Μένος και μίσος κατά των Ασσιωτών

ΕΙΔΗΣΕΙΣ /ΚΥΠΡΟΣ
Τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν εναντίον των κατοίκων της Άσσιας και της Αφάνειας τον Αύγουστο του 1974 είναι ίσως από τα πλέον βάρβαρα.

Είναι αποδεδειγμένο ότι στην Άσσια τον Αύγουστο του 1974 -και από στοιχεία, μαρτυρίες και ντοκουμέντα που υπάρχουν- οι Τούρκοι (με αιχμή του δόρατος Τουρκοκύπριους των γειτονικών χωριών και κυρίως της Μόρας και της Αφάνειας) επέδειξαν απίστευτη βαρβαρότητα σε σχέση με τη μεταχείριση της οποίας έτυχαν άλλες υπό κατάληψη περιοχές.

Το ερώτημα που προκύπτει είναι γιατί. Αυτό που έχει κατά καιρούς ακουστεί και γραφτεί, ότι είχε να κάνει με τα εγκλήματα κατά αμάχων Τουρκοκυπρίων στη Μαράθα, την Αλόα και τον Σανταλάρη, δεν ευσταθεί, αφού ιστορικά οι ομαδικοί τάφοι ανευρέθηκαν μερικές μέρες αργότερα από το πογκρόμ κατά των Ασσιωτών.

Η πραγματικότητα είναι ότι υπάρχει ιστορικό παρελθόν στη συγκεκριμένη περιοχή του μεσαριτικού κάμπου. Εξάλλου, στο γειτονικό μεικτό χωρίο Αφάνεια ξεκίνησαν τα πρώτα δικοινοτικά επεισόδια. Ο Κυριάκος Τζιαμπάζης, συγγραφέας- ερευνητής, δημοσίευσε στον «Π» πριν από μερικά χρόνια (Χρονικό, τεύχος 157, ημ. 27/03/2011) αφιέρωμα για αυτά τα γεγονότα με εμπλοκή και των Ασσιωτών σε αυτά τα επεισόδια, υπό τον τίτλο «Αφάνεια 1956: Το πρώτο χωριό του διακοινοτικού διαχωρισμού». Εκείνο το αφιέρωμα υπενθύμισε το τι είχε συμβεί το «μαύρο Σάββατο» της 26ης Μαΐου του 1956. Οι Τούρκοι κάτοικοι του χωριού συμμετείχαν στον γάμο της κόρης του Τζιηνασάνη στο Ορνίθι, ενώ οι Έλληνες κάτοικοι, οι περισσότεροι ηλικιωμένοι, καθόντουσαν στο καφενείο του χωριού τους και συζητούσαν την καθημερινότητά τους και οι νεαρότεροι είχαν μεταβεί στον κινηματόγραφο της γειτονικής Άσσιας».

Τα γεγονότα, σύμφωνα και με δημοσιεύματα της εποχής:

Γύρω στις εννέα το βράδυ ρίχθηκαν πυροβολισμοί εναντίον των Ε/Κ θαμώνων του καφενείου της Αφάνειας (πρώτα με κυνηγετικό και ακολούθως με πυροβόλο). Τραυματίστηκαν οκτώ άτομα και μεταφέρθηκαν για περίθαλψη στη γειτονική Λύση.

