Λίγα λόγια για τον σταλινισμό

ΑΠΟΨΗ /NON SERVIAM
Ποιο είναι το παράδοξο φαινόμενο που παρατηρείται διεθνώς με τα κομουνιστικά κόμματα, μετά την πτώση του κομουνισμού στη Σοβιετική Ένωση;

- Ποιο είναι το παράδοξο φαινόμενο που παρατηρείται διεθνώς με τα κομουνιστικά κόμματα, μετά την πτώση του κομουνισμού στη Σοβιετική Ένωση;
- Πρώτη φορά συμβαίνει να έχουν κλείσει τα κεντρικά και να λειτουργούν τα υποκαταστήματα (κομουνιστικό ανέκδοτο)

ΑΚΕΛ, ΕΔΟΝ και «Χαραυγή», με αφορμή ένα δοκίμιο που ζητούσε από τους μαθητές να εξηγήσουν πώς η οικονομική κρίση (1929-32) συνέβαλε στην κατάλυση της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας και του φιλελευθερισμού και την άνοδο αυταρχικών καθεστώτων -και τη συμπερίληψη στις προτεινόμενες λύσεις των όρων κομουνιστικό κόμμα, σοσιαλισμός- επιδόθηκαν το τελευταίο δεκαήμερο σ’ έναν αγώνα δικαίωσης του σταλινισμού. Κατηγόρησαν το υπουργείο για προκλητική ταύτιση του φασισμού και του ναζισμού με τον κομουνισμό, και προσπάθεια ξεπλύματος του φασισμού. Στη δε απάντηση του υπουργείου ότι «ο σταλινισμός και ο φασισμός αναφέρονται ως δύο διαφορετικές προτάσεις που εμπνέονται, όμως, από τα αυταρχικά καθεστώτα», αλλά και πως ο σταλινισμός έχει ήδη καταδικαστεί, το ΑΚΕΛ, αφού σημείωσε ότι στο δοκίμιο δεν γίνεται καμιά αναφορά στον σταλινισμό αλλά στο κομουνιστικό κόμμα, διερωτήθηκε κατά πόσο «όσα παιδιά απάντησαν ότι ο κομουνισμός δεν είναι ο ίδιος με τον φασισμό θα τιμωρηθούν γιατί έχουν δίκαιο και έχουν άδικο οι ανιστόρητοι ‘ιστορικοί’»;

Η αντίδραση του ΑΚΕΛ δεν είναι κάτι νέο, ούτε διαφέρει από άλλων κομουνιστικών κομμάτων. Η ιδέα και μόνο της δυνατότητας σύγκρισης, πόσω μάλλον συγγένειας, μεταξύ κομουνισμού και ναζισμού απορρίπτεται ενστικτωδώς από την Αριστερά. Πόσο όμως ειλικρινής είναι αυτή η προσέγγιση; Αν και πρόκειται για δύο θεωρητικά αντίθετες θεωρίες, με διαφορετικές επιδιώξεις, πόσο διαφορετικές υπήρξαν όσον αφορά τις πρακτικές αλλά και τα αποτελέσματά τους;

Αν κάποιος επικεντρωθεί στα εγκλήματα της περιόδου Στάλιν, εύκολα μπορεί να ισχυριστεί ότι ελάχιστα διαφέρουν σε εύρος και ένταση από αυτά του ναζισμού. Με τους πλέον συντηρητικούς υπολογισμούς, ο αριθμός των νεκρών υπό την ηγεσία του ανήλθε στα 20 εκατομμύρια. Εξόντωσε συστηματικά πολιτικούς αντιπάλους, εκτόπισε μαζικά εθνοτικές και μειονοτικές ομάδες που θεωρούσε εμπόδιο στο κοινωνικοοικονομικό του όραμα, δημιούργησε ένα τρομοκρατικό σύστημα σωμάτων ασφαλείας που συνέτριψε κάθε άλλη φωνή. Τα εγκλήματά του έχουν γίνει γνωστά εδώ και μισό αιώνα χάρη στην έκθεση Χρουστσόφ. Ο ολοκληρωτισμός και η βία, όμως, δεν περιορίζονται στην περίοδο Στάλιν. Εξαρχής, ο Λένιν και οι σύντροφοί του τοποθετήθηκαν στο πλαίσιο ενός «ταξικού πολέμου» όπου η χωρίς ηθικά όρια άσκηση της εξουσίας και η μαζική βία -όχι μόνο κατά πολιτικών αντιπάλων αλλά και κοινωνικών ομάδων- ήταν επιτρεπτές. Η «αποκουλακοποίηση» δεν ήταν παρά η επανάληψη σε μεγαλύτερη κλίμακα της «αποκοζακοποίησης». Αυτοί που διαχωρίζουν τον κομουνισμό από τον σταλινισμό -χρεώνουν μάλιστα την παρακμή του στον απολυταρχισμό του Στάλιν- αγνοούν ότι η αποκεντρωμένη «σοβιετική δημοκρατία των εργατών» ποτέ δεν αποτέλεσε μια πραγματικότητα στην ΣΕ. Αντίθετα, η κυριαρχία του μηχανισμού πάνω στην κοινωνία υπήρξε κύριο χαρακτηριστικό του καθεστώτος από τα πρώτα χρόνια. Οι πολιτικές πρακτικές που υιοθέτησε ο «σταλινισμός» είχαν ως έναν σημαντικό βαθμό ήδη εφαρμοστεί από τους επαναστάτες μπολσεβίκους, αν και τελικά τερατωδώς γιγαντωμένες. Εξ ου και ήταν λανθασμένη η επιλογή του υπουργείου να επικεντρωθεί στον σταλινισμό. Όπως βολικά αγνοούν ότι ο ρωσικός κομουνισμός συνέβαλε μεν σημαντικά στη νίκη επί του ναζιστικού ολοκληρωτισμού, όπως υπέδειξε η «Χαραυγή», αλλά στη συνέχεια επέβαλε βιαίως τον δικό του ολοκληρωτισμό σε όλη την Ανατολική Ευρώπη.

