Λογοτεχνία (γενικές παρατηρήσεις)

ΕΙΔΗΣΕΙΣ /ΚΥΠΡΟΣ
Οξύμωρο= Συνδέονται δύο έννοιες που φαινομενικά αποκλείουν η μία την άλλη (είναι αντιφατικές μεταξύ τους), ωστόσο στο βάθος εκφράζουν λογικό νόημα.

Αφηγηματικοί τρόποι (τεχνικές)

• Μονοεστιακή/πολυεστιακή αφήγηση

• Εξωτερικός αφηγητής – τριτοπρόσωπη αφήγηση - εξωτερική εστίαση – παντογνώστης / παντεπόπτης αφηγητής

• Πρωτοπρόσωπη αφήγηση, αφηγητής – ήρωας του διηγήματος, αφηγητής μάρτυρας των γενονότων

• Εσωτερικός μονόλογος, εσωτερική εστίαση

• Διάλογος προσώπων / ηρώων Διάλογος αφηγητή / ήρωα με το alter ego

• Ευθύς λόγος (μονόλογος ήρωα / διάλογος μεταξύ ηρώων) ή Πλάγιος λόγος (ο αφηγητής μεταφέρει τον ευθύ λόγο σε τρίτο πρόσωπο)

- Γραμμική αφήγηση: Τα γεγονότα παρατίθενται ή εξελίσσονται σε χρονολογική σειρά, ακολουθούν την πορεία του χρόνου

- Ανάδρομη αφήγηση / flash back: Η αφήγηση κινείται από το παρόν στο παρελθόν

- Εγκιβωτισμός: Περιστατικά του παρελθόντος εγκιβωτίζονται στο παρόν, παρεμβάλλονται στη γραμμική αφήγηση

- In media res: Η αφήγηση αρχίζει από το μέσο της ιστορίας. Συνήθως ακολουθεί ανάδρομη αφήγηση και στη συνέχεια επιστροφή στο παρόν

- Προοικονομία: Παρατίθεται κάποια πληροφορία σχετική με το μέλλον, καταγράφονται ενδείξεις αυτών που θα συμβούν στη συνέχεια

- Επιβράδυνση / επιτάχυνση στον ρυθμό της αφήγησης

-Περιγραφικός λόγος / περιγραφές

-Αφηγηματικός λόγος / αφηγήσεις

-Παραδοσιακή, με στροφές , μέτρο, ομοιοκαταληξία

-Μοντέρνα στιχουργική (ελεύθερος στίχος, χωρίς ισόστιχες στροφές)

-θεατρικότητα: 

1. Περιγραφή σκηνικού χώρου / σκηνικό, σκηνοθετικές οδηγίες (χρήση προστακτικής)
2. Διάλογος, διάλογος με το alter ego θεατρικός μονόλογος / θεατρικό αναλόγιο
3. Περιγραφή εξωτερικής δράσης (κίνηση, εκφράσεις σώματος, έκφραση προσώπου, σκηνικές αλλαγές, φωτισμός)
4. Παρατήρηση/περιγραφή εσωτερικής δράσης (περιπέτεια / εναλλαγή συναισθημάτων/π.χ. συγκίνηση, θυμός, ανησυχία, χαρά, λύπη, φόβος)

Εκφραστικά μέσα

- Μεταφορές – παρομοιώσεις
- Πλούτος επιθέτων, επιθετικών προσδιορισμών
- Ρήματα σε προστακτική, ή σε αποτρεπτική προστακτική
- Συνεχείς αρνήσεις (δεν, μην, ούτε – ούτε / ποτέ, πουθενά)
- Ιστορικός ενεστώτας / χρήση των χρόνων ή της φωνής στα ρήματα όταν αυτά λειτουργούν ως ένα σύστημα δηλωτικό του νοήματος
- Αντωνυμίες αντί ονομάτων, λειτουργική – δηλωτική χρήση της αντωνυμίας
- Αόριστες αντωνυμίες (κάποιοι, μερικοί, άλλοι, πολλοί)
- Υποκοριστικά επιθέτων (προσδίδουν ειρωνεία)

Ξένες λέξεις αυτούσιες ή ελληνοποιημένες

Γλώσσα απλή / λαϊκή / καθαρεύουσα
Οι λέξεις λειτουργούν ειρωνικά / μεταφορικά / υπαινιχτικά / συνθηματικά
Χρήση της στίξης/ της παρένθεσης / της διπλής παύλας / των εισαγωγικών
Πρόσωπα των ρημάτων (π.χ. η συστηματική χρήση του β εν. –εσύ- στην ποίηση που προσδίδει διδακτικό τόνο ή του α’ προσώπου ενικού που προσδίδει εξομολογητικό τόνο)
Δημιουργία εικόνων Εικόνες οπτικές, ηχητικές, οσφρητικές, εικόνες υπερρεαλιστικές η ρεαλιστικές

Χρήση σχημάτων

αλληγορία. Είναι μια μεταφορική φράση η οποία κρύβει νοήματα διαφορετικά από εκείνα που δηλώνουν οι λέξεις της (άλλα λέγονται και άλλα εννοούνται).

αντίθεση. Προβάλλονται η μια κοντά στην άλλη δύο έννοιες (ιδιότητες, καταστάσεις, ενέργειες, εικόνες...) που έχουν ολότελα διαφορετικά γνωρίσματα.

