Μπορούμε -αν θέλουμε- να κλείσουμε σε τρεις μήνες

ΕΙΔΗΣΕΙΣ /ΚΥΠΡΟΣ

Ο «Π» επιχειρεί να συνοψίσει και να διαγνώσει εκ νέου με τη βοήθεια του Ανδρέα Μαυρογιάννη και του Οζντίλ Ναμί πού ακριβώς σταμάτησαν οι συνομιλίες.

Μερικές μέρες πριν από το κρίσιμο δείπνο των ηγετών, και με τη συζήτηση στη δημόσια σφαίρα και στις δύο κοινότητες να περιστρέφεται γύρω από το τι σημαίνει επανέναρξη συνομιλιών, από ποιο σημείο επανεκκινεί η διαδικασία και για ποιο κεκτημένο της διαπραγμάτευσης μιλάμε, ο «Π» επιχειρεί να συνοψίσει και να διαγνώσει εκ νέου με τη βοήθεια του Ε/Κ διαπραγματευτή Ανδρέα Μαυρογιάννη και του πρώην Τ/Κ διαπραγματευτή Οζντίλ Ναμί πού ακριβώς σταμάτησαν οι συνομιλίες.

Ως μπούσουλα χρησιμοποιήσαμε τα έξι σημεία του πλαισίου Γκουτέρες, στο οποίο ο γ.γ. του ΟΗΕ καταγράφει τα ζητήματα εκείνα που θεώρησε -βρίσκοντας σύμφωνους τον Πρόεδρο Αναστασιάδη και τον Τ/Κ ηγέτη Μουσταφά Ακιντζί- πως η λύση τους μπορεί να αποτελέσει εκείνη τη στρατηγική συμφωνία η οποία θα ξεκλειδώσει τη διαδικασία και θα τη βάλει σε τροχιά ολοκλήρωσης. Ζητήσαμε από τους διαπραγματευτές να απαντήσουν πού έχει υπάρξει σύγκλιση εντός αυτού του καίριου πλαισίου, και πόσος χρόνος θα χρειαζόταν για να καταλήξουμε σε δημοψηφίσματα.

Αυτό που προκύπτει από τις ξεχωριστές συνομιλίες με τους δύο τεχνοκράτες, οι οποίοι είχαν αποφασιστικό ρόλο στο να φέρουν το Κυπριακό στο στάδιο της διεθνούς διάσκεψης, είναι πως ο χρόνος υπάρχει, εφόσον υπάρχει η πολιτική βούληση, αν δούμε τις διαπραγματεύσεις απολύτως τεχνοκρατικά και μόνο, με όρους κεφαλαίων και πτυχών των θεμάτων υπό συζήτηση - αφήνοντας δηλαδή εκτός την πολιτική στην Κύπρο και στον κόσμο. Ο κ. Μαυρογιάννης και ο κ. Ναμί δεν διαφωνούν πως η κατάληξη χρειάζεται κάποιο χρονικό ορίζοντα, με τη διαφορά πως ο πρώτος θεωρεί πως αυτός μπορεί να συζητηθεί μετά από μια στρατηγική συμφωνία και ο δεύτερος (μιλώντας βάσει της προσωπικής του ιδιότητας και όχι ως «υπουργός», όπως τόνισε και ζήτησε να τονιστεί) πως ένα κοινά αποδεκτό χρονοδιάγραμμα είναι απαραίτητο.

 

ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΑΥΡΟΓΙΑΝΝΗΣ

Μόνο με στρατηγική συμφωνία ώθηση για ολοκλήρωση 

 

- Αν ξεκινούσαμε αύριο διαπραγμάτευση, από πού θα αρχίζαμε σε σχέση και με το πλαίσιο Γκουτέρες;

 Το πλαίσιο Γκουτέρες δεν αφορά το σύνολο, αλλά κάποια σημεία που έκρινε ο γ.γ. ότι αν συμφωνηθούν ως πακέτο μπορούν να δώσουν αποφασιστική ώθηση στη διαδικασία, χωρίς το Κυπριακό να εξαντλείται σε αυτά.Το κεκτημένο είναι το σημείο στο οποίο έφτασε η διαπραγμάτευση μέχρι το τέλος της διάσκεψης και ισχύει εφόσον οι δύο πλευρές θεωρούν πως τα όσα συζητήθηκαν είναι δεδομένα. Μόνο αν συνεχίσουμε από εκεί που μείναμε, θα παραμείνουν οι προτάσεις και οι συγκλίσεις στο τραπέζι. Δεν μπορείς να διαλέγεις ποια ισχύουν και ποια δεν ισχύουν.

