Νουρί και Λιαθής: Δύο πρόσφυγες, μια ιστορία-2

ΑΠΟΨΗ /CHECΚ POINT
«Ας τις φυλάξουμε όλες» είπε η γυναίκα του. «Ξέρω ότι μια μέρα θα έρθουν. Το κακό δεν πληρώνεται με κακό αλλά με καλό»...

Μέρος Δεύτερο

Ήταν αρχές Μαΐου του 1975. Πολλοί Τουρκοκύπριοι είτε είχαν πληρώσει Ελληνοκύπριους πολλά λεφτά για να τους μεταφέρουν στις βάσεις είτε είχαν περπατήσει χιλιόμετρα μέσα από λόφους και κοιλάδες για να φτάσουν στον ασφαλή παράδεισο του νότου. Το ταξίδι ήταν δύσκολο, μόνο οι έφηβοι τόλμησαν να την πρόκληση αυτής της μεγάλης απόστασης. Αρκετές φορές τους είχαν τσακώσει και τους μετέφεραν στους αστυνομικούς σταθμούς, όπου αντιμετωπίστηκαν με σαρκασμό και ειρωνεία, κυρίως από αστυνομικούς που ήταν πρόσφυγες. Σε πολλές περιπτώσεις, με την παρέμβαση των Ηνωμένων Εθνών τα οποία πληροφορούνταν για τις εν λόγω συλλήψεις, οι Τουρκοκύπριοι στέλνονταν πίσω στα χωριά από τα οποία έφευγαν. Αλλά η θέληση τους να φύγουν ήταν μεγάλη και συνέχισαν τις προσπάθειες τους όποτε έβρισκαν ευκαιρία. Ήταν αρκετοί αυτοί που εγκαταστάθηκαν στις Βρετανικές Βάσεις, κυρίως όσοι είχαν κόρες στην εφηβεία και φοβόντουσαν ότι μπορεί να τις βιάσουν.

Ο Νουρί και η γυναίκα του ήταν ακόμα στο Κτήμα. Η μητέρα της γυναίκας του ήταν σε προχωρημένη ηλικία και δεν μπορούσε να φροντίσει μόνη της τον εαυτό της, αλλά και η θεία της αρνούνταν να αφήσει πίσω την μητέρα της. Ο Νουρί συνέχιζε να ανοίγει το μαγαζί του κάθε μέρα, όχι γιατί είχε παραγγελίες για έπιπλα, αλλά γιατί έλπιζε ότι οι γιοι του θα τηλεφωνούσαν και θα του έλεγαν που βρισκόντουσαν. Πολύ σύντομα το κατάστημα του έγινε τηλεφωνικός σταθμός.  Ήταν η μόνη γραμμή που είχε σύνδεση με το βόρειο μέρος της Λευκωσίας και ο κόσμος κάθε πρωί έκανε γραμμή έξω από το μαγαζί, περιμένοντας τηλεφώνημα από τους δικούς τους.

Ο Ερυθρός Σταυρός είχε επίσης αρχίσει να οργανώνει μεταφορές μελών οικογενειών οι οποίες είχαν χωριστεί. Μια μέρα έφτασε σαν αστραπή, η είδηση ότι ο κύριος Ντεκτάς και ο κύριος Κληρίδης θα επισκέπτονταν από κοινού όλους όσους δεν είχαν πάρει άδεια για να ταξιδέψουν με ασφαλή τρόπο στη μία πλευρά ή την άλλη. Όταν ήρθαν και στην Πάφο, όλος σχεδόν ο πληθυσμός ο οποίος βρισκόταν στην πόλη αλλά και στα χωριά της Πάφου, μαζεύτηκαν στη μικρή πλατεία στην κορυφή ενός λόφου γνωστός ως Μούταλλος. Και οι δύο ηγέτες έδιναν άδειες σε όσους τις είχαν μεγάλη ανάγκη. Όλοι ήθελαν να πάρουν αυτήν την πολύτιμη άδεια, αλλά μόνο λίγοι κατάφεραν να προσεγγίσουν τους ηγέτες και να εξηγήσουν την κατάσταση στην οποία βρισκόντουσαν. Λίγοι ήταν και αυτοί για των οποίων την κατάσταση οι ηγέτες είχαν ενημερωθεί πριν την επίσκεψη, από τους εκπροσώπους της κοινωνικής πρόνοιας, οι οποίοι είχαν το δικαίωμα της ελεύθερης κυκλοφορίας σε όλα τα χωριά της επαρχίας. Ο κύριος Νουρί βρισκόταν ακόμα στο Κτήμα.

