Ο θησαυρός που ανακάλυψε η Λία Κωνσταντίνου στα αρχοντικά της Πάφου

ΕΙΔΗΣΕΙΣ /ΚΥΠΡΟΣ
Η Πάφος μας αποκαλύπτεται μέσα από τα αρχοντικά της. Δείτε το βίντεο και τις φωτογραφίες. Μία έρευνα που έγινε στο πλαίσιο του Πάφος 2017.

Έναν ιστορικό θησαυρό, που μας αποκαλύπτει τη ζωή στην Πάφο εκατό και πλέον χρόνια πριν, ξέθαψε η εθελόντρια του Πάφος2017 Λία Κωνσταντίνου. Μέσα από την έρευνά της για τα αρχοντικά της Πάφου, στο πλαίσιο του προγράμματος «Περί Πόλεως» του Πάφος2017, ξαναζωντανεύει μια περίοδο άνθησης για την αστική κοινωνία της πόλης, σε μια εποχή γενικότερης οικονομικής, πολιτιστικής, καλλιτεχνικής και λογοτεχνικής ακμής για την Πάφο.

Η δουλειά της κ. Κωνσταντίνου, η οποία εργάζεται ως ταξιδιωτική πράκτορας, παρουσιάστηκε σε έκθεση που πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο, ενόσω η Πάφος ήταν ακόμη Πολιτιστική Πρωτεύουσα. Η έκθεση φιλοξενήθηκε στο πιο επιβλητικό νεοκλασικό, το σπίτι ενός από τους σημαντικότερους πνευματικούς ανθρώπους της εποχής αυτής, του δασκάλου και συγγραφέα Λοΐζου Φιλίππου (1885-1950).

Το ζεύγος Λοΐζου και Χρυστάλλας Φιλίππου. 

Άνθρωποι γεννημένοι το πρώτο μισό του 20ού αιώνα, που έχουν θύμησες μιας και έζησαν στα παιδικά και νεανικά τους χρόνια το κλίμα της εποχής, περιγράφουν τον Λοΐζο Φιλίππου ως το αστέρι της Πάφου εκείνης της εποχής, που φώτισε, έλαμψε και δίδαξε τις νεότερες γενιές, που τους έκανε να αγαπήσουν την πόλη, τα βιβλία και τα γράμματα.

Του 1912

Το περίφημο αρχοντικό του στην περιοχή Έξω Βρύση, όπου έζησε με τη γυναίκα του Χρυστάλλα Φιλίππου Νικολαΐδου, χρονολογείται στο 1912 και άνοιξε τώρα για πρώτη φορά, 67 χρόνια μετά τον θάνατο του Φιλίππου, χάρη στη σκληρή δουλειά της κ. Κωνσταντίνου, η οποία εργάστηκε ακούραστα και με ζήλο για έξι μήνες για να φέρει εις πέρας ένα πρωτότυπο και εντυπωσιακό ερευνητικό έργο που θα χρειαζόταν χρόνια, ίσως και μεγάλη επιστημοσύνη, για να παραχθεί.

Η έκθεση είχε τίτλο «Τα παλιά αρχοντικά, αναμνήσεις από βελούδο» και αυτή ανέστησε τους πρωταγωνιστές της εποχής εκείνης μέσα από φωτογραφίες, αντικείμενα αλλά και αφηγήσεις απογόνων τους σε ένα βίντεο που παρουσιάστηκε στην εκδήλωση και το οποίο θα φιλοξενει ο «Π» μέσα από την ιστοσελίδα του.

Αμύθητος θησαυρός

Η Λία Κωνσταντίνου μας μίλησε με πολύ ενθουσιασμό για αυτή την εμπειρία που έζησε καταγράφοντας κάποια από τα αρχοντικά της πόλης, πάνω από 50 συνολικά, αλλά δεν μπορούσαν να ανοίξουν όλα στο παρόν στάδιο, και κυρίως ξεθάβοντας τα όσα έκρυβε το αραχνιασμένο και σκονισμένο νεοκλασικό του Λοΐζου Φιλίππου, τόσο για την εποχή όσο και για την προσωπικότητά του. Μέσα από τις περιγραφές της μας μεταφέρει αυτό τον παράφορο ενθουσιασμό πριν καν μπούμε στο αρχοντικό για να δούμε την έκθεση λίγο πριν ξεστηθεί.