Συμμετοχή με μηχανισμούς

Στο θέμα της αποτελεσματικής συμμετοχής και της διακυβέρνησης, τι αποτελούσε σύγκλιση;

 Ο γ.γ. ζήτησε να προσπαθήσουμε να ικανοποιήσουμε τους Τ/Κ σε ό,τι αφορά την εκ περιτροπής προεδρία, και ζήτησε επίσης, νοουμένου ότι υπάρχουν αποτελεσματικοί μηχανισμοί επίλυσης αδιεξόδων, να δώσουμε μια θετική ψήφο εκεί που διακυβεύονται θεμελιώδη ζητήματα της κάθε κοινότητας. Νομίζω ότι η δική μας η πλευρά έχει ανταποκριθεί πλήρως στην πρόταση που υπέβαλε στο Κραν Μοντανά.

- Για παράδειγμα, πού δεχόμαστε να συζητήσουμε κάτι τέτοιο;

 Στο υπουργικό συμβούλιο, στη βουλή, στη γερουσία, σε πάρα πολλά σημαντικά σώματα. Και σε ορισμένα μάλιστα, στα δικαστικά και στα οιονεί δικαστικά, έχουμε δεχτεί και 50 - 50 σύνθεση. Αλλά εκείνο που δεν μπορεί να γίνει είναι να θεωρείται πως η ομοσπονδία λειτουργεί με συναπόφαση.

Πού στεκόμαστε σε σχέση με την εκ περιτροπής προεδρία;

Είπαμε ότι θα μπορούσαμε να δεχτούμε την εκ περιτροπής νοουμένου ότι θα υπάρχει σταθμισμένη και διασταυρωμένη ψήφος. Έχουμε ζητήσει και ενιαίο ψηφοδέλτιο το οποίο φαίνεται οι Τ/Κ να μην θέλουν. Στο πλαίσιο ενός συνολικού πακέτου μπορεί η πλευρά μας να μην επιμένει στο κοινό ψηφοδέλτιο, το οποίο θεωρούμε όμως πως θα δημιουργήσει διασφαλίσεις και για τις δύο κοινότητες ότι οι άνθρωποι που θα είναι στην προεδρία θα έχουν κοινή αντίληψη.

Στόχος μας αποκατάσταση

Στο περιουσιακό είναι μεγάλες οι διαφορές. Ο κ. Γκουτέρες στο πλαίσιό του περιορίστηκε να αναφερθεί σε βασικές αρχές σεβασμού των ιδιοκτητών σε περιοχές που υπόκεινται σε εδαφικές αναπροσαρμογές, και των χρηστών σε περιοχές που δεν υπόκεινται.

 Ο κ. Γκουτέρες δεν είπε πως στις περιοχές που δεν θα επιστρέψουν υπό ε/κ διοίκηση θα έχει προτεραιότητα ο χρήστης, αλλά να προσπαθήσουμε να δώσουμε μεγαλύτερη σημασία στον χρήστη ούτως ώστε να μην υπάρξει κοινωνικοοικονομική αναστάτωση. Και είπε ξεκάθαρα πως αυτή η προσέγγιση δεν μπορεί να είναι 100%.Η δική μας θέση είναι πως και στις δύο περιπτώσεις πρέπει να γίνει σεβαστή η αρχή της προστασίας του νόμιμου ιδιοκτήτη και ταυτόχρονα να ληφθούν υπόψη και οι ανάγκες μη αναστάτωσης της κοινωνικοοικονομικής κατάστασης, αλλά αφού έχουν προσφερθεί όλες οι αναγκαίες εναλλακτικές θεραπείες.Εμείς θέλουμε το δικαίωμα αποκατάστασης στις κατοικίες και ύστερα να δούμε τις εναλλακτικές. Οι Τ/Κ θέλουν ουσιαστικά να δοθεί απόλυτη προτεραιότητα στους χρήστες, κάτι που εμείς δεν μπορούμε να δεχτούμε.

