Νικόλας Παπαδόπουλος - Μπορεί να ξεπεράσει τον Τάσσο;

ΑΠΟΨΗ /ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ

Διαθέτει δύο ποιοτικά χαρακτηριστικά που τον καθιστούν ξεχωριστό. Θα απορρίψει τον ιστορικό λαϊκισμό του ΔΗΚΟ και την πελατειακή του σύσταση;

Από τους μέχρι στιγμής βασικούς υποψηφίους για το προεδρικό αξίωμα της Κύπρου ο Νικόλας Παπαδόπουλος διαθέτει δύο ποιοτικά χαρακτηριστικά που τον καθιστούν ξεχωριστό: Είναι ο νεότερος ηλικιακά, μόλις 44 ετών, και είναι ο μοναδικός που διαθέτει πρώτου βαθμό συγγένεια με κάποιον που υπήρξε Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, μιας και υπήρξε γιος του Τάσσου Παπαδόπουλου, Προέδρου την πενταετία 2003-2008 αλλά και πολιτικής μορφής που ταύτισε ολόκληρη τη δημόσια ζωή του με την απαρχή όλων των γεγονότων που στιγμάτισαν τη νεότερη πολιτική ιστορία του τόπου, από τον αγώνα του '55-'59 μέχρι τον θάνατό του, τον Δεκέμβριο του 2008. Συνεπώς για τον Νικόλα Παπαδόπουλο το πολιτικό στοίχημα των εκλογών της 28ης Ιανουαρίου είναι διττό: Από τη μια, η υποψηφιότητά του, ασχέτως αποτελεσμάτων, εγκαινιάζει μια πολιτική του περίοδο όπου είτε το 2018, είτε το 2023 θα πρωταγωνιστεί σε επίπεδο προεδρικών - πράγμα που συμπίπτει και με την πολιτική του «νιότη» και αφετέρου, η αναπόφευκτη σύγκριση με τον πατέρα του και τη δική του κληρονομιά θα αναδιαμορφώσει το πολιτικό του στίγμα εφεξής, ιδεολογικά και πρακτικά.

 

Νέος βετεράνος

Ο Νικόλας Παπαδόπουλος θα χαρακτηρίζονταν άνετα κατά το… αμερικάνικο ως «young veteran» της πολιτικής μιας και το 2006, μόλις στα 32 του, εξελέγη βουλευτής. Η προεδρική του υποψηφιότητα συμπίπτει συνεπώς με μια γεμάτη δεκαετία κοινοβουλευτικής εμπειρίας η οποία από το 2013, συνδυάζεται και με την ιδιότητα του κομματικού ηγέτη όταν κατόρθωσε να ελέγξει το Δημοκρατικό Κόμμα και να αναλάβει την αρχηγία του τον Δεκέμβριο εκείνης της χρονιάς. Στα 36 του, προέδρευε -ακόμη ένα ιστορικό ρεκόρ- της κοινοβουλευτικής επιτροπής Οικονομικών και Προϋπολογισμού χτίζοντας μάλιστα το προφίλ, ως βουλευτής, του ανθρώπου που χειρίζεται κατεξοχήν οικονομικά θέματα κάθε φορά που η Βουλή των Αντιπροσώπων παράγει νομοθετικό έργο επί τούτου. Σε αντίθεση με τον πατέρα του, ο Νικόλας Παπαδόπουλος απέδειξε όλα αυτά τα χρόνια της κοινοβουλευτικής του παρουσίας ότι διαθέτει πολύ περισσότερα αποθέματα επικοινωνιακού χαρίσματος.

 