Η Λία Κωνσταντίνου μας δείχνει με περηφάνια τη μία από τις βιβλιοθήκες που ανακάλυψε στο σπίτι του Φιλίππου με πολλά βιβλία εποχής. 

«[…] Κάθε φορά νόμιζα ότι ανακάλυπτα αρχαιότητες. Αναδιφώντας τα έργα του, αλλά και τα περιοδικά του και τις εφημερίδες της εποχής, ανακάλυπτα ότι ο θησαυρός ήταν αμύθητος κι έπρεπε να τον βάλω σε τάξη για να μπορέσω να συνθέσω την προσωπικότητα του Φιλίππου αφενός και να συνειδητοποιήσω αφετέρου ότι είχα στα χέρια μου το ημερολόγιο της πόλης από το 1910 μέχρι το 1953».

Σε έναν από τους τοίχους του σπιτιού του Λοΐζου Φιλίππου η Λία τοποθέτησε φωτογραφίες από πολλά σημαντικά νεοκλασικά της πόλης. 

Ημερολόγιο 1910-1953

Η Λία Κωνσταντίνου δεν υπερβάλλει όταν μιλά για το ημερολόγιο της πόλης. Γιατί στο σπίτι εκτός από έπιπλα εποχής -πολλά από αυτά παρατημένα στα υπόγεια, τα οποία ανέδειξε με αγάπη-, εκτός από τσαγερά και άλλα σερβίτσια αξίας, εκτός από ρούχα, αντίκες, καπέλα εποχής, βιβλία και περιοδικά, ανακάλυψε λοιπόν και μνημόσυνα, προσκλητήρια γάμων, φωτογραφίες, προσκλήσεις για εκδηλώσεις που έγιναν στην Πάφο το πρώτο μισό του 20ού αιώνα.

Στοιχεία που εάν τα βάλεις στη σειρά ένα-ένα θα σου αποκαλυφθεί σχεδόν κινηματογραφικά η ζωή στην Πάφο πριν από 100 χρόνια.

Τα κειμήλια του Λοΐζου Φιλίππου αναδεικνύουν την πολύπτυχη προσωπικότητά του και συγκροτούν τη ζωή της πόλης εκείνης της εποχής.

 Το γραφείο του Λοΐζου Φιλίππου. Σε αυτό η Λία τοποθέτησε φωτογραφίες και άλλων ευεργετών της πόλης και κατοίκων βεβαίως των νεοκλασικών της Πάφου.

Πέρα από τα δύο μεγάλα έργα του Λοΐζου Φιλίππου, «Περί Ελληνικών Γραμμάτων εν Κύπρω κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας» και «Η Εκκλησία της Κύπρου επί Τουρκοκρατίας», ξεχωρίζει η μελέτη του «Οι Κύπριοι αγωνιστές» που κυκλοφόρησε το 1953, τρία χρόνια μετά τον θάνατό του. Άλλες μικρότερες μελέτες είναι «Ο οδηγός της Πάφου» όπου περιγράφει τα ιστορικά μνημεία της πόλης. Εκδόθηκε το 1949.

Το σπίτι ήταν κλειστό για δεκαετίες. Δύσκολη δουλειά το καθάρισμα και κυρίως η αναζήτηση των ιστορικών αντικειμένων... 

 

Πνευματικός άνθρωπος

Ο Φιλίππου, εκτός από δάσκαλος, ήταν και ο ιδρυτής του ελληνικού προσκοπικού σώματος, ήταν ο άνθρωπος που πάλεψε με την αποικιοκρατική κυβέρνηση υπερασπιζόμενος τα δικαιώματα των Ελληνοκυπρίων στην ελληνοκεντρική εκπαίδευση, ήταν ο εισηγητής της εισαγωγής της ελληνικής γλώσσας στα σχολεία, της ίδρυσης σχολικών βιβλιοθηκών και μαθητικών συσσιτίων, της παροχής σύνταξης στους δασκάλους, της εφαρμογής της υποχρεωτικής εκπαίδευσης.

