Ο Ανδρέας Συμεού στον «Π»:Ποιες παραχωρήσεις κάνουμε στο περιουσιακό;

ΑΠΟΨΗ /ΣΤΗΛΕΣ
Κυκλοφόρησε πρόσφατα το βιβλίο του Ανδρέα Συμεού «The Property Issue in the Cyprus Problem- A Technocratic Approach»...

Κυκλοφόρησε πρόσφατα το βιβλίο του Ανδρέα Συμεού  «The Property Issue in the Cyprus Problem- A Technocratic Approach». Το βιβλίο εξετάζει σε βάθος το περιουσιακό πρόβλημα, ένα από τα δυσκολότερα κεφάλαια στις συνομιλίες για το Κυπριακό, τόσο από πολιτικής, όσο και από ιστορικής, νομικής, οικονομικής και τεχνοκρατικής πλευράς. Το βιβλίο έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, υπό την έννοια ότι ο κ. Συμεού διετέλεσε για μεγάλο χρονικό διάστημα επικεφαλής ή μέλος της ελληνοκυπριακής ομάδας περιουσιακού στις συνομιλίες που διεξάγονται για επίλυση του Κυπριακού. Είναι νομικός (κάτοχος του LLB του Πανεπιστημίου του Λονδίνου) και εκτιμητής γης, μέλος του ΕΤΕΚ και του RICS. Τα τελευταία 7 χρόνια είναι  επισκέπτης λέκτορας στο Πανεπιστήμιο Νεάπολις Πάφου. 

Όπως αναφέρει σε συνέντευξή του στον «Πολίτη», «με βάση την εμπειρία μου πιστεύω ότι, λόγω της περιπλοκότητάς του, το περιουσιακό δεν μπορεί να επιλυθεί χωρίς την εμπλοκή τεχνοκρατών. Η θέση μου είναι ότι οι διαπραγματευτές θα πρέπει να περιοριστούν στα βασικά ζητήματα (core issues) στα οποία θα πρέπει να επιδιωχθεί μια στρατηγική συμφωνία και να  αφήσουν τις λεπτομέρειες στους τεχνοκράτες. Αυτή εξάλλου φαίνεται να είναι και η θέση του γ.γ. των Ηνωμένων Εθνών».

Στο βιβλίο, που βρίσκεται πλέον στα βιβλιοπωλεία και διατίθεται επίσης από το Amazon, αναλύονται τα διαθέσιμα  δεδομένα και διάφορα πιθανά σενάρια και γίνεται προσπάθεια να εντοπισθούν και να προταθούν λύσεις αμοιβαίου οφέλους. Όπως αναφέρει, «ελπίζω να αποτελέσει ένα χρήσιμο βοήθημα στη διαπραγματευτική ομάδα, τα πολιτικά πρόσωπα, τα Ηνωμένα Έθνη, αλλά και ακαδημαϊκούς, δημοσιογράφους, τεχνοκράτες, φοιτητές, πρόσωπα που έχουν ιδιαίτερο  ενδιαφέρον για το αντικείμενο κ.λπ. κ.λπ. Ταυτόχρονα ελπίζω να συμβάλει στην προώθηση των θέσεων της δικής μας πλευράς, ώστε η συμφωνία που θα προκύψει για το περιουσιακό να μην είναι ετεροβαρής». Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της συνέντευξης:

Τι σας ώθησε να γράψετε το συγκεκριμένο βιβλίο;

Σαν επικεφαλής ή μέλος της ελληνοκυπριακής ομάδας περιουσιακού για μεγάλο χρονικό διάστημα, έχω σχηματίσει την πεποίθηση ότι το περιουσιακό, λόγω της περιπλοκότητάς του, δεν μπορεί να επιλυθεί σε καθαρά πολιτικό επίπεδο και ότι η εμπλοκή τεχνοκρατών είναι εκ των ων ουκ άνευ. Στο βιβλίο μου υποβάλλω συγκεκριμένες προτάσεις, τόσο αναφορικά με τη διαδικασία, όσο και αναφορικά με την ουσία του θέματος. Προτίμησα μάλιστα να το γράψω στην αγγλική με την ελπίδα να διαβαστεί και από ανθρώπους των Ηνωμένων Εθνών ή άλλους ξένους διαμεσολαβητές, ώστε να βοηθήσω, στο μέτρο του δυνατού,  στην πληρέστερη κατανόησή του.

