Ο Τραμπ είχε μόνο ένα… εικοσάλεπτο

ΑΠΟΨΗ /ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ
Ήταν η χειρότερη επίσημη επίσκεψη Τούρκου Προέδρου στις ΗΠΑ ποτέ; Η απάντηση, αν αναλύσει κανείς όλα τα ποιοτικά της χαρακτηριστικά, είναι πως ναι.

Στις 16 Μαΐου, Ντόναλντ Τραμπ και Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν συναντήθηκαν στον Λευκό Οίκο σε μια επίσημη επίσκεψη που ήρθε να επιβεβαιώσει το προβληματικό σημείο στο οποίο έχουν περιέλθει οι σχέσεις Άγκυρας - Ουάσιγκτον. Ήταν η χειρότερη επίσημη επίσκεψη Τούρκου Προέδρου στις ΗΠΑ ποτέ; Η απάντηση, αν αναλύσει κανείς όλα τα ποιοτικά της χαρακτηριστικά, είναι πως ναι. Χωρίς βέβαια αυτό να σηματοδοτεί περαιτέρω διάρρηξη των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών, αλλά ούτε και εμφανή σημάδια βελτίωσης, τουλάχιστον στο προσεχές μέλλον.



40 λεπτά όλα κι όλα

Αν ανατρέξει κανείς στην ιστορία των επίσημων επισκέψεων Τούρκων ηγετών στην Ουάσιγκτον θα συνειδητοποιήσει αμέσως πως ο Ντόναλντ Τραμπ αφιέρωσε, όλα κι όλα, 40 λεπτά στον Ερντογάν, κατά την επιστροφή του από την Κίνα και εν μέσω σκανδάλων (διαρροές στη Ρωσία, κόντρα Τραμπ - τέως αρχηγού του FBI). Από τον Οζάλ στον Ντεμιρέλ και από τον Ετζεβίτ στην Τσιλέρ (ή στον Ερντογάν του 2002) κανείς Τούρκος ηγέτης δεν συναντήθηκε με τον Αμερικανό Πρόεδρο για… 22 λεπτά, όσο κράτησε η συνάντηση Τραμπ - Ερντογάν. Σε 22 λεπτά, συμπεριλαμβανομένης της μετάφρασης, οι δύο ηγέτες αρκέστηκαν στο να θέσουν τις θέσεις τους επί διεθνών θεμάτων. Ακολούθησε μια συνέντευξη Τύπου διάρκειας περίπου 20 λεπτών (σ.σ. χωρίς ερωτήσεις από τους ανταποκριτές) και ένα γεύμα. Ενδιαφέρον έχουν και οι ανακοινώσεις μετά. Τέσσερις, όλες κι όλες, προτάσεις από τον εκπρόσωπο του Ερντογάν, Καλίν, και μια «άχρωμη» ανακοίνωση του Λευκού Οίκου που ζητούσε «την άμεση απελευθέρωση του πάστορα Andrew Brunson» (κρατείται στην Τουρκία) τη στιγμή που ο Ερντογάν πήγε στις ΗΠΑ για να συζητήσει το καυτό συριακό μέτωπο. Στη συνέντευξη Τύπου, ο Ερντογάν αναφέρθηκε εκτενώς στην καυτή πατάτα των Κούρδων στη Συρία (YPG/PYD), με τον Τραμπ να… θυμάται πόσο γενναίοι ήταν οι Τούρκοι στρατιώτες του εκστρατευτικού σώματος που πολέμησαν στο πλευρό των ΗΠΑ στην… Κορέα!