Αργότερα μαθεύτηκε ότι είχε σχεδόν ολοκληρωθεί η διαδικασία για την ανταλλαγή των πληθυσμών, οι Τουρκοκύπριοι θα μεταφέρονταν προς το βορρά και οι Ελληνοκύπριοι προς το νότο. Αυτό έγινε σύντομα πραγματικότητα και στις 9 του Αυγούστου 1975, τα λεωφορεία ήταν έτοιμα για να μεταφέρουν κόσμο και στις δύο πλευρές.

Ο Νουρί ήταν όπως όλοι ενθουσιασμένος. Επρόκειτο να επανενωθεί με τους γιους του. Πίστευε ότι ήταν άποροι. Παρά το γεγονός ότι είχαν σχέσεις με συγγενείς τους,  θεωρούσε ότι αυτοί ως οι γονείς ήταν τα πλέον κατάλληλα άτομα να τους φροντίσουν. Δεν ήξεραν που θα τους πήγαιναν μόλις έφταναν στο νότο, αλλά αυτό δεν είχε και τόση σημασία.

Στη Λευκωσία είχαν ειδοποιηθεί ότι επρόκειτο να σταλούν στην Αμμόχωστο. Αν και οι περισσότεροι Παφίτες που είτε είχαν ήδη διαφύγει ή μεταφέρθηκαν με την βοήθεια του Ερυθρού Σταυρού, εγκαταστάθηκαν στη Μόρφου, η επιλογή αυτή των αρχών δεν είχε μεγάλη σημασία. Αυτό που ήθελαν ήταν να ξανασυναντηθούν με τα παιδιά τους.

Στην Αμμόχωστο πέρασαν μια νύχτα στο τότε Τεχνολογικό Ινστιτούτο, το σημερινό Πανεπιστήμιο Ανατολικής Μεσογείου. Την δεύτερη μέρα μεταφέρθηκαν σε σπίτια που ανήκαν σε Ελληνοκυπρίους.

Τους είχαν δώσει σε ένα διώροφο σπίτι, κάτι που τους βόλευε, καθώς, η θεία και η μητέρα της συζύγου του μετακόμισαν στο δεύτερο όροφο και αυτοί στο ισόγειο. Το σπίτι ήταν άνω κάτω.. Δεν υπήρχε κανένα απολύτως έπιπλο το οποίο θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν. Όλα είχαν λεηλατηθεί ή αχρηστευθεί.

Καθώς καθάριζε το σπίτι βρήκε μερικές φωτογραφίες. Δεν μπορούσε να πιστέψει στα μάτια του. Κοίταξε τις φωτογραφίες ξανά και ξανά. Φώναξε τη γυναίκα του και της είπε «Κοιτάξτε τον άνθρωπο σε αυτή τη φωτογραφία». Η σύζυγός του έβγαλε μια διαπεραστική κραυγή έκπληξης. Ήταν ο λοχίας Λιαθής, ο λοχίας που τους συνέλαβε στην Πάφο. Τα τελευταία του λόγια ακόμα αντηχούσαν στα αυτιά του. "Θα πάτε στην Αμμόχωστο και θα πάρετε το σπίτι μου."

«Είναι ο λοχίας Λιαθής.» είπαν και οι δύο.

Κοίταξαν όλες τις φωτογραφίες ξανά και αμέσως βρήκαν και τις φωτογραφίες τους γάμου του.

 «Ας τις φυλάξουμε όλες» είπε η γυναίκα του. «Ξέρω ότι μια μέρα θα έρθουν. Το κακό δεν πληρώνεται με κακό αλλά με καλό».

Έβαλαν όλες τις φωτογραφίες σε ένα κουτί το οποίο φύλαξαν σε ασφαλή μέρος.

Οι διαπραγματεύσεις για μια οριστική και βιώσιμη λύση για το βασανισμένο νησί συνεχίστηκαν χωρίς αποτέλεσμα.

 

Ο Δρ Ιχσάν Αλί, ο οποίος για χρόνια τασσόταν ενάντια στην διχοτόμηση του νησιού, επέλεξε να μείνει στην Πάφο. Αργότερα διορίστηκε σύμβουλος τουρκικών θεμάτων του Μακαρίου.

Όταν πέθανε, ο αδελφός του, ο οποίος επίσης ήρθε να ζήσει με την οικογένειά του στην Αμμόχωστο, πήρε άδεια για να παρευρεθεί στην τελετή της κηδείας του που θα πραγματοποιήθηκε στην Πάφο.