  • Γιατί το περιουσιακό θεωρείται τόσο περίπλοκο;

Πρόκειται για μια πτυχή του Κυπριακού η οποία επηρεάζει ένα πολύ μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού, μια πτυχή με τεράστιες πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές προεκτάσεις. Το γεγονός και μόνο ότι το 40% σχεδόν του συνόλου των  ιδιωτικών περιουσιών  είναι «περιουσίες που επηρεάστηκαν», από μόνο του καταδεικνύει το μέγεθος του προβλήματος, το οποίο καθίσταται ακόμα πιο δύσκολο και, κυρίως, περίπλοκο λόγω και της παρέλευσης 44 χρόνων από την τουρκική εισβολή και της παγίωσης της κατάστασης που δημιουργήθηκε επί του εδάφους.

 

*Πόσο κοντά φτάσαμε;

  • Από την εμπειρία σας σαν μέλος ή επικεφαλής της ελληνοκυπριακής ομάδας περιουσιακού στις συνομιλίες, πόσο κοντά θεωρείτε ότι έχουν φτάσει οι δύο πλευρές;

Η ελληνοκυπριακή πλευρά διαχρονικά διατυπώνει τη θέση ότι ο ιδιοκτήτης θα πρέπει να έχει προτεραιότητα στην επιλογή της κατάλληλης θεραπείας και ότι η αποκατάσταση της περιουσίας πρέπει να είναι η κατ’ εξοχήν θεραπεία, ενώ η τουρκοκυπριακή  πλευρά επιμένει στην προτεραιότητα του χρήστη και στην αποζημίωση (ή ανταλλαγή) σαν προτιμητέα θεραπεία. Επιπλέον, η τουρκοκυπριακή πλευρά επιμένει ότι η «διζωνικότητα» εξυπακούεται μεταξύ άλλων, ότι η κάθε κοινότητα θα πρέπει να έχει «καθαρή πλειοψηφία» ιδιοκτησίας γης στη συνιστώσα μονάδα την οποία θα διοικεί. Είναι γεγονός ότι και οι δύο πλευρές, αλλά κυρίως η δική μας, έχουν υποβάλει προτάσεις υπό μορφή εξαιρέσεων στη γενική τους τοποθέτηση, με αποτέλεσμα να επιτευχθούν κάποιες συγκλίσεις, όμως εξακολουθεί να υπάρχει σημαντική  απόσταση στις εκατέρωθεν θέσεις.

  • Δεδομένου ότι το χάσμα αυτό δεν έχει γεφυρωθεί μετά από τόσους γύρους συνομιλιών, πώς είναι δυνατόν αυτό να γεφυρωθεί σε έναν πιθανό νέο γύρο στον οποίο θα υπάρχει αναπόφευκτα και πίεση χρόνου;

Κατά γενική ομολογία ουδέποτε στο παρελθόν οι θέσεις των δύο πλευρών στα διάφορα κεφάλαια που συζητούνται είχαν πλησιάσει τόσο πολύ. Είμαστε σε ένα στάδιο όπου όλα τα κεφάλαια συζητούνται αλληλένδετα και θα πρέπει να γίνει το τελικό «πάρε- δώσε».  Το περιουσιακό είναι ένα κεφάλαιο στο οποίο η δική μας πλευρά αναμένεται να δώσει, όπως εξάλλου προβλέπει και το πλαίσιο Γκουτέρες. Το μεγάλο στοίχημα είναι η πλευρά μας να διαπραγματευτεί έξυπνα, ώστε να μην γίνουν εκπτώσεις σε θέματα αρχής και οι οποιεσδήποτε παραχωρήσεις να είναι όσο το δυνατόν πιο ανώδυνες, ώστε η τελική συμφωνία να καταλήγει σε αμοιβαίο όφελος.

*Το πλαίσιο Γκουτέρες, στο οποίο αναφερθήκατε,  προβλέπει ότι στις περιοχές εκτός εδαφικών αναπροσαρμογών ο χρήστης θα έχει προτεραιότητα έναντι του ιδιοκτήτη. Δεν νομίζετε ότι η αποδοχή της συγκεκριμένης πρόνοιας του πλαισίου από την ελληνοκυπριακή πλευρά αποτελεί οδυνηρή παραχώρηση, δεδομένου ότι πάγια θέση μας ήταν ότι ο ιδιοκτήτης έχει προτεραιότητα;

Είναι παραχώρηση, αλλά όχι οδυνηρή. Κατ΄ αρχήν, με την απόφαση του στην υπόθεση Δημόπουλος που εκδόθηκε την 1η Μαρτίου 2010, την οποία δεν μπορούμε να παραγνωρίσουμε, το ΕΔΑΔ έχει αναγνωρίσει ορισμένα δικαιώματα στον χρήστη. Σε ό,τι αφορά τη συγκεκριμένη παράμετρο του πλαισίου Γκουτέρες, η πλευρά μας έχει σημαντικά περιθώρια να διαπραγματευτεί ώστε η πρακτική εφαρμογή της να μην έχει σοβαρές επιπτώσεις στις προσδοκίες των Ελληνοκυπρίων.