- Ποιες είναι οι συγκλίσεις όσον αφορά τις θεραπείες και τα κριτήρια τού πώς επιλέγονται;

Στις θεραπείες έχουμε σύγκλιση. Εκείνο στο οποίο δεν έχουμε σύγκλιση είναι πότε ξεκινά η κάθε θεραπεία. Οι θεραπείες είναι απόλυτα συγκεκριμένες και έχουν καταγραφεί ως η αποκατάσταση, η εναλλακτική περιουσία, η ανταλλαγή περιουσίας και η αποζημίωση, ίσως και ένα μείγμα αυτών.Τα κριτήρια για τα οποία μιλάμε αφορούν το σε ποιο στάδιο αποφασίζεις τι θα γίνει με την περιουσία σε κάθε περίπτωση. Για παράδειγμα, είναι εφικτή σήμερα η αποκατάσταση; Και αν δεν είναι γιατί; Επειδή έγινε σημαντική βελτίωση; Επειδή χρησιμοποιήθηκε για λόγους κοινής ωφέλειας; Πρέπει παράλληλα να δούμε και μια άλλη σειρά από κριτήρια που έχουν να κάνουν με την ιδιότητα των προσώπων. Είναι άλλο να πεις ότι κάποιος κατοικούσε σε μια περιουσία και έχει δικαίωμα επιστροφής και άλλο να πεις πως έχει δικαίωμα επιστροφής επειδή απλώς έχει περιουσία. Επίσης, άλλο ο σημερινός χρήστης που είναι ο ίδιος εκτοπισμένος και άλλο κάποιος που δεν είναι.

Χάρτες και ποσοστά

- Πώς μετράμε τις συγκλίσεις στο θέμα του εδαφικού και των χαρτών;

Η δική μας πλευρά υπέβαλε χάρτη με 28,2% του εδάφους υπό τ/κ διοίκηση και η τ/κ πλευρά υπέβαλε χάρτη με το 29,2% υπό τ/κ διοίκηση. Αυτό που ζήτησε ο γ.γ. είναι η τ/κ πλευρά να αλλάξει την πρότασή της και να προσεγγίσει την ε/κ πρόταση, κυρίως περιλαμβάνοντας σε αυτήν την ανάγκη για επιστροφή της Μόρφου.Υπήρχε και ένα θέμα ακτογραμμών και ένα θέμα ομοσπονδιακής προστασίας κάποιων πάρκων και χώρων, και υπήρχαν και κατευθυντήριες γραμμές. Όπως να ληφθεί υπόψη η ποιότητα του εδάφους, η πυκνότητα του πληθυσμού κ.λπ. Έχουν καταγραφεί τρία κριτήρια, έχει συμφωνηθεί το ένα και έχουμε καταγράψει δέκα με δώδεκα κατευθυντήριες γραμμές.

Δίκαιη αναλογία

- Σε σχέση με την ίση μεταχείριση Ελλήνων και Τούρκων πολιτών, σε τι συμφωνούν πως είναι λογικό να διαπραγματευτούν οι δύο πλευρές;

Κατ' αρχήν η πλευρά μας δεν δέχεται πως ζητούμε ελληνοτουρκική ισορροπία. Εμείς συζητούμε ότι, είτε το θέλουμε είτε όχι, υπάρχει μια πραγματική σχέση μεταξύ της τ/κ κοινότητας και της Τουρκίας. Δεχόμαστε να υπάρξουν μεταβατικές ρυθμίσεις κυρίως για το εμπόριο και την κυκλοφορία αγαθών, και ειδικές ρυθμίσεις για την κυκλοφορία προσώπων - νοουμένου ότι θα συνάδουν με το κοινοτικό κεκτημένο, θα σέβονται την πληθυσμιακή αναλογία εντός της Κύπρου που είναι το 4 προς 1 και δεν θα επηρεάζουν την εσωτερική αγορά.Το υφιστάμενο εμπόριο μεταξύ Τουρκίας και κατεχομένων θα μπορεί να συνεχιστεί και μετά τη λύση για εκείνα τα προϊόντα που δεν εμπίπτουν στην τελωνειακή ένωση, για ποσότητες αντίστοιχες με τις σημερινές για μια μεταβατική περίοδο. Δεν θα υπάρχει καμία ειδική μεταχείριση για την Τουρκία στην Κύπρο σε σχέση με την ΕΕ, εκτός από το ότι θα προσπαθήσουμε να βρούμε μια δίκαιη αναλογία για τους Τούρκους που θα έρθουν στην Κύπρο με προοπτική για να αποκτήσουν καθεστώς επί μακρόν διαμένοντος. Δηλαδή πάνω από το 4 προς 1 μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων στις αφίξεις και σίγουρα πολύ λιγότερο από το 1 προς 1 που ζητούν οι Τ/Κ.