ασύνδετο. Δύο ή περισσότεροι όμοιοι όροι ή όμοιες προτάσεις δεν έχουν ανάμεσά τους τους συνδέσμους που χρειάζονται.

βραχυλογία. Παραλείπονται λεκτικά στοιχεία που μπορούν να αναπληρωθούν από τα συμφραζόμενα (με την παράλειψη λεκτικών στοιχείων γίνεται σύντομος, «βραχύς» ο «λόγος»).

ειρωνεία. Θέλοντας κάποιος να δώσει αστείο ή χλευαστικό τόνο στο λόγο του, χρησιμοποιεί με προσποίηση λέξεις ή φράσεις που το σημασιολογικό περιεχόμενό τους είναι αντίθετο από αυτό που έχει στο νου του.

έμφαση. Ένα στοιχείο του λόγου τονίζεται με οποιονδήποτε τρόπο, ώστε να εστιαστεί σ’ αυτό η προσοχή του αναγνώστη.

επανάληψη. Μια έννοια ή ένα νόημα εκφράζεται δύο φορές στη σειρά με την ίδια λέξη ή φράση (αυτούσια ή ελαφρά αλλαγμένη).

επιφορά ή αντιστροφή ή επιστροφή. Μια λέξη ή φράση επαναλαμβάνεται στο τέλος δύο ή περισσότερων διαδοχικών προτάσεων (ή: δύο ή περισσότερες διαδοχικές προτάσεις τελειώνουν με την ίδια λέξη ή φράση).

ευφημισμός. Χρησιμοποιούνται λέξεις ή φράσεις με καλή σημασία για την ονομασία κακού ή δυσάρεστου πράγματος («εύφημος» = αυτός που χρησιμοποιεί λόγια καλά, επαινετικά).

κύκλος. Μια πρόταση ή μία περίοδος τελειώνει με την ίδια λέξη με την οποία αρχίζει.

λιτότητα. Αντί για κάποια λέξη χρησιμοποιείται η αντίθετή της με άρνηση.

μεταφορά. Η ιδιότητα ενός προσώπου (ζώου, πράγματος, αφηρημένης έννοιας κτλ. «μεταφέρεται» σε άλλο πρόσωπο (ζώο, πράγμα, αφηρημένη έννοια κτλ.), το οποίο την έχει σε μεγαλύτερο βαθμό και πιο εντυπωσιακή.

ομοιοτέλευτο ή ομοιοκατάληκτο. Στο τέλος διαδοχικών προτάσεων ή περιόδων υπάρχουν

οξύμωρο. Συνδέονται δύο έννοιες που φαινομενικά αποκλείουν η μία την άλλη (είναι αντιφατικές μεταξύ τους), ωστόσο στο βάθος εκφράζουν ένα λογικό νόημα.

παρήχηση. Ένας συγκεκριμένος φθόγγος (συνήθως σύμφωνο) συναντιέται (και «ηχεί») πολλές φορές σε κάποια φράση (κυρίως σε συνεχόμενες συλλαβές ή λέξεις). Έτσι, κάνουμε λόγο για παρήχηση του –ρ–, του –τ–, του –σ–, του –α– κτλ.

παρομοίωση. Συσχετίζεται η ιδιότητα ενός προσώπου (ζώου, πράγματος, αφηρημένης έννοιας κτλ.) με την ιδιότητα κάποιου άλλου προσώπου κτλ., η οποία υπάρχει σ’ αυτό σε μεγαλύτερο βαθμό και είναι πιο εντυπωσιακή. Η παρομοίωση αρχίζει με τις λέξεις σαν, καθώς, όπως και με το σαν να, όταν έχουμε υποθετική παρομοίωση (με αναφορική παρομοιαστική πρόταση)· ενδέχεται επίσης να δηλώνεται και με ένα ρήμα με ανάλογη σημασία (λες και, θαρρείς κ.ά.):

παρονομασία ή παρήχηση ή ετυμολογικό σχήμα. Λέξεις που μοιάζουν ηχητικά (ομόηχες), συνήθως συγγενικές ετυμολογικά, βρίσκονται η μία κοντά στην άλλη.

πλεονασμός. Για να εκφραστεί ένα νόημα, χρησιμοποιούνται περισσότερες λέξεις από όσες χρειάζονται κανονικά.

προσωποποίηση. Αποδίδονται ανθρώπινες ιδιότητες σε μη ανθρώπινα: σε ζώα, σε φυτά, σε πράγματα και σε αφηρημένες έννοιες:

υπερβολή. Παρουσιάζεται μια ενέργεια, μια ιδιότητα, μια κατάσταση κτλ. μεγαλοποιημένη σε βαθμό που βρίσκεται έξω από την πραγματικότητα και τα φυσιολογικά όρια.

 

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Επόμενο άρθρο:

Αφιέρωμα

Γενικές πρακτικές συμβουλές πριν και κατά την εξέταση

Ολοκληρώνω το διάβασμά μου μέχρι αργά το απόγευμα της προηγούμενης και σταματώ για να ξεκουραστώ και να προετοιμαστώ πνευματικά και ψυχολογικά.

12 / 12
Επιστροφή
στην αρχή