Κατ΄ αρχήν θα πρέπει να διασαφηνιστεί ο όρος «χρήστης». Με βάση την τουρκοκυπριακή  εκδοχή,  «χρήστης» είναι οποιοδήποτε πρόσωπο στο οποίο «παραχωρήθηκε μια μορφή δικαιώματος να χρησιμοποιεί ή να κατέχει περιουσία από μια αρχή», όπως και «οι  κληρονόμοι του ή διάδοχοί του στον τίτλο». Με τον ορισμό αυτό καλύπτεται η συντριπτική πλειοψηφία των ελληνοκυπριακών περιουσιών, αφού για αυτές έχουν κατά καιρούς «παραχωρηθεί» από τις «αρχές» της «ΤΔΒΚ» διαφόρων ειδών «τίτλοι» σε διάφορα πρόσωπα, περιλαμβανομένων εποίκων, αξιωματικών του τουρκικού στρατού, ξένων σπεκουλαδόρων και «αγοραστών» και άλλων. 

Η ελληνοκυπριακή πλευρά, αντίθετα, ορίζει τον χρήστη σαν εκτοπισμένο πρόσωπο το οποίο πραγματικά χρησιμοποιεί την περιουσία για τη στέγαση και/η τη συντήρηση του ιδίου και της οικογένειάς του. Με τη στενή αυτή ερμηνεία, οι περισσότερες από τις ελληνοκυπριακές περιουσίες που βρίσκονται στα κατεχόμενα (συνολικής έκτασης 1.950.000 περίπου δεκαρίων) θα πρέπει να θεωρηθούν σαν αχρησιμοποίητες και συνεπώς θα μπορούν να αποκατασταθούν στους ιδιοκτήτες τους. Τέλος, το σχέδιο Γκουτέρες αναφέρεται σε «όχι 100% προτεραιότητα», κάτι το οποίο εξυπακούει ότι η κάθε περίπτωση θα εξετάζεται κάτω από τα δικά της δεδομένα.

Οι δικές μου προτάσεις

  • Τι ακριβώς προτείνετε στο βιβλίο σας ώστε οι δύο πλευρές να έρθουν σε ακτίνα συμφωνίας στο περιουσιακό;

Κατ' αρχήν θα πρέπει οι ηγέτες να συμφωνήσουν πάνω σε ορισμένα βασικά θέματα (core issues) και στη συνέχεια μια ομάδα τεχνοκρατών, με πολιτική καθοδήγηση, θα πρέπει να επεξεργασθεί συγκεκριμένα κριτήρια, όπως και ορισμένες τεχνικές λεπτομέρειες. Τα βασικά θέματα περιλαμβάνουν, κατά την άποψή μου, μεταξύ άλλων:

  • την ερμηνεία του όρου «χρήστης»
  • σε ποιες περιπτώσεις θα έχει προτεραιότητα ο χρήστης
  • την ερμηνεία του όρου «διζωνικότητα» και ειδικότερα κατά πόσον εξυπακούεται «καθαρή πλειοψηφία γης» για την κάθε κοινότητα, όπως είναι  η απαίτηση της τουρκοκυπριακής πλευράς
  • πώς εφαρμόζονται στην πράξη τα ανθρώπινα δικαιώματα και ειδικότερα οι αποφάσεις του ΕΔΑΔ στο συγκεκριμένο θέμα
  • πώς εφαρμόζεται το ευρωπαϊκό κεκτημένο και κατά πόσο θα γίνουν δεκτές οποιεσδήποτε παρεκκλίσεις
  • κατά πόσο θα πληρωθούν αποζημιώσεις για απώλεια χρήσης και ποιος θα τις καταβάλει και
  • πώς αντισταθμίζονται οι παραχωρήσεις της ελληνοκυπριακής πλευράς στο περιουσιακό, ειδικότερα σε συνάρτηση με το εδαφικό και τα δικαιώματα των Ελληνοκυπρίων ιδιοκτητών στις περιοχές που θα επιστραφούν (περιοχές υπό εδαφική αναπροσαρμογή).
  • Ποιες θεωρείτε σαν κόκκινες γραμμές της πλευράς μας;

