Ο οπλισμός του Dome - Έρευνα του ''ΠOΛITH''

ΕΙΔΗΣΕΙΣ /ΚΥΠΡΟΣ
Στο Dome, εκτός από τους Κερυνειώτες βρήκαν καταφύγιο και στρατιώτες, όταν έσπασαν οι γραμμές άμυνας. Πονοκέφαλος ο φορητός οπλισμός που στα υπόγεια.

Εμπόδιο ο κατοχικός στρατός (Της Μαριλένας Ευαγγέλου)

Ο Τουρκοκύπριος Ενβέρ Οζερέμ, ο άνθρωπος που τοποθετήθηκε από το Εβκάφ το 1975 «να διευθύνει» το Dome, μιλά στον «Π» για την πρόταση συνδιαχείρισης με τον Ζαμπαρλούκο και το σημερινό καθεστώς διοίκησης του ξενοδοχείου.

Η ιστορία του Dome είναι ενδιαφέρουσα και κατά την περίοδο μετά την τουρκική εισβολή και πέραν του εγκλεισμού των Ελληνοκυπρίων. Ακόμη και μετά την επιστροφή στις ελεύθερες περιοχές και του τελευταίου Ελληνοκύπριου ένοικου, που ήταν ο εγγονός του ιδιοκτήτη του ξενοδοχείου Κώστα Κατσελλή, ο Κώστας Ζαμπαρλούκος.


Το κείμενο αυτό είναι βασισμένο στα όσα υποστήριξε ο Τουρκοκύπριος Ενβέρ Οζερέμ στον «Π». Ο Ενβέρ Οζερέμ ήταν ο άνθρωπος που τοποθετήθηκε στο Dome ως «διευθυντής» μετά που ανέλαβε τη «διαχείριση» του ξενοδοχείου το Εβκάφ.


Τον συναντήσαμε πριν από μερικές μέρες στην Κερύνεια, στο σαλόνι του Dome, το οποίο δεν άλλαξε το όνομά του, καθώς, όπως μας εξηγήθηκε, ήταν σήμα κατατεθέν, ιδιαίτερα για Βρετανούς φανατικούς πελάτες, οι οποίοι επέλεγαν το ξενοδοχείο για τις διακοπές τους και μετά την τουρκική εισβολή.

Σαν να ήταν χθες
Ο Ενβέρ πρέπει να είναι σήμερα λίγο μεγαλύτερος από 60 χρόνων. Μας περιέγραφε τα γεγονότα λες και ήταν χθες και όσα μας έλεγε ήταν σχεδόν απόλυτα συνυφασμένα με τη μαρτυρία του Κώστα Ζαμπαρλούκου.
Τοποθετήθηκε στο Dome σχεδόν ένα χρόνο μετά την τουρκική εισβολή, όταν ακόμα στο ξενοδοχείο διέμεναν περίπου 30 Ελληνοκύπριοι, μεταξύ αυτών και ο εγγονός του ιδιοκτήτη. Ήταν Ιούνιος του 1975. Εκείνος μόλις είχε ολοκληρώσει τις σπουδές του στα ξενοδοχειακά. Στην ίδια περίπου ηλικία με τον Ζαμπαρλούκο.

Ο Ενβέρ Οζερέμ ήταν ο άνθρωπος που τοποθετήθηκε στο Dome ως «διευθυντής» μετά το τέλος του εγκλεισμού των Κερυνειωτών.