- Το καθεστώς των επί μακρόν διαμενόντων αφορά την ελεύθερη διακίνηση στην ΕΕ;

Στην ΕΕ, όταν πάει κάποιος σε μια χώρα από μια τρίτη, π.χ. ένας Τούρκος στη Γερμανία, και διαμείνει για πέντε χρόνια, τότε αποκτά καθεστώς επί μακρός διαμένοντος και δικαίωμα να κυκλοφορεί στην ελεύθερη ευρωπαϊκή αγορά. Είναι σε αυτό που μας ζητά ο γ.γ. να είμαστε λίγο πιο γενναιόδωροι.

- Το καθεστώς αυτό διαφέρει από τη συζήτηση για την άρση των ταξιδιωτικών θεωρήσεων; Γιατί εκείνη την περίοδο στη δημόσια σφαίρα υπήρξε μια σύγχυση.

Δεν υπάρχει καμία σχέση. Η βίζα παντού και πάντα αφορά το καθεστώς που έχει κάποιος όταν μπαίνει σε μια χώρα ως τουρίστας. Δεν τίθεται θέμα κατάργησης της βίζας για κάποιον που πάει να δουλέψει.

 Λήξη ή αναθεώρηση

- Στο Κραν Μοντανά υπήρξε σύγκλιση για δραστική μείωση στρατευμάτων;

 Ο γ.γ. ανέφερε ότι η Τουρκία θα αποσύρει άμεσα τη μάζα των στρατευμάτων της και θα μείνουν κάποιοι αριθμοί που θα συνάδουν με τους αριθμούς της Συνθήκης Συμμαχίας του 1960. Τόνισε πως το θέμα είναι αν θα φύγουν με βάση ρήτρα λήξης της παρουσίας τους ή αν θα γίνει μετά από αναθεώρηση. Σημείωσε επίσης πως ο τρόπος του τερματισμού της παρουσίας θα πρέπει να συμφωνηθεί σε επίπεδο πρωθυπουργών.Είχαμε υποβάλει πρόταση ότι ακόμα και για το μικρό χρονικό διάστημα -κατ' εμάς- που θα μείνει κάποια παρουσία θα πρέπει να υπάρξει συμφωνία για το ποιο καθεστώς και ποιους όρους εντολής θα έχουν.

- Η Τουρκία όμως δεν έχει δεχτεί την πλήρη αποχώρηση των στρατευμάτων.

Η τελευταία θέση που κατέθεσε η Τουρκία είναι ότι θα μείνουν για πάντα.

 Μεταβατικός μηχανισμός

 - Στο θέμα της κατάργησης των εγγυήσεων πού έφτασε η συζήτηση;

 Εμείς ακολουθήσαμε αυτό που είπε ο γ.γ., ότι υπάρχει άμεση κατάργηση των εγγυήσεων και των επεμβατικών δικαιωμάτων και ότι αυτό συνδέεται με έναν μόνο όρο, την ύπαρξη μεταβατικού μηχανισμού υλοποίησης και παρακολούθησης από τα Ηνωμένα Έθνη.

 - Και οι δύο πλευρές συμφωνούν ότι αυτό το σημερινό σύστημα πρέπει να αλλάξει;

 Ο κ. Τσαβούσογλου είπε ότι η συζήτηση για τις εγγυήσεις πρέπει να ακολουθήσει την πλήρη εφαρμογή της λύσης. Η θέση της Τουρκίας αυτήν τη στιγμή είναι συνέχιση των εγγυήσεων για 15 χρόνια και μετά αναθεώρηση, κάτι που ο κ. Τσαβούσογλου αργότερα σημείωσε πως μπορεί να γίνει και πιο νωρίς. Αλλά δεν δέχονται την άμεση κατάργηση.