Αναμενόμενο

Αυτό που κατέστη σαφές τις τελευταίες εβδομάδες είναι πως η επίσκεψη Ερντογάν στις ΗΠΑ δεν θα προσέθετε θεαματικά βελτιωτικά αποτελέσματα στην ήδη, λόγω Συρίας, προβληματική σχέση των δύο χωρών. Όσο κι αν ο Ερντογάν προσπάθησε να θέσει την κόκκινη γραμμή της συμμετοχής των Κούρδων της Συρίας στην επιχείρηση της απελευθέρωσης της Ράκκα από το ISIS, καθώς και το ζήτημα της έκδοσης του ιεροκήρυκα Φετουλάχ Γκιουλέν από τις ΗΠΑ στην Τουρκία. Το χρονολόγιο των σχέσεων ΗΠΑ - Τουρκίας σε σχέση με τη συριακή κρίση, με αποκορύφωμα την απελευθέρωση της Ράκκα από το ISIS, δείχνει να έχει παγιώσει τη θέση ότι οι SDF (Syrian Democratic Forces) με προεξάρχουσα την ιδεολογικά συγγενή στο PKK Τουρκίας, δύναμη των YPG θα αποτελέσει τον πλέον αξιόμαχο σύμμαχο των ΗΠΑ σε αυτήν την επιχείρηση, όσο κι αν αντιτίθεται σε κάτι τέτοιο ο Ερντογάν για τους δικούς του λόγους που συνδέονται με το Κουρδικό. Το ότι ο Τραμπ δεν ανέφερε πουθενά τις λέξεις «PKK», «YPG/PYD», ενώ αναφέρθηκε στον κοινό αγώνα μεταξύ των δύο χωρών εναντίον της τρομοκρατίας είναι ενδεικτικό της στάσης της Ουάσιγκτον η οποία:
* α) αποϊδεολογικοποιεί τη σχέση των Κούρδων της Συρίας με το PKK και κατ' επέκταση με τη θεσμοθετημένη λίστα της διεθνούς τρομοκρατίας στο δόγμα «το YPG Συρίας δεν είναι το PKK».
* β) Εντείνει την εκπαίδευση, εξοπλισμό και συντονισμό -με «αμερικανικές μπότες»- στο έδαφος της βόρειας Συρίας των μαχητών των SDF προκειμένου, εντός του 2017, να… τελειώσει το κεφάλαιο ISIS. Τα άμεσα πλήγματα του τουρκικού στρατού σε δυνάμεις του YPG κατά τη διάρκεια της επιχείρησης «Ασπίδα του Ευφράτη» (όπως και η ίδια επιχείρηση, αυτή καθ' εαυτήν) αποτέλεσαν την κορωνίδα της κρίσης μεταξύ ΗΠΑ - Τουρκίας. Και η επίσκεψη Ερντογάν δεν άλλαξε, θεαματικά, αυτήν τη βαθιά δυσπιστία, αλλά και, επί του πρακτέου, προβληματική συνεννόηση για το Συριακό.



Η άσχημη εικόνα

Αυτό που έγινε viral κατά τη διάρκεια της επίσκεψης Ερντογάν στον Λευκό Οίκο είναι οι βίαιες εικόνες. Μέλη της προσωπικής φρουράς του Τούρκου Προέδρου χτυπούσαν Κούρδους διαδηλωτές και χτυπιόντουσαν με μέλη των δυνάμεων ασφαλείας της πολιτείας Ουάσιγκτον DC. Από τις συγκρούσεις εννιά άνθρωποι τραυματίστηκαν, ενώ τα σχόλια στο επίμαχο βίντεο από κορυφαίους αναλυτές, πολιτικούς και opinion makers στις ΗΠΑ κατέληγαν στο σχόλιο «αν χτυπούν κόσμο εδώ, φαντάσου τι συμβαίνει στην Τουρκία».