 

Κουμάντο ο «Κωστάκης»
Τη συμβίωση την χαρακτηρίζει ομαλή, χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα. Το ξενοδοχείο το διαχειριζόταν ο Κωστάκης (όπως αποκαλεί τον Κώστα Ζαμπαρλούκο) και ο ίδιος δεν έφερε ενστάσεις. «Όλα τα κλειδιά των δωματίων τα κρατούσε ο Κωστάκης», ο οποίος είχε και τη γενικότερη ευθύνη για όλα. Και δεν μπορούσε να ήταν διαφορετικά τα πράγματα, καθώς, όπως μας εξήγησε, το Dome ήταν από τα λίγα ξενοδοχεία τα οποία διέθεταν την εποχή εκείνη σύστημα κλιματισμού και δύο ανελκυστήρες, τη στιγμή που σε όλη την Κύπρο υπήρχαν ελάχιστοι. «Εμείς δεν ξέραμε να διαχειριζόμαστε αυτά τα πράγματα», μας είπε ο Ενβέρ, συμπληρώνοντας πως το μόνο τουρκοκυπριακής ιδιοκτησίας ξενοδοχείο μέχρι τότε ήταν το Σαράι.

Πρόταση για συνδιαχείριση
Έχοντας και τη συγκατάθεση του Εβκάφ, ο Ενβέρ έκανε πρόταση στον Κώστα Ζαμπαρλούκο για συνδιαχείριση του ξενοδοχείου (γεγονός το οποίο επιβεβαιώνει και ο κ. Ζαμπαρλούκος). Η πρόταση έγινε ενώπιον και των περίπου 30 Ελληνοκυπρίων τελευταίων ενοίκων του Dome και σύμφωνα με τον Ενβέρ Οζερέμ, ο Κωστάκης δεν ήταν αρνητικός προς αυτή την προοπτική. «Σκέφτηκα πως ήταν ευκαιρία για τον ίδιο, μιας και ήταν ο μόνος Ελληνοκύπριος ιδιοκτήτης ξενοδοχείου που είχε απομείνει στην τουρκοκυπριακή πλευρά. Κι αν δεν πετύχαινε στο τέλος της ημέρας, ίσως να είχε μια ευκαιρία καλύτερη να διεκδικήσει στην ελληνοκυπριακή πλευρά κάποιου είδους ανταλλαγή», μας είπε.
Η πρόταση ήταν συμφέρουσα και για το Εβκάφ, το οποίο θα απέφευγε τις δικαστικές περιπέτειες με την οικογένεια Κατσελλή μετά τη συνέχιση της λειτουργίας του ξενοδοχείου.

Η εμπλοκή του στρατού
Την πρόταση την τίναξε στον αέρα η εμπλοκή του κατοχικού στρατού, ο οποίος ανέλαβε δράση στο Dome προς το τέλος του καλοκαιριού του 1975. Τότε, σύμφωνα με τον Ενβέρ Οζεμέρ, στο ξενοδοχείο τοποθετήθηκε ως γενικός διευθυντής ένας απόστρατος Τούρκος αξιωματικός, ο οποίος με κανένα τρόπο δεν δεχόταν την όποια συνεργασία με τον Ζαμπαρλούκο.
«Τότε κατάλαβα ότι τα περιθώρια στένευαν για τον Κωστάκη. Και του είπα πως σιγά-σιγά θα πρέπει κι αυτός να ετοιμάζεται για την επιστροφή του στην ελληνοκυπριακή πλευρά. Δεν υπήρχε πια μέλλον γι’ αυτόν στο ξενοδοχείο», λέει ο Ενβέρ.

Όταν έφυγε ο Κωστάκης
Μόνο όταν αντιλήφθηκε ότι δεν υπήρχε άλλη επιλογή παρά αυτή της επιστροφής στις ελεύθερες περιοχές, ο Κώστας Ζαμπαρλούκος μοιράστηκε τα «μυστικά» της διεύθυνσης του ξενοδοχείου. «Τότε και μόνο μού έμαθε πώς να χειρίζομαι όλα τα σύγχρονα συστήματα που διέθετε το ξενοδοχείο, όπως το σύστημα κλιματισμού, τον τρόπο λειτουργίας των ανελκυστήρων και όλα τα άλλα για τα οποία δεν είχα την απαραίτητη τεχνογνωσία», μας είπε ο Τ/Κ ξενοδόχος.

