Μακρύς ο δρόμος της ανακύκλωσης

ΑΠΟΨΗ /ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ

Σύμφωνα με τις αποφάσεις στο ΕΚ έως το 2025, τουλάχιστον το 55% των αστικών αποβλήτων (από νοικοκυριά και επιχειρήσεις) πρέπει να ανακυκλώνονται

Τα στοιχεία είναι καταθλιπτικά. Τη στιγμή κατά την οποία ως κράτος η Κυπριακή Δημοκρατία συζητά και ψάχνεται για τις συμβάσεις που έχει συνάψει στο θέμα των ΧΥΤΑ, τα τεράστια κόστη που αντιστοιχούν σε σκανδαλώδεις συμφωνίες οι οποίες φέρουν τη χώρα σε αδιέξοδο, την ίδια ώρα η Κύπρος σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης παράγει 640 κιλά απόβλητα κατά κεφαλή από τα οποία ανακυκλώνει μόνο το 19% ενώ συναφώς το 81% προωθείται προς τα ΧΥΤΑ, τους χώρους δηλαδή υγειονομικής ταφής των αποβλήτων.

Ανακύκλωση

Όπως μας πληροφορεί η αντιπροσωπεία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στη Λευκωσία το σώμα ενέκρινε στα μέσα της βδομάδας νέους στόχους για το τεράστιο θέμα της υγειονομικής ταφής και της ανακύκλωσης των αποβλήτων. Με βάση τα στοιχεία ακόμη μια φορά αποδεικνύεται ότι και σε αυτό τον τομέα η Κύπρος έχει ενώπιον της μια τεράστια προσπάθεια, αφού θα πρέπει να φθάσει σε συγκεκριμένους στόχους σε σχέση με την ανακύκλωση των κατάλληλων αποβλήτων. Σύμφωνα με τους στόχους που τίθενται στη συλλογική ευρωπαϊκή αυτή προσπάθεια η Κύπρος θα πρέπει έως το 2025 να ανακυκλώσει το 55% των αστικών αποβλήτων, δηλαδή απόβλητα από νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ενώ έως το 2030 συνεπάγεται αύξηση αυτού του στόχου έως στο 60% και στο 65% μέχρι το 2035 από το 44% που ισχύει σήμερα. Σύμφωνα με τις αποφάσεις του Ευρωκοινοβουλίου και τους σχεδιασμούς που γίνονται για την Κύπρο, υποδηλώνεται ότι θα πρέπει να περιοριστεί το ποσοστό των αστικών αποβλήτων που προορίζεται για υγειονομική ταφή έως το 2035, από 81% σε 10%. Ένας στόχος απίστευτα δύσκολος και η μη εκπλήρωσή του σαφώς και επιφέρει μεγάλο πρόστιμο, μια πρακτική ευρέως διαδεδομένη στην Ευρωπαϊκή Ένωση στη διαδικασία μη έγκαιρης εφαρμογής της νομοθεσίας.

Η απόφαση του Κοινοβουλίου της περασμένης Τετάρτης κινήθηκε σε ένα σχέδιο που είχε ήδη συμφωνηθεί από το Συμβούλιο Υπουργών. Σύμφωνα με το κείμενο με τους φιλόδοξους στόχους για την ανακύκλωση, έχει εγκριθεί από το Κοινοβούλιο μαζί με σειρά νομοθετικών προτάσεων τόσο για τα απόβλητα όσο και για την κυκλική οικονομία η οποία είχαν ήδη εγκριθεί νωρίτερα από την Επιτροπή Περιβάλλοντος του Κοινοβουλίου.

Στόχοι και στοιχεία

Σύμφωνα με τις αποφάσεις στο ΕΚ έως το 2025, τουλάχιστον το 55% των αστικών αποβλήτων (από νοικοκυριά και επιχειρήσεις) πρέπει να ανακυκλώνονται. Ο στόχος αυτός θα αυξηθεί στο 60% μέχρι το 2030 και στο 65% μέχρι το 2035, από το 44% που ισχύει σήμερα. Το 65% των υλικών συσκευασίας θα πρέπει να ανακυκλώνονται μέχρι το 2025 και το 70% μέχρι το 2030. Διατίθενται ξεχωριστοί στόχοι για συγκεκριμένα υλικά συσκευασίας, όπως το χαρτί και το χαρτόνι, τα πλαστικά, το γυαλί, το μέταλλο και το ξύλο.

Ιδιαίτερα σημαντικές είναι οι αποφάσεις και οι διατάξεις αναφορικά με την πολιτική που θα πρέπει να τηρήσουν τα κράτη μέλη σε σχέση με την πρακτική των χώρων υγειονομικής ταφής. Εδώ τα ζητήματα είναι ξεκάθαρα αφού θα πρέπει να εξασφαλιστεί από τα κράτη πως έως το 2030 όλα τα απόβλητα τα οποία θα θεωρούνται κατάλληλα για ανακύκλωση δεν θα γίνονται δεκτά σε χώρους υγειονομικής ταφής. Ταυτόχρονα , ωστόσο υπάρχει ακόμη μια ξεκάθαρη εντολή προς τα κράτη μέλη στο σχέδιο νόμου: Θα πρέπει το ποσοστό των αστικών αποβλήτων να προορίζεται για υγειονομική ταφή μόνο σε ποσοστό 10% έως το 2035.

