Μια Κύπρος για τους Κύπριους..

ΑΠΟΨΗ /ΕΠΙΛΟΓΕΣ

Το 1960 οι Συνθήκες Ζυρίχης - Λονδίνου δημιουργούν το κράτος «Κύπρος» ως συμβιβασμό μεταξύ της τότε ελληνοκυπριακής θέσης υπέρ της ένωσης

«Που Δύσην ώς Ανάτολην,

Τζι’ απού Βορράν ώς Νότον,

Τζι’ απού τα πέρατα της γης τον κόσμο προσκαλώ τον.

Δώστε μου λλίην ακρόασην…»[1]

Το 1960 οι Συνθήκες Ζυρίχης - Λονδίνου δημιουργούν το κράτος «Κύπρος» ως συμβιβασμό μεταξύ της τότε ελληνοκυπριακής θέσης υπέρ της ένωσης με την Ελλάδα και της τουρκικής θέσης που προωθούσε το «Ταξίμ» (τον διαμοιρασμό του νησιού). Εσπευσμένα έγινε διαγωνισμός για τον σχεδιασμό της σημαίας του νέου αυτού κράτους. Νικητής ο Ισμέτ Γκιουνέι [2] που σχεδίασε τον χάρτη του νησιού δίχως γραμμές και σύνορα, πάνω σε άσπρο πανί με φύλλα ελιάς, συμβολίζοντας την ειρήνη.

Η σημαία υποδήλωνε την ανεξαρτησία του νέου κράτους - δεν χρησιμοποιήθηκε ούτε μπλε, ούτε κόκκινο. Ούτε σταυροί, ούτε μισοφέγγαρα. Έτσι ο Γκιουνέι κατάφερε με το χέρι του να πλάσει κάτι απεξαρτημένο από μητέρες πατρίδες και οι συνθήκες Ζυρίχης - Λονδίνου δημιούργησαν την ανεξάρτητη Κύπρο. Παρ' όλα αυτά, δεν δημιουργήθηκε ποτέ ο αυτόνομος Κύπριος με τη δική του κυπριακή συνείδηση και αυτοπεποίθηση στον δικό του πολιτισμό.

Έτσι οι κάτοικοι της Κύπρου κρύφτηκαν πίσω από άλλα πιο γνώριμα λάβαρα και χωρίστηκαν σε ομάδες, παραμερίζοντας την κοινή τους γενεαλογία[3]. Οι Ελληνόφωνοι ταυτίστηκαν με την Ελλάδα και έγιναν Ελληνοκύπριοι (μόνο το «Ε» κεφαλαίο). Οι Τουρκόφωνοι στράφηκαν προς την Τουρκία κι έγιναν Τουρκοκύπριοι. Καθ’ όλη τη νεότερη ιστορία του νησιού οι ομάδες σφάζονταν και μοιρολογούσαν οι μανάδες σε όλο το νησί, πότε ελληνικά και πότε τούρκικα. Πουθενά ο «βέρος» Κυπραίος.

Πώς λοιπόν φτάσαμε 58 χρόνια μετά την ίδρυση της Δημοκρατίας να ζούμε σε μια Κύπρο δίχως Κύπριους; Οι λόγοι πολλοί και διάφοροι. Λίγο η ρητορική του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου που διατήρησε την ένωση ως το «ευκταίο» αποτέλεσμα, λίγο η καιροσκοπία του Ραούφ Ντενκτάς που προωθούσε το διακοινοτικό διαχωρισμό, τζ'αι λλίον η ξεροτζιεφαλιά η δική μας να βλέπουμε πάντα πίσω στο παρελθόν μας και ποτέ μπροστά για να αντικρίσουμε το μέλλον μας. Αυτός ο Κύπριος είναι το μόνο μέλλον που μπορεί να έχει τούντο γέριμο το νησί στη σημερινή του μορφή (διότι ναι, έν' ανεξάρτητον κράτος τζ'αι μάλιστα ευρωπαϊκόν!).

Η ερώτηση όμως παραμένει. Ποιος τελικά είναι αυτός ο Κύπριος που δεν εμφανίστηκε ποτέ στην Κύπρο; Μήπως περιφρονεί τις μητέρες πατρίδες και καθετί ελληνικό; Κάθε άλλο! Η κυπριακή συνείδηση δεν αναιρεί την ελληνικότητα του Κύπριου. Αντίθετα, την εμπλουτίζει με άλλα στοιχεία από άλλους πολιτισμούς, όπως τους Φράγκους, τους Ενετούς και ναι… τον Τούρκους. Μέσα απ’ αυτό το ιστορικό μείγμα των πολιτισμών δημιουργείται η μοναδική κυπριακή ταυτότητα (του «Σικκιμέ» τζ'αι του «Πνάσε ρε κουμπάρε»). Η συνταγή κάποιες φορές αλλάζει. Κάπου μπαίνει λίγο περισσότερο ελληνικό, αλλού αρμενικό, αλλού τουρκικό. Παρά τις διάφορες παραλλαγές της συνταγής, δεν παύει να είναι η ίδια. Έτσι ο Κύπριος επιβάλλεται να είναι ανεκτικός ως προς τη διαφορετικότητα αφού αυτή είναι διάχυτη στην ταυτότητά του.

Ο «βέρος» Κύπριος δηλαδή θα μπορούσε να λέγεται Ανδρέας, Μουσταφά ή Χαρούτ. Μπορεί να παρακολουθήσει μια συναυλία στο αρχαίο θέατρο του Κουρίου με την ίδια ευχαρίστηση που θα του προσφέρει ένας περίπατος μέσα στην αγορά του Μπουγιούκ Χαν. Ο Κύπριος θέλει να λειτουργήσει στον Απόστολο Ανδρέα, αλλά σέβεται το δικαίωμα του συμπατριώτη του να προσκυνήσει στον Τεκκέ Χαλά Σουλτάν. Τι πιο όμορφο από το να ανήκεις σε έναν πολιτισμό που ενώνει αρμονικά τη Δύση με την Ανατολή;

Όμως όλα αυτά ίσως παραμείνουν όμορφες φαντασιώσεις ενός 25χρονου στην Κύπρο του σήμερα. Για την ιστορία, ο Γκιουνέι πέθανε το 2009 και θάφτηκε σκεπασμένος με τη λάθος σημαία (αυτήν της λεγόμενης ΤΔΒΚ). Το πρόβλημα που προβάλλεται στο πιο πάνω άρθρο είχε επισημάνει πριν χρόνια ο Ντενκτάς όταν επανειλημμένα έλεγε «στην Κύπρο υπάρχουν Έλληνες και Τούρκοι, δεν υπάρχουν Κύπριοι - μόνο το γαϊδούρι είναι κυπριακό». Εμείς οφείλουμε 58 χρόνια μετά την ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας να τον διαψεύσουμε. Αν δεν το πράξουμε, ο Κύπριος θα εξαφανιστεί και μαζί του θα χαθεί και η Κύπρος.

 Το γαϊδούρι

 

Υποσημειώσεις:

[1] Στίχοι από το τραγούδι «Η Λυερή τζι ο Χάρος».

[2] http://www.tovima.gr/politics/article/?aid=848310.

[3] http://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0179474.

 


Επιστροφή
στην αρχή