Πολλά ανοιχτά ακόμα

 - Όταν ο ΠτΔ μιλά για επιστροφή στη διαπραγμάτευση στην Κύπρο με αρχή στα εσωτερικά ζητήματα, σε ποια αναφέρεται;

 Υπάρχουν πάρα πολλά σε όλα τα κεφάλαια. Για παράδειγμα ζητούν οι Τ/Κ δύο FIR, ενώ υπάρχουν θέματα στη διακυβέρνηση και την οικονομία. Εμείς θεωρούμε πως αν το πακέτο του γ.γ. συμφωνηθεί, θα έχουμε αποφασιστική ώθηση και θα λυθούν πολύ πιο εύκολα.

 - Όλα αυτά, σε πόσο χρονικό διάστημα μπορούν να επιλυθούν στην καλύτερη των περιπτώσεων, και αν η διαδικασία κινηθεί κατ' ευχήν;

 Η στρατηγική συμφωνία μπορεί να είναι ζήτημα κάποιων ημερών, ειδικά αν υπάρχει προετοιμασία για τα εξωτερικά ζητήματα. Τα υπόλοιπα παίρνουν χρόνο. Υπάρχουν και ζητήματα που απαιτούν συγκεκριμένες ενέργειες και προετοιμασία, όπως η χρήση του ευρώ από την πρώτη μέρα.

 - Είμαστε διατεθειμένοι να δεχθούμε έναν χρονικό ορίζοντα;

 Αν υπάρξει στρατηγική συμφωνία ναι, θα πρέπει να βάλεις κάποιον ορίζοντα, εντός δύο ή τριών μηνών.

 

ΟΖΝΤΙΛ ΝΑΜΙ 

Από το σημείο που ξεκινήσαμε, αλλά με χρονοδιάγραμμα

 

- Αν ξεκινούσαμε διαπραγματεύσεις αύριο, θα μπορούσαμε να συνεχίσουμε από το σημείο που μείναμε στο Κραν Μοντανά;

Αν συμφωνήσουμε σε μια προσπάθεια με συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα στο τέλος της οποίας είναι εγγυημένο πως θα πάμε σε δημοψηφίσματα, στην ανάγκη γεμίζοντας τα κενά με αυξημένη διαμεσολάβηση των ΗΕ, τότε κατά τη γνώμη μου, ναι, μπορεί να υπάρξει μια συνέχιση της διαπραγμάτευσης από εκεί που έμεινε στο Κραν Μοντανά, με επικέντρωση στο πλαίσιο Γκουτέρες.

Διαφωνία για συναπόφαση

- Σε ό,τι αφορά την αποτελεσματική συμμετοχή και την εκ περιτροπής προεδρία, ποιες είναι οι συγκλίσεις;

Κατ' αρχάς να πω πως αυτή τη στιγμή δεν είμαι ο διαπραγματευτής, για αυτό δεν εκφράζω επίσημες απόψεις για το τι μπορεί να γίνει στο μέλλον, μόνο προσωπικές μου απόψεις για τα όσα έγιναν και για τα όσα μπορούν να γίνουν. Σε σχέση με την αποτελεσματική συμμετοχή, διαιρέσαμε τη διακυβέρνηση σε υποκεφαλίδες. Στις πλείστες συμφωνήσαμε. Για παράδειγμα, όσον αφορά τη δικαστική εξουσία, θα υπάρχει ίσος αριθμός Ε/Κ και Τ/Κ δικαστών και συμφωνημένος μηχανισμός για τα αδιέξοδα. Σχετικά με τη νομοθετική εξουσία, υπάρχει συμφωνία για Άνω και Κάτω Βουλή και μηχανισμούς επίλυσης αδιεξόδων. Σχετικά με τους ανεξάρτητους αξιωματούχους και θεσμούς συμφωνήσαμε περίπου για το 95%, όπως για παράδειγμα για τον γενικό εισαγγελέα, τον γενικό ελεγκτή, τον επίτροπο Διοικήσεως. Στην Επιτροπή Δημόσιας Υπηρεσίας η πλειοψηφία των μελών θα ήταν από τη μεγαλύτερη πολιτεία, για αυτό επιμέναμε σε αποφάσεις με μια θετική ψήφο.Όσον αφορά την εκτελεστική εξουσία, η εκ περιτροπής προεδρία με αναλογία 2 προς 1 ήταν κατανοητό πως θα γινόταν αποδεκτή από τον Ε/Κ ηγέτη, αν και δεν κατατέθηκε γραπτώς. Αυτό που δεν συμφωνήθηκε ήταν το κατά πόσο η διαδικασία λήψης αποφάσεων θα περιλάμβανε το δικαίωμα χρήσης βέτο από τον εκάστοτε Αντιπρόεδρο στην εξωτερική πολιτική ή την άμυνα. Ακόμα έμενε ανοιχτό το αν θα χρειαζόταν συναπόφαση σε όλες τις πτυχές αποφάσεων ή αν ο Πρόεδρος θα είχε τρόπους να παρακάμψει τον Αντιπρόεδρο μέσω συγκεκριμένου μηχανισμού.