Το ΔΗΚΟ γύρω του

Ο Peter Reichel όρισε την πολιτική κουλτούρα ως υπονόηση μιας υποκειμενικής διάστασης ή κοινωνικοψυχολογικής περιρρέουσας ατμόσφαιρας της πολιτικής. Πήγε μάλιστα ακόμη μακρύτερα τον ορισμό του καταλήγοντας ότι η πολιτική κουλτούρα εδράζεται στα χαρακτηριστικά πολιτικά πρότυπα προσανατολισμού και συμπεριφοράς μιας κοινωνίας (ή μεγάλης κοινωνικής ομάδας) κατά μια συγκεκριμένη εποχή. Στην Κύπρο, η γέννηση των σύγχρονων κομμάτων δεν ξέφυγε από αυτή τη λογική. Το Δημοκρατικό Κόμμα συνεπώς υπήρξε περισσότερο ένα αρχηγικό κόμμα, «το κόμμα του Σπύρου Κυπριανού», σίγουρα δυτικοευρωπαϊκού τύπου αλλά ακαθόριστο πολιτικά ως προς την έννοια του πολιτικού κέντρου. Π.χ. οι ταλαντεύσεις του Σπύρου Κυπριανού στις προεδρικές εκλογές του 1998 δεν θα μπορούσαν να επιτευχθούν σε κανένα αντίστοιχο ευρωπαϊκό κόμμα αρχών. Το ΔΗΚΟ αναπτύχθηκε στην Κύπρο όχι μόνο ως το κόμμα της μακαριακής Δεξιάς, αλλά και της πλειοψηφίας των πολιτών που ταυτίστηκαν ιστορικά με τη νομιμοποιητική αφετηρία της πρωτοκαθεδρίας του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου, όταν η χώρα δεν διέθετε ένα σύγχρονο, πλουραλιστικό κοινοβουλευτικό σύστημα. Τα σημαντικά γεγονότα της τουρκικής εισβολής του 1974 και του ξαφνικού θανάτου του Μακαρίου το 1977 έδωσαν μια χρυσή ευκαιρία στο ΔΗΚΟ στο να μετατραπεί περισσότερο σε ένα κόμμα «διάδοχης κατάστασης» παρά σε ένα σύγχρονο κεντροδεξιό ή κεντροαριστερό κόμμα. Ιδίως στις δεκαετίες του '80 και του '90 όπου ταυτίστηκε με το πελατειακό σύστημα -πανίσχυρο κι ακόμη παρών- της Κύπρου. Ο Νικόλας Παπαδόπουλος προέρχεται από το ΔΗΚΟ και είναι ταυτισμένος με αυτό. Ένα ΔΗΚΟ συγκυβερνήσεων τόσο με τον Δημοκρατικό Συναγερμό όσο και με το ΑΚΕΛ. Ένα ΔΗΚΟ εξίσου αρχηγικό, όπου από κόμμα του «Μάριου Καρογιάν», επανήλθε στα χέρια του Νικόλα Παπαδόπουλου, με την ίδια μορφή του αρχηγικού κόμματος.

 

Το ιδεολογικό στίγμα

Ο Νικόλας Παπαδόπουλος δεν ξεφεύγει, παρά το νεαρό της ηλικίας του, από τις παθογένειες του ιστορικού πλαισίου δράσης του κόμματος από το οποίο προέρχεται. Η συνολική στάση του στο Κυπριακό και ο τρόπος με τον οποίο θέσπισε μια κοινή αντίληψη «ενδιάμεσου χώρου» -του οποίου κατέρχεται ως υποψήφιος για τις προεδρικές έχει σαφές δεξιό πρόσημο, πράγμα που αποκρυσταλλώνεται και στις προγραμματικές του θέσεις που έδωσε την περασμένη Πέμπτη στη δημοσιότητα ως «Νέα Στρατηγική για την ΚΔ και τη λύση του Κυπριακού» απορρίπτοντας ουσιαστικά ιδεολογικά την έννοια της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας όπως αυτή συμφωνήθηκε ιστορικά το 1977. Το πνεύμα μάλιστα συγγραφής της εν λόγω, μαξιμαλιστικής, στρατηγικής εμπεριέχει μια ιστορική αντίφαση: Όπως ο Τάσσος Παπαδόπουλος ετάχθη ενάντια στην υπογραφή των συμφωνιών Ζυρίχης-Λονδίνου όντας παράλληλα ένας εκ των… framers, συγγραφέων δηλ., του Συντάγματος της ΚΔ –που εγκολπώνεται πολλά ομοσπονδιακά χαρακτηριστικά ως περιπτωσιολογία δοτού συνταγματισμού- έτσι και ο Νικόλας Παπαδόπουλος χτίζει το αφήγημα του στιβαρού δεξιού που εναντιώνεται στις υποχωρήσεις του ΔΗΣΑΚΕΛ στην περίπτωση ιστορικών συγκλίσεων στο Κυπριακό (Ταλάτ-Χριστόφια, κοινό ανακοινωθέν Φεβρουαρίου του 2014), συγκλίσεων μάλιστα που προέκυψαν ενώ το ΔΗΚΟ συμμετείχε σε συγκυβερνήσεις. Επιπλέον η μετατροπή του ΔΗΚΟ από «κεντρώο» σε «δεξιό» δείχνει στρατηγική στην περίπτωση του Νικόλα Παπαδόπουλου, μιας και ο Νικόλας προτείνει αύξηση των αμυντικών δαπανών σε 2% επί του ΑΕΠ τη στιγμή που ο Τάσσος Παπαδόπουλος είχε προβεί σε ιστορική τους μείωση στο 1.6%.