Ο Κώστας Ζαμπαρλούκος ήταν ο τελευταίος από τους Ελληνοκύπριους έγκλειστους που εγκατέλειψαν το Dome και το έκανε αφού εξάντλησε όσα περιθώρια είχε. «Έφυγε με μια μικρή αποσκευή, η οποία δεν χωρούσε όλα του τα υπάρχοντα. Είχαμε τότε την ίδια ηλικία και τον ίδιο σωματότυπο. Μου άφησε μέχρι και κάποια από τα ρούχα του», λέει ο Ενβέρ.

Οι συναντήσεις στην Αγγλία
Ο Ενβέρ Οζερέμ δεν έμεινε πολύ καιρό στο Dome μετά που έφυγε ο Κώστας Ζαμπαρλούκος.
Τον Κωστάκη, ο Ενβέρ τον συνάντησε ξανά σε κάποια συνέδρια και τουριστικές εκθέσεις στην Αγγλία. «Μου έδινε την εντύπωση, ακόμα και όταν πια είχαν περάσει αρκετά χρόνια μετά το 1975, ότι ήλπιζε πως θα επέστρεφε στην Κερύνεια και θα έπαιρνε πίσω σε κάποια στιγμή τη διεύθυνση του ξενοδοχείου», μας είπε.

Ίδιος ο κλειδοστάτης
Στο Dome δεν έγιναν πολλές αλλαγές μετά το 1975. Στην είσοδο του ξενοδοχείου, στο πάτωμα έμεινε το λογότυπό του που ήταν το αρχικό C (από το Catsellis), ενώ ίδιος παρέμεινε και ο κλειδοστάτης. Το έπιπλο, δηλαδή, στο οποίο φυλάγονται τα κλειδιά των δωματίων στον χώρο υποδοχής. Τα δωμάτια εξακολουθούν να είναι γύρω στα 170, με μια μικρή χωροταξική διαφοροποίηση μετά που άρχισε να λειτουργεί και στο Dome καζίνο.
Η πισίνα με το θαλασσινό νερό που έφτιαξε ο Κώστας Κατσελλής παραμένει, ενώ διατηρήθηκε και το ξύλινο μπαρ στο λόμπι του ξενοδοχείου το οποίο είχε διακοσμηθεί με την παραδοσιακή λαπηθιώτικη ξυλογλυπτική από τεχνίτες της περιοχής.

Ο κλειδοστάτης, όπως παραμένει μέχρι σήμερα.

 

Στο ίδιο σημείο διασώζεται και το πιάνο στο οποίο έπαιζε ο Κωστάκης Ζαμπαρλούκος τις μέρες του εγκλεισμού, καθώς και ένα τζάκι που περιέπεσε σε αχρησία καθώς από πάνω κτίστηκαν, σε περιόδους που ο Κώστας Κατσελλής επεξέτεινε το ξενοδοχείο, δωμάτια. Οι περισσότερες αλλαγές, όπως μας ανέφερε ο Ενβέρ Οζερέμ, έγιναν στον υλικοτεχνικό εξοπλισμό του ξενοδοχείου.

 

Ο ρόλος των ξενοδόχων 

Σήμερα, το ξενοδοχείο διευθύνεται από την τουρκοκυπριακή ένωση ξενοδόχων. Έχουν συμβόλαιο διαχείρισης 10 χρόνων, το οποίο λήγει σε δύο χρόνια. Είναι από τα λίγα ξενοδοχεία ελληνοκυπριακής ιδιοκτησίας του οποίου η διοίκηση δεν δόθηκε σε Τούρκους ξενοδόχους. Σύμφωνα με τον Ενβέρ Οζερέμ, σε αυτό εργάζονται μόνο Κύπριοι υπάλληλοι.
Το επιλέγουν συνήθως για τις διακοπές τους Τούρκοι και Βρετανοί τουρίστες. Οι περισσότεροι Βρετανοί είναι ηλικιωμένοι και το επισκέπτονταν και πριν το 1974.