Σε αντιστάθμισμα για την αποδοχή της προτεραιότητας του χρήστη θα πρέπει, όπως έχω τονίσει, να επιμείνουμε  σε μια στενή ερμηνεία του όρου, ώστε να αποκλεισθούν οι έποικοι και άλλα πρόσωπα, φυσικά ή νομικά, τα οποία κακώς επωφελήθηκαν από την «κατανομή» από το ψευδοκράτος ελληνοκυπριακών περιουσιών.

Σε συνάρτηση με το  πιο πάνω, η πλευρά μας θα πρέπει να επιμείνει στην πλήρη εφαρμογή των αποφάσεων του ΕΔΑΔ. Θα ανέμενε κάποιος ότι η τουρκοκυπριακή πλευρά, η οποία πανηγύρισε την απόφαση του ΕΔΑΔ στην υπόθεση Δημόπουλος, θα υιοθετούσε πλήρως το σκεπτικό της. Δυστυχώς σήμερα, όσο και αν ακούγεται παράδοξο, είναι η δική μας πλευρά η οποία  επιμένει στη ρητή αναφορά στη νομολογία του ΕΔΑΔ, ενώ η τουρκοκυπριακή πλευρά αρνείται μια τέτοια αναφορά. Οι λόγοι της άρνησης αυτής είναι, κατά την άποψή μου, ότι α) η απόφαση στην Δημόπουλος καλύπτει μόνο τους πραγματικούς χρήστες, αφού βασίζεται σε καθαρά ανθρωπιστικά κριτήρια, και δεν δικαιολογεί την τουρκοκυπριακή ερμηνεία του όρου,  β) η ίδια απόφαση δεν δικαιολογεί την τουρκοκυπριακή ερμηνεία της «διζωνικότητας», ούτε την απαίτηση για μαζική ανταλλαγή περιουσιών, αφού το ΕΔΑΔ τονίζει ότι η κάθε περίπτωση θα πρέπει να εξετάζεται κάτω από τα δικά της δεδομένα και γ) σε σωρεία αποφάσεών του, περιλαμβανομένης της Δημόπουλος, το ΕΔΑΔ έχει αναγνωρίσει το δικαίωμα του ιδιοκτήτη να αποζημιωθεί για την απώλεια της χρήσης της περιουσίας του για όλα τα χρόνια που τη στερήθηκε, κάτι που η τουρκοκυπριακή πλευρά προσπαθεί να αποφύγει.

Η πλευρά μας, σε καμιά  περίπτωση δεν θα πρέπει να αποδεχθεί τη διαγραφή ή την υποβάθμιση του θέματος  των αποζημιώσεων για απώλεια χρήσης. Η Τουρκία οφείλει δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ για τέτοιες αποζημιώσεις, κάτι που αναγνωρίζει ακόμα και η «νομοθεσία» του ψευδοκράτους. Στη χειρότερη περίπτωση, το κεκτημένο αυτό δικαίωμα θα πρέπει να «πουληθεί» πολύ ακριβά με άλλες αντισταθμιστικές πρόνοιες προς όφελος της πλευράς μας.

Οι παραχωρήσεις της πλευράς μας αποτελούν παρέκκλιση από το ευρωπαϊκό κεκτημένο. Συνεπώς, η προσωρινότητα των οποιωνδήποτε παρεκκλίσεων και η εφαρμογή τους πάνω στη βάση της μη διάκρισης θα πρέπει να είναι μια άλλη κόκκινη γραμμή για την πλευρά μας. Μετά τη λήξη μιας συμφωνημένης μεταβατικής περιόδου, όλες οι δικαιοπραξίες αναφορικά με την ακίνητη ιδιοκτησία θα πρέπει να είναι εντελώς ελεύθερες. 

Τέλος, δεν θα πρέπει να γίνει αποδεκτή η επιβολή οροφών στο δικαίωμα αποκατάστασης περιουσίας ή, σε περίπτωση που αυτό είναι αναπόφευκτο, να γίνει αποδεκτή μόνο αναφορικά με πολύ μεγάλες περιουσίες, ώστε να μην αποκλειστούν οι μικρομεσαίοι ιδιοκτήτες οι οποίοι επιθυμούν να επιστρέψουν ή να τους δοθεί η περιουσία τους. 