Είναι ένα από τα θέματα που μένουν ανοιχτά το κοινό ψηφοδέλτιο και η διασταυρούμενη ψήφος;

Η διασταυρούμενη ψήφος δεν ήταν προβληματική. Το κοινό ψηφοδέλτιο ζητήθηκε από την ε/κ πλευρά. Επίσημα δεν λήφθηκε απόφαση, αλλά η δική μας εντύπωση είναι πως μπορούσε να ξεπεραστεί χωρίς να γίνει αποδεκτό επειδή δεν είναι λογικό να αναγκάζεις τα κόμματα να συνεργαστούν. Όμως δεν φτάσαμε στο σημείο να το συζητήσουμε σοβαρά.

Βελτίωση από το Ανάν

Όσον αφορά το περιουσιακό και τα κριτήριά του, πού έχει υπάρξει σύγκλιση;

Δεν μπορώ φυσικά να μπω σε λεπτομέρειες, αλλά καταφέραμε -νομίζω- να δημιουργήσουμε ένα σύστημα βελτιωμένο και για τις δύο πλευρές σε σχέση με το Ανάν.Σεβαστήκαμε πλήρως όλα τα δικαιώματα στην περιουσία αξιοποιώντας τις θεραπείες της επιστροφής, της αποζημίωσης και της ανταλλαγής. Οι σημερινοί χρήστες θα προστατεύονταν σημαντικά για να διατηρηθεί σε κάποιο βαθμό η κοινωνική και οικονομική συνοχή. Όμως οι εκτοπισμένοι που μπορούσαν να αποδείξουν συναισθηματικούς δεσμούς, κάτι που είχαμε καθορίσει τι σημαίνει, θα είχαν την ευκαιρία να ζητήσουν επιστροφή.Και πάλι, ακόμα και υπό αυτές τις συνθήκες, θα υπήρχαν ρυθμίσεις. Διαφωνήσαμε καθώς ο κ. Αναστασιάδης ήθελε να το αφήσει ανοιχτό και να παραπέμπει στο ιστορικό του ΕΔΑΔ, ενώ η τ/κ πλευρά ήθελε να υπάρχει μια πολύ καθαρή φόρμουλα.

Ο χάρτης αποσύρθηκε

- Όσον αφορά τους χάρτες, πού φτάσαμε; Υπήρχε σύγκλιση σε κριτήρια;

Τα κριτήρια ήταν μια συζήτηση που έγινε μέχρι να παρουσιαστούν οι χάρτες. Ο γ.γ. είπε πως πρέπει να χρησιμοποιηθεί ο τ/κ χάρτης, αλλά να προσαρμοστεί για να ληφθούν υπόψη κάποιες ευαισθησίες της ε/κ πλευράς. Συμφωνήσαμε, όμως δεν είχαμε ευκαιρία να το συζητήσουμε περαιτέρω.

Και ο χάρτης αυτός δεν βρίσκεται στο τραπέζι αυτή τη στιγμή;

Δεν βρίσκεται στο τραπέζι γιατί από τη στιγμή που κατέρρευσαν οι συνομιλίες στο τραπέζι ο κ. Αναστασιάδης απέσυρε την προσφορά του για την εκ περιτροπής. Οπότε κι εμείς έπρεπε να αποσύρουμε κάτι.