Η βιτρίνα του Κατσελλή
Μια κλασική βιτρίνα της εποχής της δεκαετίας του ‘50 στο γραφείο του διευθυντή απέσπασε αμέσως την προσοχή μας. Περιείχε ποτήρια, πορσελάνινα πιάτα και πιατέλες της εποχής, καθώς και ένα γυάλινο δοχείο με μικρή ποσότητα κονιάκ. Ο Ενβέρ Οζερέμ μας εξήγησε πως πρόκειται για προσωπικά αντικείμενα του ιδιοκτήτη του Dome Κώστα Κατσελλή. Το κονιάκ είναι ό,τι απέμεινε από την εποχή που το ξενοδοχείο το διαχειρίζονταν οι ιδιοκτήτες του.

************************************************************************************************

Είχε και όπλα το Dome! (Του Σωτήρη Παρούτη, της Μερόπης Μωυσέως)

Το Dome, τις πρώτες μέρες μετά την τουρκική εισβολή και ιδιαίτερα όταν έσπασε πλέον η γραμμή στα δυτικά του μαχόμενου 251 Τ.Π., αποτέλεσε και καταφύγιο κάποιων στρατιωτών. Κάποιοι κατέφυγαν τραυματισμένοι και κάποιοι άλλοι γιατί έχασαν τον δρόμο διαφυγής. Στο Dome μπήκαν και κάποιοι με τον φορητό οπλισμό τους.


Έτσι λοιπόν η ομάδα που συντόνιζε τους εγκλείστους είχε να διαχειρισθεί και αυτά τα προβλήματα. Να κρύψει τα όπλα, να κάψει τα στρατιωτικά ρούχα και να ντύσει με πολιτικά τους φαντάρους και να περιθάλψει τους τραυματίες..
«Ο κόσμος τους φρόντιζε, τους έδινε καθαρά ρούχα κι εμείς παίρναμε τα στρατιωτικά ρούχα στις καμπίνες και τα καίγαμε. Μια από τις καμπίνες για την πισίνα και τη θάλασσα, κάτω από τη βεράντα, τη χρησιμοποιούσε ο παππούς για να καπνίζει λούντζα και λουκάνικα. Αυτή η καμπίνα ήταν μουζουρωμένη. Θυμάμαι ότι παίρναμε τα ρούχα -ήμουν κι εγώ μπλεγμένος σ’ αυτή τη διαδικασία γιατί ήξερα πού θα πάμε- και τα καίγαμε. Προφανώς όχι τέλεια, γιατί μετά βρήκαμε κάποια αποκαΐδια.

Μια νύχτα του Νοέμβρη οι έγκλειστοι υποχρεώθηκαν να κατέβουν από τα δωμάτια για να ερευνηθεί το ξενοδοχείο.

 

Τα όπλα στο υπόγειο
Τα όπλα τα παίρναμε και τα κρύβαμε στα υπόγεια», μας ανέφερε ο Κώστας Ζαμπαρλούκος. Το Dome, εξηγεί, είχε δύο υπόγεια: Το ένα κάτω από την κουζίνα με τους βόθρους, που δεν ήταν προσβάσιμο σε κανέναν και το δεύτερο με δωμάτια για τους εργαζόμενους στο ξενοδοχείο και άλλες χρήσεις, που το ήξεραν όλοι και ήταν προσβάσιμο και από την αυλή. Πρόκειται για το υπόγειο στο οποίο έμειναν τις πρώτες μέρες μετά την εισβολή οι Ελληνοκύπριοι, όταν τα δωμάτια ήταν κατειλημμένα από τους τουρίστες. Τα όπλα φυλάχτηκαν στο υπόγειο με τους βόθρους.