Ήταν ένας άνθρωπος με συμμετοχή σε σημαντικά λογοτεχνικά περιοδικά στην πόλη, στα οποία μάλιστα συμμετείχαν άνθρωποι με τους οποίους σχετιζόταν ο Λοΐζος Φιλίππου, όπως ο Στρατής Μυριβήλης, ο Δημήτρης Λιπέρτης και άλλοι. Από τον μεγάλο όγκο της συγγραφικής του έκδοσης ξεχωρίζουν δύο μεγάλα έργα με επιστημονικό περιεχόμενο που αποτελούν σταθμό στη μελέτη και Ιστορία της Κύπρου: το «Περί ελληνικών γραμμάτων εν Κύπρω κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας», που βραβεύτηκε το 1922, και το «Η Εκκλησία της Κύπρου επί Τουρκοκρατίας που γράφτηκε το 1928.

Το 1932 ίδρυσε το σωματείο «Κινύρας» για ενίσχυση του αθλητισμού. Για αυτόν η πνευματική και αθλητική ζωή ήταν αλληλένδετες. Ο Κινύρας διοργάνωσε τους πρώτους παγκύπριους αγώνες στην Πάφο το 1937.

Είναι για αυτό που το σπίτι του και όσα ανακάλυψε σε αυτό η Λία Κωνσταντίνου, η βιβλιοθήκη του, τα γράμματά του, τα μετάλλιά του, οι φωτογραφίες, τα ρούχα, αντιπροσωπεύουν την ιστορία της πόλης το πρώτο μισό του εικοστού αιώνα.


Ανεκτίμητους θησαυρούς αποκάλυψε το κλειστό για δεκαετίες ολόκληρες σπίτι του Λοΐζου Φιλίππου. Ανάμεσά τους και πολλές προσκλήσεις για δεξιώσεις της εποχής, όπως το προσκλητήριο του 1927.

Το δωμάτιο του ζεύγους με την παιδική κούνια. Βεβαίως ο Λοΐζος και η Χρυστάλλα Φιλίππου δεν τεκνοποίησαν. Το σπίτι σήμερα ανήκει σε απόγονο συγγενών του ζεύγους και η έρευνα της κ. Κωνσταντίνου έγινε με την ευγενή συγκατάθεση της ιδιοκτήτριας.

Το 2017 έκανε την Πάφο περήφανη

Η Λία Κωνσταντίνου νιώθει πολύ περήφανη για την πόλη της. Όπως μας λέει, συνέβαινε ένα μεγάλο γεγονός στην πόλη της και δεν μπορούσε να είναι απούσα. Η δουλειά της ως εθελόντριας αισθάνεται πως έχει δώσει απαντήσεις σε πολλές από τις παιδικές της απορίες για την Πάφο.

«Η Πολιτιστική Πρωτεύουσα με γέμισε πολύ και όλους τους Παφίτες πιστεύω. Το Πάφος2017 έκανε την Πάφο να πάρει τα πάνω της. Ήρθε σε μια εποχή κρίσης, ιδιαίτερα μετά και από ανταρσίες που αποκαλύφθηκαν στο δημαρχείο, και μας έκανε να θέλουμε να συμμετάσχουμε γιατί το είχαμε ανάγκη. Ήταν μια εξαιρετική ευκαιρία για τον κόσμο, και ειδικά τους ντόπιους, να αγαπήσουν την Πάφο ξανά και να την προσέξουν. Να εκτιμήσουν μέχρι και την τελευταία πέτρα αυτής της πόλης. Αυτό που έγινε έβαλε και τα παιδιά να συμμετάσχουν και να μάθουν. Στους παλιούς θύμισε ιστορίες, θα το δείτε και στο φιλμάκι. Το Πάφος 2017 αναγέννησε την πόλη μας. Έγιναν έργα υποδομής, χρειάζονται κι άλλα, αλλά δεν μπορούν να γίνουν και όλα από τη μια μέρα στην άλλη. Το σημαντικότερο που μας άφησε η Πολιτιστική Πρωτεύουσα ήταν η όμορφη συμμετοχή και η αγάπη για την πόλη. Και συνεχίζουμε με νέα δρώμενα».

Το πιάνο της συζύγου του Λοΐζου Φιλίππου, της Χρυστάλλας. Σε αυτό το σπίτι ακούγονταν κλασικά μουσικά κομμάτια, κάτι που αναδεικνύει την καλλιτεχνική άνθηση της αστικής Πάφου την εποχή αυτή. 

Η προτομή του Φιλίππου στην είσοδο του σπιτιού. 



Επιστροφή
στην αρχή