Μεγάλες οι προοπτικές, αλλά μείναμε πίσω

ΑΠΟΨΗ /ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ

Στην Αίγυπτο η EBRD βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο για την εγκατάσταση 16 έργων ηλιακής ενέργειας με ολική ισχύ 1,4GW...

Charles Ellinas*

 

Στην Αίγυπτο η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD) βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο για την εγκατάσταση 16 έργων ηλιακής ενέργειας με ολική ισχύ 1,4GW (Gigawatts).

Αποτελεί μέρος πενταετούς σχεδίου του Υπουργείου Ηλεκτρισμού, το οποίο στοχεύει στη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στην υλοποίηση του 67% των έργων που έχει θέσει για την προσθήκη περίπου 3.500MW ηλιακής ενεργείας. Ένα από αυτά τα έργα είναι o σταθμός παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος Kom Ombo, που θα παράγει 200MW (Megawatts) ανανεώσιμη ενέργεια.

 Πολύ χαμηλές τιμές

 Η Αιγυπτιακή Εταιρεία Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (EETC) έχει λάβει έξι προσφορές για το Kom Ombo. Η χαμηλότερη είναι από τη Fotowatio Renewable Ventures, ηλιακή εταιρεία με έδρα την Ισπανία και μέρος της Abdul Latif Jameel Energy που εδρεύει στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Η προσφορά της είναι 0,02791 δολάρια ανά kWh. Η επόμενη χαμηλότερη προσφορά υποβλήθηκε από τον σαουδαραβικό ενεργειακό γίγαντα ACWA Power, με προσφορά 0.02799 δολάρια ανά kWh. Η τρίτη χαμηλότερη προσφορά είναι από τη Scatec Solar της Νορβηγίας στα 0,03045 δολάρια ανά kWh. Αυτές οι τιμές είναι αφάνταστα χαμηλές, με σημαντικές επιπτώσεις στην τιμή ηλεκτρισμού στην Αίγυπτο.

Μετά από την αξιολόγηση, και μέχρι το τέλος του έτους, η EETC θα συνάψει 25ετή συμφωνία αγοράς ενέργειας με τον νικητή του διαγωνισμού.

Η εταιρεία προετοιμάζεται επίσης για τις επόμενες ανταγωνιστικές προσφορές συνολικής χωρητικότητας 150MW, με τη μέθοδο των μειωμένων προσφορών αποτίμησης, τον Οκτώβριο. Τα έργα θα προωθηθούν από την ΕΕΤC σε συντονισμό με τη νέα αιγυπτιακή Αρχή Νέων και Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (NREA).

Εκτός από τις 16 ηλιακές εγκαταστάσεις που χρηματοδοτούνται από την EBRD, η Διεθνής Επενδυτική Τράπεζα (International Finance Corp – IFC) της Παγκόσμιας Τράπεζας έχει δεσμευτεί να χρηματοδοτήσει με δικούς της πόρους, 203 εκατομμύρια δολάρια, την ανάπτυξη άλλων 13 σταθμών ηλιακής ενέργειας με συνολική ισχύ 650MW. Συνολικά, η EBRD και η IFC θα διαχειρίζονται 1,8 δισεκατομμύρια δολάρια σε επενδύσεις στην αιγυπτιακή ηλιακή ενέργεια τα επόμενα χρόνια. Ένα μεγάλο μέρος των επενδύσεων προέρχεται από ιδιώτες επενδυτές.

Η Αίγυπτος σήμερα παράγει το 90% της ηλεκτρικής ενέργειάς της από ορυκτά καύσιμα παρά το γεγονός ότι είναι μια από τις πιο ηλιόλουστες χώρες στη Γη - όπως φυσικά και η Κύπρος. Τα πράγματα όμως τώρα αλλάζουν, με την αιγυπτιακή κυβέρνηση να στοχεύει αύξηση στη χρήση ανανεώσιμης ενέργειας στα 20% της συνολικής ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας μέχρι το 2022. Η Αίγυπτος αντιμετώπιζε σοβαρά οικονομικά προβλήματα το τελευταίο διάστημα, καθιστώντας δύσκολη την προσέλκυση τοπικών επενδυτών στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Ωστόσο, με την υποστήριξη της EBRD και της IFC προχωρά ραγδαία προς ένα πολύ υποσχόμενο μέλλον.