 

«Μια μέρα ήρθαν οι Τούρκοι με σκοπό να ελέγξουν ολόκληρο το ξενοδοχείο και τα υπόγεια. Εγώ τότε ήξερα ότι είχαμε όπλα στο υπόγειο της κουζίνας. Πίστευα ότι δεν έχουμε όπλα στο άλλο υπόγειο», θυμάται ο κ. Ζαμπαρλούκος. «Ζήτησαν να πάνε στο γνωστό υπόγειο, όπου υπήρχε ένας διάδρομος με ανοιχτούς χώρους αριστερά και δεξιά. Σε ένα σημείο, υπήρχε ένα δωμάτιο όπου έμενε ένας από το προσωπικό του Dome, o Αρσένης. Πίσω από το δωμάτιό του, υπήρχε αποχωρητήριο. Το αποχωρητήριο είχε δύο εισόδους όπου υπήρχε και ένα ακόμη δωμάτιο που οδηγούσε στην πίσω αυλή. Μπήκαν στο δωμάτιο, δεν βρήκαν τίποτα. Είδαν την πόρτα και με ρώτησαν πού οδηγεί. Τους είπα πως ανοίγει πίσω στην αυλή. Το πίστεψαν, ότι είναι η αυλή και δεν έχει κάτι άλλο. Την επόμενη μέρα πήγα μόνος. Κοιτάζω, είδα πάνω στο κρεβάτι να κρέμεται μια ρούχινη τελαμώνα με σφαίρες. Και κάτω από το στρώμα, ένα όπλο».


Ένα βράδυ, αρχές φθινοπώρου 1974, πείσαμε μια μικρή ομάδα ανδρών του ΟΗΕ (του ιρλανδικού αποσπάσματος) να διανυκτερεύσει στο Dome, προσθέτει. Τους ενημερώσαμε για την ύπαρξη των όπλων και τους παρακαλέσαμε να τα παραλάβουν. Πείσθηκαν για αυτό και εμείς τα μεσάνυκτα τα μαζέψαμε και τους τα παραδώσαμε.

Νυκτερινές έρευνες
Δύο ή τρεις φορές μέσα στη νύχτα, είτε για έλεγχο είτε γιατί οι Τούρκοι αναζητούσαν κάποιον, κατέβασαν τους «ένοικους» του ξενοδοχείου από τα δωμάτιά τους στο λόμπι: να τους μετρήσουν, να ψάξουν τους χώρους. Σε εξαντλητικές διαδικασίες που ξεκινούσαν τα μεσάνυχτα και διαρκούσαν μέχρι τις 3 το πρωί. Περίπου τέσσερις φορές ήρθαν μαζικά για έρευνα. «Όχι με το άδικό τους», σημειώνει ο κ. Ζαμπαρλούκος, «από τη στιγμή που είχαμε και όπλα»!

ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΥΡΙΟ: Ο φωτογράφος του National Geographic Τζόναθαν Μπλερ

************************************************************************************

Το Dome και στη λογοτεχνία (Της Χρύστας Ντζάνη)

Η ιστορία του Dome και των έγκλειστων σε αυτό για έναν και πλέον χρόνο Ελληνοκυπρίων που παρέμειναν μετά την τουρκική εισβολή στην Κερύνεια θυμίζει λίγο την ιστορία που περιέγραψε, 40 χρόνια μετά την εισβολή, στο βιβλίο της «Ανατολή» η Βρετανίδα συγγραφέας μπεστ σέλερ Βικτόρια Χίσλοπ.