Ούτε τα κοινά ρωσικού κομουνισμού - γερμανικού εθνοσοσιαλισμού περιορίζονται στον αριθμό των θυμάτων. Είναι ξεκάθαρες οι ομοιότητες στα μέσα που χρησιμοποίησαν για να επιβληθούν, τη λατρεία του αρχηγού, την ταύτιση του κόμματος με το κράτος, την εξολόθρευση όλων των ιδεολογικών αντιπάλων και κάθε μορφής αντιλόγου. Στο μίσος τους για τη δημοκρατία, την απαξίωση του ατόμου μπροστά στη διατεταγμένη συλλογικότητα. Η κύρια διαφορά έγκειται στο ότι η κτηνωδία στον ναζισμό είναι κυνική και απροκάλυπτη, ενώ στον κομουνισμό είναι συγκαλυμμένη από «ιδεολογήματα».

Αυτήν τη συγκαλυμμένη υστερική αποθέωση της βίας συνεχίζει σήμερα να στηρίζει το ΑΚΕΛ. Το οποίο δεν βρήκε, σε δύο ανακοινώσεις, δυο γραμμές για να κάνει μιαν αναφορά στον σταλινισμό. Να επικαλεστεί το ισχνό έστω επιχείρημα ότι ο σταλινισμός δεν είναι κομουνισμός αλλά η στρέβλωσή του. Ούτε να προτάξει ένα ουσιαστικό επιχείρημα γιατί ο κομουνισμός υπήρξε περισσότερο δημοκρατικός ή λιγότερο αυταρχικός από τον φασισμό. Διότι αυτό ήταν το ερώτημα. Αντίθετα, επέλεξε να πει ότι το «υπαρκτό» του σοσιαλισμού, όπως τον βίωσε το ένα τρίτο της ανθρωπότητας, δεν υπήρξε. Κάνοντας αυτό που κατηγόρησε το υπουργείο - ξέπλυνε, χρησιμοποιώντας τον φασισμό, τα εγκλήματα του σταλινισμού. Επιβεβαιώνοντας και τις τεράστιες προκλήσεις που αντιμετωπίζει αυτή η Αριστερά. Που 27 χρόνια μετά την πτώση του κομουνισμού αδυνατεί να αντιληφθεί ότι η ταύτιση της εικόνας ενός καθεστώτος που στραγγάλισε κάθε ελεύθερη οικονομική πρωτοβουλία με την «εργατική δημοκρατία» είναι το λιγότερο παράδοξη. Που μιλά για αξιολόγηση του αποτελέσματος, αδυνατεί, όμως, να αντιληφθεί ότι η εικόνα αυτού του τεράστιου αδελφού -που θα αποφασίζει για όλους- δεν ελκύει παρά την ηγεσία του και όσους μαζεύονται στις επαρχιακές επιτροπές. Αυτοπροσδιορίζεται ως το πιο δημοκρατικό κόμμα, αλλά μοιράζει λίστες στα μέλη του για το ποιους θα πρέπει να ψηφίσουν, αναγγέλλει συζήτηση με τη βάση για να αξιολογήσει τι έφταιξε, αν και η ηγεσία «γνωρίζει». Ανησυχεί για την άνοδο του φασισμού και της βαρβαρότητας, ανάγει όμως -ακόμα και σήμερα- τη δικαίωση τέτοιων καθεστώτων σε δική του δικαίωση. Που, παρ’ όλα αυτά, νιώθει άνετα να παραδίδει μαθήματα Ιστορίας και να καταδικάζει ως ανιστόρητους όλους τους υπόλοιπους που δεν διαβάζουν την Ιστορία με τον ίδιο τρόπο. Που με τη μεγαλύτερη συνέπεια επιβεβαιώνει αυτό που αμφισβητεί. Και δείχνει πρόθεση να στηρίξει μέχρι τέλους αυτό που έχει ήδη κριθεί.

antopoly@cytanet.com.cy

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Τα σιωπηλά δάκρυα της Δέσποινας

ΣΕΝΕΡ ΛΕΒΕΝΤ, 16:12 (τελευταία ενημέρωση 16:12)

ΑΠΟΨΗ

Στην Φινλανδία τα παιδιά γελούσαν με την ψυχή τους...

ΜΑΡΙΝΑ ΚΟΥΜΑΣΤΑ, 15:08 (τελευταία ενημέρωση 15:08)

ΑΠΟΨΗ

Κόντρες ταχύτητας: Αδιαφορία που σκοτώνει

ΜΙΡΑΝΤΑ ΛΥΣΑΝΔΡΟΥ, 13:27 (τελευταία ενημέρωση 13:27)

Επιστροφή
στην αρχή