Το worst case scenario

Αυτό που κορυφαίοι αναλυτές δείχνουν να προβλέπουν ή να το… τρέμουν είναι ένα σενάριο περαιτέρω διάρρηξης των σχέσεων ΗΠΑ - Τουρκίας, δεδομένου του ψυχρού κλίματος και στις σχέσεις Τραμπ - Ερντογάν. Τόσο στη Συρία όσο και στο βόρειο Ιράκ (συνέβη με τον θάνατο 30 Πεσμεργκά, ενώ οι τουρκικές δυνάμεις στόχευαν θέσεις του PKK) η εξάπλωση και διασπορά δυνάμεων, δρώντων και στρατιωτικού υλικού, είναι τέτοια που ένα «ατύχημα» θα μπορούσε να συμβεί αντίστοιχο της κατάρριψης, προ δύο ετών, του ρωσικού μαχητικού Sukhoi από την Τουρκία. Δεδομένου ότι τους επόμενους μήνες η επιχείρηση για την απελευθέρωση της Ράκκα θα κορυφωθεί, η υπερεξάπλωση κουρδικών δυνάμεων στο μαλακό υπογάστριο των συνόρων της Τουρκίας στη βόρεια συριακή μεθόριο θα μπορούσε να δημιουργήσει νευρικότητα. «Ένα τουρκικό πλήγμα που θα στόχευε δυνάμεις των YPG, αλλά θα κατέληγε στον θάνατο Αμερικανών στρατιωτικών συμβούλων στο έδαφος, θα αποτελούσε μια σοβαρή υπό εξέλιξη κρίση», αναφέρει στον «Π» ξένη διπλωματική πηγή. Οι επόμενες εβδομάδες, εξάλλου, θα κρίνουν σε μεγάλο βαθμό το πώς Ερντογάν και ΗΠΑ θα βρούνε φόρμουλες περαιτέρω συντονισμού στη Συρία, έτσι ώστε κάθε πλευρά να εξασφαλίσει τα ζωτικά της συμφέροντα στο κατακερματισμένο θέατρο της συριακής κρίσης, αλλά και οι διμερείς σχέσεις να μπούνε σε τροχιά εξομάλυνσης.

 

 

Μια γενικευμένη κρίση Δύσης - Τουρκίας

H κρίση στις σχέσεις ΗΠΑ/ΕΕ - Τουρκίας με κορυφαίες τις επιπλοκές στις σχέσεις Ουάσιγκτον/Βερολίνου -Άγκυρας δείχνει, δεδομένης και της μεταστροφής Ερντογάν προς τον Πούτιν, μια πιθανή αλλαγή παραδείγματος στην τουρκική εξωτερική πολιτική προς μια πιο «ευρασιατική» αντίληψη από την παραδοσιακή δυτικόστροφη στάση. Σε αντίθεση με τον παραδοσιακό ισλαμικό ή παντουρκικό ευρασιατισμό ο Ερντογάν δείχνει να εγγράφει μια δική του εκδοχή ενός «ερντογανικού ευρασιατισμού» ο οποίος φλερτάρει με το να καταστεί η Τουρκία ξανά μια χώρα στο μεταίχμιο Δύσης - Ανατολής. Η σημειολογία της επίσκεψης στις ΗΠΑ το αποδεικνύει περίτρανα: Ο Ερντογάν αφίχθηκε στην Ουάσιγκτον μετά από μια περιοδεία σε Ινδία, Ρωσία, Κουβέιτ και Κίνα στέλνοντας έτσι σαφή μηνύματα προς τον Αμερικανό Πρόεδρο. H διακύμανση στις σχέσεις Δύσης - Άγκυρας θα επικαθορίσει τους επόμενους κρίσιμους μήνες την εν δυνάμει μεταστροφή της Τουρκίας προς μια νέα ιδεολογική κατεύθυνση στην εξωτερική της πολιτική. Και με τα όσα συμβαίνουν στο εσωτερικό της χώρας μετά το δημοψήφισμα αυτή η δυναμική θα οδηγήσει σε περαιτέρω κρίσεις ή βελτιώσεις στις επιμέρους διμερείς σχέσεις.
*Twitter: @JohnPikpas

 

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Καλή διαγωγή και μεταμέλεια (Του Σενέρ Λεβέντ)

ΣΕΝΕΡ ΛΕΒΕΝΤ, 19.09.2018

ΑΠΟΨΗ

Οι στομαχικές διαταραχές του Κώστα Κληρίδη (Του Διονύση Διονυσίου)

ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ, 19.09.2018

ΑΠΟΨΗ

Σημειώσεις: Διάλογος για τα ουσιώδη

ΜΑΡΙΝΑ ΚΟΥΜΑΣΤΑ, 19.09.2018

Επιστροφή
στην αρχή