Η εγκριθείσα ευρωπαϊκή νομοθεσία θα υποχρεώσει τα κράτη μέλη να εισέλθουν στις ράγες ώστε να «ακολουθήσουν ξεκάθαρα αλλά και κοινά μέτρα σε σχέση με τον κύκλο ζωής των πρώτων υλών και τη διαχείριση απορριμμάτων» σημειώνει η Ιταλίδα εισηγήτρια ευρωβουλευτής Simone Bonafe.

Πάντως είναι ενδιαφέρον να σημειωθεί στη βάση των στοιχείων που δίνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στη Λευκωσία πως τα στοιχεία από το 2014 υποδηλώνουν ότι το 44% όλων των αστικών αποβλήτων στην ΕΕ ανακυκλώνεται ή λιπασματοποιείται. Δέκα χρόνια νωρίτερα το αντίστοιχο ποσοστό ήταν στο 31%. Ο στόχος των κρατών μελών έως το 2020 είναι πως θα πρέπει να ανακυκλώνουν ή να  λιπασματοποιούν πάνω από το 50% των αποβλήτων.

Πρωταθλητές;

Το 2014, η Αυστρία, το Βέλγιο, η Δανία, η Γερμανία, οι Κάτω Χώρες και η Σουηδία δεν έστειλαν ουσιαστικά κανένα από τα αστικά απόβλητα σε χώρους υγειονομικής ταφής, αντίθετα η Κύπρος η Κροατία, η Ελλάδα, η Λετονία και η Μάλτα εξακολουθούν να στέλνουν στα ΧΥΤΑ περισσότερο από το 75% των αστικών τους αποβλήτων. Στοιχεία της Eurostat δείχνουν ότι η Κύπρος όπως σημειώθηκε, είναι πρωταθλητής στην παραγωγή αποβλήτων με 640 κιλά ανά άτομο μετά από τη Δανία (777) και τη Μάλτα (647). Σε αντίθεση όμως με τη Δανία η οποία στέλνει σε υγειονομική ταφή μόνο το 1%, η Κύπρος έχει το τρίτο πιο υψηλό ποσοστό που φτάνει στο το 81% μετά από Μάλτα (92%) και Ελλάδα (82%).

Στην έκθεση υπογραμμίζεται ακόμη και η μεγάλη πρόοδος που έχει κάνει η Σλοβενία η οποία τα τελευταία δέκα χρόνια εφαρμόζοντας μια στρατηγική πολιτική μηδενικών αποβλήτων. Αυτή πολιτική έχει αποδειχθεί ένας ισχυρός παράγοντας όπως εκτιμάται, συνολικής αλλαγής στο κοινωνικού πλαίσιο. Η αλλαγή περιβαλλοντικής πολιτικής συνέβαλε, μαζί με άλλους βεβαίως παράγοντες στην αναδιαμόρφωση του κοινωνικού ιστού της χώρας.

Αν και καθίσταται κοινότυπη η επανάληψη του οφέλους από τη βελτίωση της διαχείρισης των αποβλήτων, αυτή συμβάλλει σταδιακά στη βελτίωση του περιβάλλοντος, στην ισορροπία του κλίματος, στη βελτίωση της υγείας των ανθρώπων αλλά σαφώς και στην οικονομία. Όπως αναφέρεται στη έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο πλαίσιο της μετατόπισης της πολιτικής της ΕΕ προς μια κυκλική οικονομία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε τέσσερις νομοθετικές προτάσεις για τη διαχείριση των αποβλήτων που εισήγαγαν νέους στόχους σχετικά με την επαναχρησιμοποίηση, ανακύκλωση και υγειονομική ταφή.

Οι προτάσεις ενισχύουν επίσης τις διατάξεις της ΕΕ σχετικά με την πρόληψη των αποβλήτων και την εκτεταμένη ευθύνη του παραγωγού και εξορθολογίζουν τους ορισμούς, τις υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων και τις μεθόδους υπολογισμού των στόχων. 

Πολύτιμος χρόνος

 

Ο προβληματισμός από τα στοιχεία που δίνονται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την περιβαλλοντική πολιτική των χωρών μελών της ΕΕ θα έπρεπε να δημιουργούσε συνθήκες πανικού για την εκτελεστική και νομοθετική εξουσία αυτού του τόπου. Ωστόσο σε αυτή την πολιτεία περί άλλων τυρβάζουν. Δεν υπάρχει ολοκληρωμένη στρατηγική αντιμετώπισης όλων των παραμέτρων που τίθενται για μια περιβαλλοντική πολιτική η οποία να συνάδει τόσο με τη σύγχρονη ευρωπαϊκή νομοθεσία όσο και με την πορεία υλοποίησής της. Όπως συχνά-πυκνά συμβαίνει όλα κινούνται είτε με μακροχρόνιες καθυστερήσεις είτε με άστοχες πολιτικές όπως στην περίπτωση με τα ΧΥΤΑ με αποτέλεσμα να χάνεται πολύτιμος χρόνος αλλά και πόροι για τη διόρθωση αποφάσεων, οι οποίες ήταν ή είναι αποτέλεσμα διαπλοκής των εκάστοτε κυβερνώντων. Με αυτές όμως τις πολιτικές παλινδρομήσεις η περιβαλλοντική πολιτική είναι ανύπαρκτη και το αποτέλεσμα αυτής της ανυπαρξίας θα είναι καταστροφικό.

 


Επιστροφή
στην αρχή