Ο πληθυσμός αλλάζει

- Σε σχέση με την ισότιμη μεταχείριση Ελλήνων και Τούρκων, πού βρεθήκαμε;

Η πραγματική εικόνα είναι ότι ο γ.γ. του ΟΗΕ δεν δέχθηκε την προσέγγιση των Ε/Κ για φόρμουλα που να διασφαλίζει πως οποιαδήποτε στιγμή θα υπάρχει στο νησί μια αναλογία 4 προς 1 για όλους τους κατοίκους, με βάση την ιστορική αναλογία. Θεωρούσαμε πως αυτό δεν ήταν λογικό καθώς μπορεί να υπάρξει διαφορετικός ρυθμός ανάπτυξης πληθυσμού, ή επιστροφή Ε/Κ και Τ/Κ αποδήμων στην Κύπρο, αλλά και διαφορετική οικονομική ανάπτυξη και ανάγκες. Η ε/κ πλευρά είπε «εντάξει, τότε μπορούν να υπάρχουν κάποιες εξαιρέσεις, για τους εποχικούς εργάτες και τους φοιτητές, οι οποίοι δεν θα μετρούν στην αναλογία». Απαντήσαμε πως αυτό δεν ήταν άνοιγμα καθώς το θέμα των προσωρινών αδειών εργασίας και των φοιτητών δεν σχετίζεται με την ισότιμη μεταχείριση. Εννοείται πως για μας αν υπάρχει ένας φοιτητής που θέλει να έρθει θα πάρει φοιτητική βίζα, δεν θα ελέγξουμε την καταγωγή του. Είπαμε πως μπορούμε να εφαρμόσουμε κανόνες όπως αυτούς που υπάρχουν στην ε/κ πλευρά, πως ένας προσωρινός εργάτης δεν μπορεί να μείνει πέρα από μια περίοδο έτσι ώστε να μην μπορεί να διεκδικήσει άλλο καθεστώς. Το θέμα της ισότιμης μεταχείρισης σχετίζεται με ελευθερίες που αφορούν την ΕΕ και ήρθε στο τραπέζι γιατί οι Έλληνες πολίτες έχουν όλες τις ελευθερίες ως πολίτες της ΕΕ και οι Τούρκοι όχι. Αν δεν κάνουμε κάτι για αυτό, μετά τη δημιουργία της ομοσπονδίας, θεωρητικά χιλιάδες Έλληνες μπορούν να έρθουν να κατοικήσουν όπου θέλουν στο νησί, αλλά δεν θα μπορούν οι Τούρκοι.Είπαμε πως για να ξεπεραστεί αυτό το πρόβλημα μπορούμε να πούμε πως αν έρθει ένας Έλληνας πολίτης για να ασκήσει το δικαίωμά του εντός της ΕΕ και να εγκατασταθεί μόνιμα στο νησί, τότε σε αυτή την περίπτωση και μόνο θα μπορεί να το κάνει και ένας Τούρκος πολίτης.Ο κ. Γκουτέρες είπε πως αυτή είναι η σωστή προσέγγιση, όμως αντί για αναλογία 1 προς 1, που είναι η τ/κ θέση, και αντί για αναλογία 4 προς 1 που είναι η ε/κ θέση, θα πρέπει να βρείτε μια δίκαιη αναλογία. Και αυτό θα αφορούσε μόνο την επικράτεια της Κύπρου, και η ΕΕ ήταν έτοιμη να αποδεχτεί τη ρύθμιση.

- Και τι σύγκλιση υπάρχει σε σχέση με τις πολιτογραφήσεις Ελλήνων ή Τούρκων από την ομοσπονδία;

Η παραχώρηση κυπριακής υπηκοότητας θα ήταν ομοσπονδιακή αρμοδιότητα. Συμφωνήσαμε πως η πολιτική ισορροπία μεταξύ των πλευρών δεν πρέπει να αλλοιωθεί μέσω πολιτογραφήσεων, αλλά με φυσιολογικό τρόπο, αν για παράδειγμα επιστρέψουν περισσότεροι Τ/Κ. Σε κανένα έγγραφο δεν υπήρξε αναφορά σε εσαεί διασφάλιση 4 προς 1.

Μείναμε στη μέση

- Σχετικά με τη μείωση στρατευμάτων και τη συζήτηση για ολική αποχώρηση ή επανεξέταση του αριθμού όσων θα έμεναν, τι συζητήθηκε;

Στο πλαίσιο Γκουτέρες αναφέρεται και δεχθήκαμε πως θα χρειαστεί ένας νέος μηχανισμός ασφάλειας και πως θα αντικαταστήσει το δικαίωμα επέμβασης. Συμφωνήθηκε ακόμα πως θα υπάρξει μια ραγδαία μείωση στρατευμάτων. Όμως το αν θα έμενε ένας μικρός αριθμός ή όχι έμεινε ανοιχτό ερώτημα το οποίο θα συζητούσαν οι ηγέτες της Ελλάδας, της Τουρκίας και της Βρετανίας.