Ο Νουρί τον βρήκε και του είπε, «Θα ήθελα να μεταφέρετε ένα μήνυμα στο λοχίας Λιαθή. Πιστεύω ότι εξακολουθεί να υπηρετεί στην Πάφο. Σας ικετεύω να του πείτε ότι αυτό που φοβόταν πιο πολύ έχει πραγματοποιηθεί. Ζω στο σπίτι του. Αλλά πείτε του ότι δεν το έχω πειράξει. Η σύζυγός μου και εγώ το φροντίζουμε όπως το σπίτι μας."

Εξακολουθούσε να νιώθει οργή μέσα του. Ήθελε πολύ να τον βλάψει, στέλνοντας του ένα διαφορετικό μήνυμα. Αλλά τα συναισθήματά του δεν του το επέτρεπαν. Δεν ήθελε να τον βλάψει Ήθελε να τον ηρεμήσει. Ήξερε καλά την αγωνία που νιώθει κάποιος που έχασε το σπίτι του.

Όταν ο αδελφός του Δρ Ιχσάν Αλή επέστρεψε, ο Νουρί ήταν ένα από τους πρώτους που τον επισκέφθηκαν. "Ο λοχίας Λιαθής, σας στέλνει τους χαιρετισμούς του. Είπε επίσης ότι λυπάται για την συμπεριφορά του απέναντι σας όταν σας είχε συλλάβει".

 

Η συνέχεια την επόμενη εβδομάδα

 Μετάφραση: Μαρία Σιακαλλή

 

***

Nuri ve Liathi: İki Göçmen, Bir Hikaye-2

 

İkinci Bölüm

1975 Mayıs’ının ilk günleriydi. Birçok Kıbrıslı Türk ya Rumlara oldukça fazla para ödeyerek üslere geçmiş ya kuzeyin güvenli bölgelerine doğru yürümüş ya da tepeler ve vadiler üzerinden yürüyerek aynı şeyi yapmıştı. Yolculuk sertti; Sadece gençler uzun yol ve zorluklara karşı cesaretliydi. Birkaç kez yakalandılar, polis karakoluna götürülerek özellikle göçmen polisler tarafından acı bir şekilde küçümsendiler. Kıbrıslı Türk tutuklular hakkında çoğu kez raslantı sonucu haberi olan BM, onları geldikleri yerlere geri gönderiyordu.  Fakat insanlar kararlıydı ve fırsat buldukça kaçmaya devam etti. Genç yaşta kız çocuğu olanlar tecavüze uğrama korkusuyla  Episkopi’deki İngiliz Üsleri’ne taşınmıştı. Nuri ve eşi halen Baf (Ktima)’taydı. Eşinin artık kendine bakamayan yaşlı bir annesi ve annesini arkada bırakıp gitmeyi reddeden bir teyzesi vardı. O dükkanını günlük olarak açmaya devam ediyordu, yapacak mobilyası olduğundan değil, oğullarının onu arayıp içinde bulundukları durum hakkında bilgi verecekleri ümidiyle açıyordu. Dükkanı bir anda telefon ofisine dönüştü. Kuzey Lefkoşa ile bağlantısı olan birkaç hattan biri olduğu için insanlar sabahın erken saatlerinde sevdiklerinden haber alabilmek için kuyruk oluşturuyordu.

Kızıl Haç diğer yandan dağılan aileleri transferini organize etmeye başlamıştı. Rauf Denktaş ile Glafkos Kliridis’in bir gün güvenli yolculukları engellenenleri ziyaret edeceği dedikosu her iki tarafa da çalı ateşi gibi yayılmıştı. Halen Baf’ta ve köylerinde kalan bütün nüfus geldikleri zaman Mutallo olarak bilinen uçurumun üstündeki tepede toplanmıştı.Her iki lider de çok büyük acı içerisinde olanlara izin veriyordu. O kıymetli izni herkes almak istiyordu fakat çok az bir kısmı liderlerle veya daha önce önerilen ve bütün ilçelerin köylerine ulaşma özgürlüğü olan sağlık görevlileriyle görüşüp kendi konularını anlatma şansına sahip olmuştu. Nuri halen Baf(Ktima)’taydı.

Daha sonra, nufüs değişimi konusunda anlaşmanın neredeyse tamamlandığına yönelik konuşmalar havada uçuşuyordu, Kıbrıslı Türkler kuzeye Kıbrıslı Rumlar ise güneye taşınacaktı. Bu kısa zamanda gerçeğe dönüştü, 9 Ağustos 1975’ten itibaren insanlar tahsis edilen otobüslerle kaderlerinde yazılı olan yerlere taşındı.