Η Αίγυπτος έχει φιλόδοξα σχέδια για την αύξηση της παραγωγής ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Έχει προσελκύσει σοβαρές επενδύσεις για την επίτευξη των στόχων της χώρας στηριζόμενη και στον ιδιωτικό τομέα, που συμβάλλει επιτυχημένα στη χρηματοδότηση της κατασκευής και της λειτουργίας μονάδων ηλεκτροπαραγωγής και της πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας.

 Πού πάει η Κύπρος

 Σε σύγκριση με την Αίγυπτο, η Κύπρος έχει μείνει πίσω, παρόλο που η EBRD και η European Investment Bank (EIB) έχουν προσφέρει επενδυτική υποστήριξη.

Στην Κύπρο έχουμε μια παράλογη και αντιφατική κατάσταση. Οι ευρωπαϊκοί ενεργειακοί κανονισμοί θεσπίστηκαν για την προώθηση του ανταγωνισμού και τη μείωση των τιμών της ενέργειας. Στην Κύπρο χρησιμοποιούνται με αντίθετα αποτελέσματα. Παρόλο που φαίνεται ότι προωθείται ο ανταγωνισμός, η υλοποίηση καθυστερεί επανειλημμένα. Δηλαδή ασπαζόμαστε τους κανονισμούς, αλλά υπεκφεύγουμε στην εφαρμογή ή δεν τους εφαρμόζουμε.

Ανακαλύπτουμε όλους τους λόγους «γιατί όχι» αποφεύγοντας θεμελιώδεις αλλαγές. Το αποτέλεσμα είναι ότι η Κύπρος εξακολουθεί να έχει μία από τις υψηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη. Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2017 η τιμή ηλεκτρικής ενέργειας για οικιακούς καταναλωτές ήταν η τέταρτη πιο υψηλή και για μη οικιακούς καταναλωτές η πιο υψηλή στην Ευρώπη, ακριβότερη ακόμα και από το Ηνωμένο Βασίλειο.

Η Κύπρος είναι έτοιμη να δεσμευτεί σε μακροπρόθεσμες εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού (ΥΦΑ) αερίου σε βάση «take-or-pay» για την παραγωγή ηλεκτρικής ενεργείας εξολοκλήρου από φυσικό αέριο. Αυτό θα κάνει τη μελλοντική χρήση σημαντικών ποσοτήτων ηλιακής ενέργειας ακόμα πιο δύσκολη. Αν, για παράδειγμα, το 40% της ηλεκτρικής ενέργειας προέρχεται από ηλιακή ενέργεια, αυτό θα σημαίνει 40% λιγότερο φυσικό αέριο στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας – τότε τι θα γίνει με το πλεόνασμα φυσικού αερίου; Φαντάζομαι να οδηγήσει σε τεχνητούς περιορισμούς στην υλοποίηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

 Νέοι στόχοι

Η ενεργειακή στρατηγική της Κύπρου πρέπει να αλλάξει σύμφωνα με τους νέους στόχους της ΕΕ για την περίοδο 2020-2030. Η Κύπρος πρέπει να υποβάλει το τελικό ενεργειακό σχέδιό της στην ΕΕ μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2019 και, λόγω των επιπτώσεων στην οικονομία και το κόστος της ενέργειας, απαιτείται να διεξαχθεί ευρεία δημόσια διαβούλευση. Κάτι που ακόμα δεν έχει γίνει.

Ο νέος στόχος της Κύπρου υπολογίζεται να είναι μείωση εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα κατά 24% μέχρι το 2030 (από τα επίπεδα του 2005), σε σύγκριση με 5% μέχρι το 2020. Αν και αυτός ο στόχος είναι χαμηλός σε σύγκριση με τον στόχο της ΕΕ για 40% μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα μέχρι το 2030 (από τα επίπεδα του 1990), θα είναι πολύ δύσκολο να επιτευχθεί χωρίς σημαντικές αλλαγές. Θα χρειαστεί να αλλάξει η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από μαζούτ (HFO) σε ανανεώσιμες πηγές ή και φυσικό αέριο.