Την ίδια νύκτα, ένας Τουρκοκύπριος, ο Αλή Μουσταφά, ο οποίος έφυγε από τον γάμο στο Ορνίθι για να πάει στην Αφάνεια να δει τι γίνεται, σκοτώθηκε στον δρόμο Λευκωσίας - Αμμοχώστου, ενώ η μοτοσυκλέτα επί της οποίας επέβαινε καταστράφηκε ολοσχερώς. Συνεπιβάτης του ήταν ένας επίσης συγχωριανός του Τ/Κ, ο Φατίλ Χασάν, ο οποίος δεν έπαθε τίποτε και κατάφερε να διαφύγει. Μετέβη στη συνέχεια στη Λευκωσία και πήγε στην οικία του Φαζίλ Κουτσιούκ στην πλατεία Ατατούρκ, όπου και εξιστόρησε τα γεγονότα. Εν τω μεταξύ στην Αφάνεια είχαν συγκεντρωθεί εις συμπαράσταση των τραυματισθέντων αρκετοί Ελληνοκύπριοι από τα γύρω χωριά. Δυνάμεις των Βρετανών μετέβησαν τα μεσάνυχτα στο χωριό για να «επιβάλουν την τάξη». Κάποια στιγμή άνοιξαν και πυρ για να διαλύσουν τους συγκεντρωθέντες. Από τα πυρά τραυματίστηκε θανάσιμα ένας νεαρός, ονόματι Κώστας Φλώρου, ηλικίας μόλις19 χρονών αρραβωνιασμένος στην Άσσια, με καταγωγή από τη Μακράσυκα. Το ίδιο βράδυ στην Άσσια κάποιοι Ελληνοκύπριοι πυρπόλησαν τους «φραγμούς» μερικών σπιτιών Τουρκοκυπρίων. Ύστερα από αυτά τα επεισόδια, οι λιγοστές οικογένειες Τουρκοκυπρίων εγκατέλειψαν την Άσσια και εγκαταστάθηκαν σε γειτονικά αμιγώς τουρκοκυπριακά χωριά.

Η θρυαλλίδα είχε ανάψει...

«Άρχισαν να τους πυροβολούν...»

Οι περιγραφές εκείνων των Ασσιωτών που επέζησαν των όσων διαδραματίσθηκαν τον Αύγουστο του 1974, είναι συγκλονιστικές. Θα παραθέσουμε μερικές μαρτυρίες αυτόπτων μαρτύρων, όπως τις κατέγραψε στο βιβλίο του ο Κώστας Τζιωρτζή, υπό τον τίτλο «Άσσια-επιστροφή» (Λευκωσία 2002).

Η Ελένη Χρίστου Σιήσκου, διηγήθηκε μεταξύ άλλων : «…Όταν φτάσαμε κοντά στην εκκλησία (τζαμί) του Προφήτη Ηλία, τρεις Ασσιώτες στρατεύσιμοι, απ’ αυτούς που πρόσεχαν το χωριό, έρχονταν τρέχοντας από τη δεξιά πλευρά (που ήταν στο σπίτι του Ττουμπουρή) και μπήκαν να κρυφτούν μέσα στο σπίτι της ηλικιωμένης Μαρκαρένης Κυριάκου που εκείνη την ώρα καθόταν ως συνήθως μέσα στη μέση της πόρτας της. Οι Τούρκοι μάς διέταξαν να σταματήσουμε. Καμιά δεκαριά απ’ αυτούς, που ήσαν καλά οπλισμένοι, έτρεξαν ξοπίσω τους. Σε λίγο τους συνέλαβαν. Ήταν οι Κωστής Κάρουλας, Γεώργιος Ν. Πίττας και Γεώργιος Χρ. Εξωμετοσιανός. Τους έβαλαν στη γραμμή και έβλεπαν τον τοίχο του τζαμιού. Δυο-τρεις άρχισαν να πυροβολούν από πίσω. Ο Κωστής Κάρουλας και ο Γεώργιος Ν. Πίττας έπεσαν κάτω και έπαψαν να κινούνται. Ο Γεώργιος Χρ. Εξωμετοσιανός έπεσε στα γόνατα και σήκωσε τα χέρια ψηλά. Νέοι πυροβολισμοί από πίσω. Έπεσε κι αυτός. Και οι τρεις ήσαν νεκροί. Τους εκτέλεσαν μπροστά στα μάτια μας».