  • Ποιος θεωρείτε ότι πρέπει να είναι ο ρόλος των τεχνοκρατών στο κεφάλαιο του περιουσιακού;

Όπως έχω αναφέρει, ο ρόλος των τεχνοκρατών είναι πολύ σημαντικός, τόσο στο στάδιο της επίτευξης συμφωνίας πάνω στα βασικά θέματα, όπως και στο στάδιο της επεξεργασίας λεπτομερών κριτηρίων και άλλων διαδικαστικών και τεχνικών λεπτομερειών.

Ανάμεσα στα θέματα που αφορούν τους τεχνοκράτες των δύο πλευρών είναι

  • η ανταλλαγή αριθμητικών στοιχείων και άλλων δεδομένων για την ιδιοκτησία και τη χρήση των περιουσιών και η επίτευξη συμφωνίας πάνω σε αυτά, δεδομένου ότι η τουρκοκυπριακή πλευρά εξακολουθεί να θέτει στο τραπέζι διάφορους ανυπόστατους ισχυρισμούς, όπως οι δήθεν ιδιοκτησίες του ΕΒΚΑΦ στην Αμμόχωστο
  • η επεξεργασία αυτών των δεδομένων, όπως και διαφόρων σεναρίων, τα οποία να τεθούν ενώπιον των διαπραγματευτών
  • η διατύπωση εναλλακτικών κριτηρίων και επεξεργασία των πρακτικών αποτελεσμάτων τους
  • η μελέτη της οικονομικής πτυχής του περιουσιακού
  • η υποβολή εναλλακτικών προτάσεων για τη μέθοδο υπολογισμού των διαφόρων αποζημιώσεων, περιλαμβανομένης και της απώλειας χρήσης
  • η υποβολή προτάσεων για τον τρόπο λειτουργίας της Επιτροπής Περιουσιών, υπό το φως και διεθνών εμπειριών
  • η προετοιμασία της δημιουργίας μηχανογραφημένου συστήματος για τις περιουσίες που επηρεάστηκαν κ.λπ.

Πώς μπορούν να πεισθούν οι Ελληνοκύπριοι;

  • Πώς μπορούν να πεισθούν οι Ελληνοκύπριοι ψηφοφόροι ώστε σε ένα δημοψήφισμα να αποδεχθούν μια συμφωνία στο περιουσιακό, δεδομένου ότι αυτό είναι ένα κεφάλαιο στο οποίο η πλευρά μας αναμένεται να δώσει και η άλλη πλευρά να πάρει;

 

Το περιουσιακό θα είναι ένα σημαντικό στοιχείο που θα επηρεάσει τη στάση  των ψηφοφόρων σε ένα δημοψήφισμα, όπως εξάλλου αποδείχθηκε και στην περίπτωση του σχεδίου Ανάν. Κάποιες πρόνοιες του σχεδίου ήσαν ιδιαίτερα επαχθείς, όπως  η οροφή 1/3 στο δικαίωμα αποκατάστασης, η  καταβολή των αποζημιώσεων με ομόλογα και ο ορισμός του «χρήστη», ο οποίος αναφερόταν σε κατανομή και όχι σε πραγματική χρήση. Αν υπάρξει βελτίωση σε ό,τι αφορά αυτά και κάποια άλλα σημαντικά κριτήρια, πιστεύω ότι θα υπάρξει θετική ανταπόκριση. Επιπλέον, οι ψηφοφόροι θα λάβουν υπόψη τις πρόνοιες μιας συμφωνίας σε άλλα κεφάλαια, όπως αυτό του εδαφικού, της διακυβέρνησης, και κυρίως της ασφάλειας και των εγγυήσεων, στο οποίο αναμένεται  να υπάρξει σημαντική βελτίωση προς όφελος της πλευράς μας.

 

 

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Το Brexit και o Αναστασιάδης ως μάντης κακών

ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ, 18.11.2018

ΑΠΟΨΗ

Ο συντηρητισμός των καθηγητών

ΠΟΝΗΜΑ ΕΝΟΣ ΚΑΤΑΙΔΡΩΜΕΝΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ, 18.11.2018

ΑΠΟΨΗ

Σκότωσαν τις οικογένειες τους αλλά δεν σταμάτησαν τη φιλία των παιδιών

SEVGUL ULUDAG, 18.11.2018

Επιστροφή
στην αρχή