Οι προοπτικές για ανανεώσιμες πηγές είναι τεράστιες. Με βάση μελέτη της International Renewable Energy Agency (IRENA), η ανανεώσιμη ενέργεια θα μπορούσε να παρέχει μέχρι το 2030 μεταξύ 25% και 40% της συνολικής παροχής ηλεκτρικής ενέργειας στην Κύπρο. Και με τις τελευταίες εξελίξεις στην τεχνολογία αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των μπαταριών, αυτό το ποσοστό μπορεί να αυξηθεί ακόμα περισσότερο, ενώ τα ορυκτά καύσιμα θα χρειάζονται μόνο για την ασφάλεια, για διακοπές στην παροχή ηλεκτρικής ενεργείας και για υποστήριξη.

 

Τι εμποδίζει τη χρήση ηλιακής ενέργειας στην Κύπρο

Δυστυχώς, η Κύπρος εξακολουθεί να διέρχεται μια παρατεταμένη μεταβατική περίοδο μέχρι που να φτάσει την πλήρη απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας. Η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας Κύπρου (ΡΑΕΚ) είχε δημοσιεύσει δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα, δεσμεύοντας ότι η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας στην Κύπρο θα απελευθερωθεί την 1η Ιουλίου 2019.

Δυστυχώς αυτό δεν είναι πιθανό να συμβεί όπως είχε προγραμματιστεί. Προφανώς ο Διαχειριστής του Συστήματος Μεταφοράς (ΔΣΜ) και ο Διαχειριστής του Συστήματος Διανομής (ΔΣΔ) δεν είναι ακόμα έτοιμοι! Η ρύθμιση του Νόμου για την Αγορά Ηλεκτρικής Ενέργειας ακόμα δεν έχει τροποποιηθεί ώστε να καταστεί ο ΔΣΜ πλήρως ανεξάρτητος από την ΑΗΚ! Μετά από χρόνια καθυστερήσεων, και με πλήρη γνώση του τι έπρεπε να γίνει, η Κύπρος δεν είναι ακόμα έτοιμη για απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας! Μόνο μία λέξη μπορεί να περιγράψει αυτό - απίστευτο!

Αυτό είναι που εμποδίζει την ευρύτερη χρήση ηλιακής ενέργειας στην Κύπρο, σε βάρος του Κύπριου καταναλωτή ενέργειας, ο οποίος πληρώνει το κόστος - δυστυχώς όμως χωρίς καμιά σοβαρή αντίδραση! Το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας στην Κύπρο είναι ένα από τα υψηλότερα στην Ευρώπη και είναι ένα βάρος στην οικονομία, κάτι που είναι πολύ δύσκολο να δικαιολογηθεί. Σε κάνει να αναρωτιέσαι ποσό συνεπής είναι η Κύπρος στις δεσμεύσεις της για την απελευθέρωση της ενέργειας και για την ευρύτερη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Το συντομότερο που μπορεί να επιτευχθεί η απελευθέρωση της ενεργειακής αγοράς είναι το 2020. Ο χρόνος από τώρα μέχρι τότε πρέπει να χρησιμοποιηθεί για να διασφαλιστεί ότι αν και όταν εφαρμοστεί αυτή η διαδικασία θα οδηγήσει σε «πραγματική» απελευθέρωση, επωφελούμενη από τις τελευταίες εξελίξεις στην Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένων και ανοιχτών ανταγωνιστικών δημοπρασιών. Ας ελπίσουμε ότι αυτό θα συνεχιστεί όπως έχει προγραμματιστεί, αφού ο αριθμός αναβολών μέχρι σήμερα είναι κάτι το απίστευτο!

Ηλιακή ενεργεία σε 3 αμερικανικά σεντ ανά kWh θα είχε αφάνταστες επιπτώσεις στην τιμή ηλεκτρισμού και εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα στην Κύπρο. Επείγει να το επωφεληθούμε.

 

*Nonresident Senior Fellow, Global Energy Center, Atlantic Council

 

 


Επιστροφή
στην αρχή