 

Το ζητούμενο

Για τον Νικόλα Παπαδόπουλο οι εκλογές του 2018, όπως κι αυτές του 2023 σε περίπτωση μη εκλογής του ως μια ακόμη δοθείσα ευκαιρία, αποτελούν ένα στοίχημα με πολιτικές και ιδεολογικές προεκτάσεις: Το να καταστήσει, ελέω και της αποδυνάμωσης του ΑΚΕΛ, το ΔΗΚΟ εκ νέου ένα κόμμα που από ρυθμιστικός παράγοντας των δύο γύρων μεταξύ ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ θα επανέλθει ως κόμμα εξουσίας. Το αν το ιδεολογικό πρόσημο αυτού θα είναι κεντροαριστερό ή κεντροδεξιό θα διαφανεί ασφαλώς από το πώς θα διεμβολίσει τις επιμέρους τάσεις εντός του ΑΚΕΛ –ιδίως αν σε περίπτωση πρόκρισης στον δεύτερο γύρο λάβει την υποστήριξη του ΑΚΕΛ ή αν σε περίπτωση αποτυχίας του να περάσει στον δεύτερο γύρο υποστηρίξει την υποψηφιότητα του Σταύρου Μαλά. Αυτή η διάδραση δεν έχει μόνο ενδιαφέρον, αλλά κρούει επιμέρους καμπανάκια στο σύνολο των δρώντων του κυπριακού πολιτικού συστήματος. Το σίγουρο είναι πως δεδομένης μιας μεγάλης μερίδας, μετριοπαθέστερων στελεχών του ΔΗΚΟ που κριτικάρουν τον Νικόλα για τη δεξιόστροφη τάση του, τα ανοίγματά του προς συντηρητικότερα κομμάτια της κυπριακής κοινωνίας και την απορριπτική στάση του στο Κυπριακό, το ΔΗΚΟ ίσως σταδιακά να πάψει να υφίσταται όπως το γνωρίσαμε ή ένα νέο, αρχηγικό μόρφωμα, να προκύψει από τη σύμπλευση των ισχυουσών δυναμικών εντός του λεγόμενου ενδιάμεσου χώρου. Η ισχύουσα πάντως κατάσταση πραγμάτων δείχνει να μην προσδίδει στο ΔΗΚΟ ένα καθαρά κεντρώο ιδεολογικό στίγμα, αλλά τα ιστορικά ιδεολογικά θραύσματα της ιστορικής του παρουσίας, που υπό το βάρος της αντιμετώπισης της υποψηφιότητας Αναστασιάδη, για μια δεύτερη θητεία, κλίνουν με συνέπεια προς τα δεξιά. Πέραν του αν ο Νικόλας Παπαδόπουλος καταστεί ένας ικανός Πρόεδρος ή μη, το ζητούμενο για τον ίδιο δεν είναι μόνο αν θα μετατραπεί σε έναν κεντροδεξιό ή κεντροαριστερό πολιτικό, αλλά αν θα κατορθώσει να δημιουργήσει ένα κόμμα αξιών και αρχών απορρίπτοντας, κυρίως και ηλικιακά, τον ιστορικό λαϊκισμό του ΔΗΚΟ και την πελατειακή του σύσταση. Όσο για τις συγκρίσεις με τον πατέρα του, αυτές θα είναι πάντα αναπόφευκτες. Στις περιπτώσεις εξάλλου πατέρα-γιου στην πολιτική συμβαίνουν πάντα…

*Twitter: @JohnPikpas


Επιστροφή
στην αρχή