντως να αντιμετωπίσει ένα νέο πραξικόπημα στο εγγύς μέλλον; «Η καταπίεση του Ερντογάν», απάντησε, «ξεκινά από τον φόβο του. Υπάρχουν κίνδυνοι παντού. Οι κοσμικοί είναι εκεί, οι γκιουλενικοί το ίδιο, το PKK…». Οι Αμερικανοί επίσης, η Ευρώπη. «Και η Ρωσία». Κι αυτή είναι ένας από τους κινδύνους. «Ο Ερντογάν νιώθει περικυκλωμένος από εχθρούς, για αυτό λειτουργεί έτσι. Και ξέρεις, η Τουρκία είναι μια χώρα γεμάτη με εκπλήξεις διαχρονικά. Ποιος περίμενε πριν από τρία χρόνια τις διαδηλώσεις στο Γκεζί ή το περασμένο καλοκαίρι ένα πραξικόπημα; Κανείς». Για να καταλήξει στην απάντηση. «Ο Ερντογάν δεν μπορεί αυτή τη στιγμή να ελέγξει απόλυτα την Τουρκία». Όσο κι αν πολλοί αυτό νομίζουν ότι συμβαίνει.

 

Η Κύπρος και οι «εχθροί»

Τον ρώτησα και για την Κύπρο, τις προθέσεις του Ερντογάν σε σχέση με το Κυπριακό αλλά και τους Τουρκοκύπριους. Ήταν μάλλον απαισιόδοξος και για όλα αυτά. «Προσωπικά δεν βλέπω να ενθουσιάζεται με την ιδέα της όποιας λύσης», απάντησε. «Ο Ερντογάν είναι νομίζω στο κομμάτι όσων προτιμούν τη μη λύση. Όταν κυβερνάς μια χώρα, η ύπαρξη προβλημάτων και εχθρών σε βοηθά να την κυβερνήσεις πιο εύκολα». Και συνέχισε για να πει πως η μη επίλυση μάλλον ενισχύει την κυριαρχία του Ερντογάν. Τραγική ειρωνεία πως και στην προηγούμενη κατάσταση, το κοσμικό κράτος, σημαία του οποίου είναι η Τζουμχουριέτ, η πιο ιστορική εφημερίδα της χώρας και της Αριστεράς που κυκλοφορεί ακόμη, τα πράγματα έτσι λειτουργούσαν και με το Κυπριακό και με τη χρήση «εχθρών».

 

«Όλα εξαρτώνται από εμάς»

Κοιτούσα συνεχώς το ρολόι. Πετούσε ο χρόνος. Είχα μείνει με τα έξτρα δύο λεπτά. Άφησα και πάλι τα του Ερντογάν στην άκρη και τον ρώτησα πόσο νομίζει ότι θα κρατήσει αυτή η αυτοεξορία. Το πρόσωπό του φωτίστηκε, χαμογέλασε απρόσμενα και μου είπε αυτό που διάλεξα να κρατήσω από τη συνάντησή μας, μέχρι την επόμενη φορά: «Να μην ξεχνάς ότι η ζωή είναι γεμάτη εκπλήξεις. Και η Τουρκία ακόμη περισσότερο! Μπορεί αύριο να ξυπνήσουμε με μια νέα Τουρκία. Αλλά, όλα εξαρτώνται από εμάς. Εμείς, εδώ, δεν θέλουμε να χάσουμε τη χώρα μας. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος για να μείνει ή για να γίνει μάλλον δημοκρατική και κοσμική. Πρέπει να το παλέψουμε!».

Ξαφνικά στο χαμόγελό του είδα την ταλαιπωρία να χάνεται, μαζί με τα τελευταία δευτερόλεπτα του χρόνου που μου δόθηκε στο περιθώριο της τελετής για τα βραβεία Ζαχάρωφ, την ανώτατη τιμητική διάκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την ελευθερία της σκέψης. Φέτος ο Ντουντάρ ήταν ένας από τους δύο φιναλίστ.

Προλάβαινα να ρωτήσω κάτι στα γρήγορα, αλλά προτίμησα να τα χαρίσω σ’ αυτή την αισιοδοξία και την πίστη του, την πίστη τού κάθε ανθρώπου που αγωνίζεται για κάτι καλύτερο: πως όταν θέλεις, μπορείς. Ναι, σίγουρα έχει μια αλησμόνητη ηρεμία το βλέμμα του Τζαν Ντουντάρ. Τώρα ξέρω γιατί.

 

 

 


Διαβάστε επίσης:

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Ξανά μανά για το κούρεμα του 2013

Πολίτης News, 02:55 (τελευταία ενημέρωση 02:55)

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Το αντάμωμα Ε/κ και Τ/κ στην Πελαθούσας

Πολίτης News, 02:45 (τελευταία ενημέρωση 02:45)

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Nέες κυρώσεις κατά της Πιονγιάνγκ ενέκριναν οι ΥΠΕΞ των ''28''

Πολίτης News, 16.10.2017

Επιστροφή
στην αρχή