Ακολουθεί απόσπασμα της περιγραφής που έκανε ο ίδιος ο πατήρ Σωτήριος Δαυίδ, όπως σημειώνει ο συγγραφέας. «…Ένας Τούρκος από την Αφάνεια - γιος του Μίστερ, όπως λέγεται -, μαζί με κάποιον άλλο, με τα όπλα προτεταμένα, μου πήραν όλα μου τα χρήματα, κάπου 60-70 λίρες που είχα στην τσέπη μου. Θυμάμαι επίσης κάποιον άλλον Τουρκοκύπριον, από τον Στρογγυλό, πήρε το παντελόνι μου - ένα χακί που φορούσα στο περβόλι - και το φόρεσε πάνω από το δικό του. Οι Τούρκοι και Τούρκισσες, όταν έμπαιναν λεηλατώντας τα σπίτια μας, δεν άνοιγαν τα παράθυρα που έβλεπαν στον δρόμο, αλλά μόνο τα εσωτερικά, αυτά που έβλεπαν στην αυλή και μιλούσαν όλοι τους ελληνικά, δηλαδή σπασμένα κυπριακά. Την πρώτη ημέρα που ήρθαν, την 14η Αυγούστου, γύρω στις 4 το απόγευμα, ακούσαμε καμιά σαρανταριά άτομα, άνδρες, να φωνάζουν όπως τα δαμάλια που τα σφάζουν, ενώ συγχρόνως ακούγονταν τα κτυπήματα που τους εδιούσαν...».

Η μαρτυρία Τ/Κ για τη δολοφονία των 70 Ε/Κ

Η συνάδελφος Σεβγκιούλ Ουλουντάγ, προσπαθώντας να μάθει ποιος ήταν ο λόγος πίσω από τη σφαγή του 1974, στην έρευνά της για το έγκλημα κατά των Ασσιωτών (δημοσιεύτηκε και στον «Π» στις 19/08/2007), αναφέρθηκε και σε μία συνομιλία που είχε με έναν Τουρκοκύπριο από την Αφάνεια, ο οποίος φερόταν αναμεμειγμένος στις συλλήψεις των Ε/Κ αιχμαλώτων της Άσσιας. Κατέγραψε τι της είπε:«Ο διοικητής μας είπε: «Όχι άλλους αιχμαλώτους πολέμου! Βάλτε τους σε ένα τρένο για το Tahtalikeuy! (Tahtalikeuy είναι μια λέξη που χρησιμοποιείται στην τουρκική και σημαίνει ο τόπος που πας μετά που πεθαίνεις). Κάποιοι πήγαν στο Tahtalikeuy, κάποιοι πήγαν πίσω στον νότο...», είπε ψυχρά».

Αντιγράφουμε επίσης από το ίδιο ρεπορτάζ της Σεβγκιούλ Ουλουντάγ: «Άλλους, επειδή αριθμούσαν γύρω στα 70 άτομα, τους έβαλαν πιθανόν σε δύο λεωφορεία και τους μετέφεραν στο Γκαράζ Παυλίδη στη Λευκωσία. Όμως ο αστυνομικός που ήταν υπεύθυνος στο Γκαράζ Παυλίδη αρνήθηκε να τους παραλάβει και τους επέστρεψε πίσω στην Αφάνεια. Στην επιστροφή από τη Λευκωσία, στον δρόμο για την Αφάνεια, τους σταμάτησαν κάποιοι στρατιώτες -μερικοί Τ/Κ και μερικοί Τούρκοι- και τους είπαν να κατεβούν από το λεωφορείο. Τους πήγαν στο γνωστό «Tavukcu Ciftligi» (η φάρμα Tavukcu), τους δολοφόνησαν εκεί και τους έθαψαν σε μια σειρά από έξι τουλάχιστον πηγάδια.

Η ίδια πρακτική που ακολουθήθηκε και στην περίπτωση των 17-18 Ασσιωτών στην Αφάνεια εφαρμόστηκε και αυτή τη φορά. Οι πληροφορίες που κυκλοφόρησαν είναι ότι, χρόνια μετά, υπήρξε «εκκαθάριση» των πηγαδιών αυτών στο πλαίσιο μιας μεγάλης επιχείρησης, για να αφαιρεθούν τα οστά από τα πηγάδια και να μεταφερθούν κάπου αλλού. Όμως, αυτό το «κάπου αλλού» είναι ένας τόπος που κανένας δεν ξέρει με σιγουριά».

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Επόμενο άρθρο:

Αφιέρωμα

Υπέρ των διώξεων για 1963-74 οι Ε/Κ

Όσοι συμφωνούν απόλυτα ή τείνουν να συμφωνήσουν με τις δίκες είναι το 71,21% ανάμεσα στους Ε/Κ ενώ αντίθετα το αντίστοιχο ποσοστό των Τ/Κ είναι 23,65%

17 / 28
Επιστροφή
στην αρχή