Στο μυθιστόρημα (εκδ. Διόπτρα, 2014) -το οποίο κατέγραψε πολύ καλές πωλήσεις στην Αγγλία, αλλά σε Ελλάδα και Κύπρο δεν τα πήγε εξίσου καλά εξαιτίας της πολεμικής που δέχθηκε από οργανωμένα σύνολα και πολίτες που θεώρησαν ότι «αβαντάρει» τους Τουρκοκύπριους-, η Χίσλοπ περιγράφει την ιστορία του ξενοδοχείου, όπου το 1974 βρέθηκαν μάλλον τυχαία να ζουν μια οικογένεια Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων που είχαν ξεμείνει στην Αμμόχωστο μετά την κατάληψή της από τους Τούρκους εισβολείς. Για την ιστορία, η «Ανατολή» ήταν ένα -φανταστικό- πολυτελές ξενοδοχείο που κτίστηκε το 1972 στη χρυσή αμμουδιά της Αμμοχώστου, με τη φιλοδοξία να καταστεί ναυαρχίδα του τουρισμού της περιοχής. Όταν δεν κατόρθωσαν να διαφύγουν εγκαίρως, αφού περίμεναν τους αγνοούμενους συγγενείς τους να επιστρέψουν, οι οικογένειες Γεωργίου και Οζκάν κατέφυγαν εκεί για να κρυφτούν από τους εισβολείς και να επιβιώσουν, πιστεύοντας ότι σύντομα η πόλη θα επιστραφεί στους νόμιμους κατοίκους της. Μέσα στο ξενοδοχείο οι δύο οικογένειες -που έμεναν στον ίδιο δρόμο- αναπτύσσουν ένα ιδιότυπο σύστημα διαβίωσης κάτω από τη μύτη του κατοχικού στρατού που περιπολεί αδιάκοπα στην περιοχή, χρησιμοποιώντας τα δωμάτια για τη διαμονή τους, και την κουζίνα και την τραπεζαρία για τη διατροφή τους. Μένουν εκεί για περίπου ένα χρόνο, όσο δηλαδή διήρκεσαν τα αποθέματα τροφίμων στο ξενοδοχείο, ώσπου διέφυγαν, ακολουθώντας διαφορετική πορεία η κάθε οικογένεια.

Αν και η Χίσλοπ δίνει ως έρεισμα για την ιστορία της ένα παράξενο ταξίδι που έκανε στην κατεχόμενη Κύπρο το 1978, όπου για πρώτη φορά είδε από αρκετά κοντά την κλειστή πόλη της Αμμοχώστου, εντούτοις η ιστορία της μυθιστορηματικής «Ανατολή» της Αμμοχώστου θυμίζει αρκετά την αληθινή του Dome της Κερύνειας. Και στις δύο περιπτώσεις οι κάτοικοι κατέφυγαν σε ένα ξενοδοχείο, χρησιμοποιώντας τις εγκαταστάσεις του για να επιβιώσουν, εκτιμώντας ότι «το κακό δεν θα κρατήσει πολύ». Μάλιστα, ο τρόπος που αναπαρέστησε το παράδοξα για τη φύση του άδειο από επισκέπτες ξενοδοχειακό περιβάλλον η Βρετανίδα συγγραφέας μπορεί να δώσει μια ιδέα στον αναγνώστη για το πώς κύλησε η ζωή επί ενάμιση χρόνο στο Dome, αν και επιμέρους υπάρχουν σημαντικές διαφορές που δεν εξαντλούνται στη διαφορετική τοποθεσία (οι ένοικοι του Dome π.χ. διέμεναν εκεί φανερά, σε γνώση των τουρκικών αρχών και την επίβλεψη των Ηνωμένων Εθνών και κυρίως του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού, οι ανάγκες τους δεν εξαντλούνταν στη διατροφή, αλλά είχαν οργανώσει και σχολείο και ιατρείο, ήταν πολύ περισσότεροι, ενώ διέφυγαν οργανωμένα και όχι άτακτα). Η ίδια η Βικτόρια Χίσλοπ, σε συνέντευξή της στον «Π» όταν εκδόθηκε το βιβλίο, ανέφερε ότι χρειάστηκε να μελετήσει βιβλία, δημοσιεύματα, φωτογραφίες και αφηγήσεις για να αναπαραστήσει την ανθηρή προπολεμική Αμμόχωστο και να επιστρατεύσει τη φαντασία της για να στήσει τη ζωή στο περίκλειστο Βαρώσι.

 

 

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Επόμενο άρθρο:

Αφιέρωμα

Ο βιολιστής του ξενοδοχείου Dome, Γιώργος Κιάμηλος

Μας είχαν πει ότι «για δυο-τρεις μέρες» θα πρέπει να πάμε όλοι στο Dome γιατί μπαίνει ο στρατός στην Κερύνεια. Οι δυο-τρεις μέρες έγιναν πολλοί μήνες

05 / 06
Επιστροφή
στην αρχή