- Σύμφωνα με την ε/κ εκδοχή, θέση του κ. Τσαβούσογλου ήταν πως θα παραμείνουν εσαεί τα στρατεύματα και πως ίσως θα μπορούσε να συζητηθεί ξανά στο μέλλον η παρουσία τους.

Αυτή ήταν η τ/κ θέση. Η ε/κ θέση ήταν πως έπρεπε να υπάρχει μια ρήτρα πλήρους αποχώρησης. Συμφωνήθηκε να αλλάξει το παλιό πλαίσιο ασφάλειας, που ήταν μια αναφορά στη Συνθήκη Εγγυήσεως, όμως η Συνθήκη Συμμαχίας είναι κάτι άλλο, και αυτή είναι που προνοεί την ύπαρξη στρατευμάτων. Για αυτό ο κ. Γκουτέρες είπε «δεν θα το αγγίξω αυτό, θα το αφήσω στους ηγέτες των κρατών, εδώ δουλειά μας είναι να αποφασίσουμε το υπόλοιπο πακέτο». Όμως ο κ. Αναστασιάδης θέλησε να επικεντρωθεί σε αυτό το σημείο.

Το στάτους κβο να αλλάξει

- Είναι η τ/κ πλευρά εντελώς εναντίον του να ξεκινήσει εκ νέου η διαπραγμάτευση με τα εσωτερικά ζητήματα;

Δεν νομίζω πως υπάρχει νόημα σε αυτή τη συζήτηση τώρα. Ο κ. Αναστασιάδης μιλά για επανέναρξη συνομιλιών και όχι για ολοκλήρωσή τους. Αυτή είναι η διαφορά, δεν λέει πότε θα ολοκληρώσουμε. Λέει να επιστρέψουμε, αλλά όχι για πόσο και με ποιο στόχο. Αν δεσμευτεί για μια διαδικασία με χρονικό ορίζοντα για να φέρουμε συμφωνία στον λαό, τότε φυσικά θα πρέπει να εργαστούμε για να ολοκληρώσουμε όλα τα ανοιχτά θέματα, είτε είναι μεγάλα είτε είναι μικρά, όπως οι μηχανισμοί στην Επιτροπή Δημόσιας Υπηρεσίας.Αν στο τέλος με ένα σχέδιο ενώπιον των κοινοτήτων που θα στηρίζουν οι ηγέτες και η διεθνής κοινότητα η ε/κ πλευρά πει και πάλι «όχι», τότε -και αυτό είναι προσωπική μου άποψη- θα πρέπει να πάμε σε ένα νέο στάδιο. Όπου το καθεστώς των Τ/Κ θα πρέπει να οριστεί συγκεκριμένα θέτοντας τέλος στο σημερινό στάτους κβο. Νομίζω πως όλοι μας ως Κύπριοι πρέπει να πάρουμε την απόφαση. Δεν μπορούμε να το αναβάλουμε και να το παραπέμψουμε στα παιδιά μας. Όλα έχουν τύχει διαπραγμάτευσης. Η συμφωνία βρίσκεται στο τραπέζι. Αλλά πρέπει να φανούμε γενναίοι, να πούμε την αλήθεια στον κόσμο και να ζητήσουμε την ψήφο του. Συμφωνώ με τον γ.γ. πως χάθηκε μια ιστορική ευκαιρία στο Κραν Μοντανά και ελπίζω τις επόμενες μέρες οι ηγέτες να συμφωνήσουν για μια προσπάθεια περιορισμένου χρόνου που να μας πάρει σε δημοψηφίσματα. Επειδή το να παίζεις για να κερδίσεις χρόνο δεν θα φέρει καλύτερη συμφωνία για τους Ε/Κ.

- Πόσο χρόνο μπορεί να πάρει αυτή η συζήτηση για ολοκλήρωση της συμφωνίας;

Τρεις μήνες το πολύ.


Επιστροφή
στην αρχή