Nuri, herkes gibi heyecanlıydı. Oğulları ile tekrar bir araya gelecekti. Muhtaç bir durumda olabileceklerinden dolayı endişeliydi. Çocuklarının aile ile iletişimi olmasına rağmen endişeleri onlara en iyi anne ve babasının bakabileceğiydi.

Nereye götürüleceklerini bilmiyorlardı, kuzeye ulaştılar ama buna çok önem vermediler.

Mağusa’da ikamet edileceklerine dair Lefkoşa’da bilgilendirilmelerinde, bir çok Baflının kaçarak veya Kızıl Haç’ın İyi Niyet Ofisi tarafından Omorfo’ya yerleştirilmesine rağmen, yetkililerin nereyi seçtiğine çok fazla önem vermediler. İstedikleri şey çocukları ile bir araya gelmekti.

Mağusa’da şu an Doğu Akdeniz Üniversitesi olan, Teknik Enstitüsü’nde bir gece geçiriyorlardı.  İkinci gün ise önceden Kıbrıslı Rumlara ait olan evlere götürülüyorlardı.

İki katlı bir binaya girdiler. Bu onlar için uygundu, eşinin teyzesi ve annesi ikinci kata yerleşirken kendileri ise zemin kata yerleşti. Bina kıyamet içindeydi. Kullanılabilecek herhangi bir eşya yoktu. Hepsi ya yağmalanmış ya da kullanılamaz hale getirilmişti.

Evi temizledikleri sırada bazı fotoğraflarla karşılaştılar. Gözlerine inanamıyordu. Fotoğrafa defalarca yeniden ve yeniden baktı. Eşini yanına gitmesi için çağırdı “Bu fotoğrafdaki adama bak!”. Eşi şaşkınlığından çığlık atmaya başladı. Fotoğrafdaki, onları Baf’ta tutuklayan polis çavuşu Liathi’ydi. Onun son sözleri hala kulaklarında yankılanıyordu. “Mağusa’ya gidip evimi alacaksınız!”

İkisi birden “Çavuş Liathi” dedi.

Tekrar bütün fotoğraflara dikkatlice baktılar ve hemen düğün fotoğraflarını da buldular

Eşi “tümünü saklayalım” dedi. “Bir gün geleceklerini biliyorum, kötülük kötülükle değil iyilikle ödenir.”

Bütün fotoğrafları bir kutuya koyarak güvenli bir yere koydular.

Tecavüz edilen adada son ve yaşayabilir bir çözüm için müzakereler ufukta bir herhangi bir çözüm görünmeden devam ediyordu.

Adanın bölünmemesi gerektiğini yıllarca savunan Dr. İhsan Ali, Baf’ta kalmayı seçmişti. Daha sonra Makarios’un Türklerle ilişkiler danışmanı olarak atanmıştı. 

Mağusa’da ailesiyle birlikte yaşamaya gelen kardeşine İhsan Ali öldüğünde Baf’a gidip cenaze törenine katılması için özen verildi.

Nuri onu bularak şunu söyler:

“Polis çavuşu Liathi’ye bir mesaj iletmeni istiyorum. Halen Baf’ta görevli olduğuna inanıyorum. Senden ona korktuğu şeyin gerçeğe dönüştüğünü söylemeni rica ediyorum. Onun evinde yaşıyorum. Kirletmeyeceğimi ona söyle. Ben ve eşim kendi evimiz gibi baktık.”

Halen kalbinde öfke hissediyordu.Onu,  farklı bir mesaj göndererek üzmeyi çok istiyordu. Ama duyguları buna izin vermedi. Onu üzmeyi istemedi. Onu rahatlatmak istiyordu. Bir kişinin evini kaybetmesinin acısını iyi anlamıştı.

Dr. İhsan Ali’nin kardeşi döndüğünde Nuri onu ziyaret eden ilk kişilerden biri oldu. “Çavuş Liathi sana iyi dileklerini gönderdi” dedi. “ Aynı zamanda seni tutukladığı zaman sana karşı takındığı tavırdan dolayı çok üzgün olduğunu da söyledi.”

Haftaya devam edecek...

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Κυπριακό: Είτε λύση, είτε κρίση

ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ, 14.11.2018

ΑΠΟΨΗ

Δεν γκρεμίζουμε τα τείχη, ανοίγουμε πόρτες

ΣΕΝΕΡ ΛΕΒΕΝΤ, 14.11.2018

ΑΠΟΨΗ

Μέσα μας η ”μουχτάραινα”...Της Μαρίνας Κουμάστα

ΜΑΡΙΝΑ ΚΟΥΜΑΣΤΑ, 14.11.2018

Επιστροφή
στην αρχή