Leyla και Χριστίνα…Ο κοινός πόνος και το κοινό μέλλον δύο φίλων

ΑΠΟΨΗ /UNDERGROUND NOTES

Έτσι, το βράδυ άνοιξαν τον μαζικό τάφο και μετέφεραν τα σώματα στη Γεράσα με τη βοήθεια ενός φορτηγού από την Πυροσβεστική Υπηρεσία…

Η Leyla Kiralp έχασε τον σύζυγό της από το Ζύγι στη σφαγή της Τόχνης το 1974… Μαζί με ένα λεωφορείο γεμάτο με άλλους Τουρκοκύπριους από το Ζύγι και την Τόχνη, τους είχαν πάρει στο ελληνοκυπριακό στρατόπεδο στην Παλόδεια, τους σκότωσαν και τους έθαψαν εκεί… Όμως αργότερα, τα σώματά τους μεταφέρθηκαν σε ένα μεταλλείο στη Γεράσα… Γιατί, άραγε, οι ελληνοκυπριακές στρατιωτικές αρχές στο στρατόπεδο της Παλόδειας μετέφεραν τα σώματα ενός λεωφορείου γεμάτου με Τουρκοκύπριους από εκεί που ήταν θαμμένοι σε έναν μαζικό τάφο στη Γεράσα; Αυτό έγινε για να κρύψουν τον μαζικό τάφο από τα Ηνωμένα Έθνη… Διότι ανάμεσα σε εκείνους που πήραν με το πρώτο λεωφορείο στην Παλόδεια και εκτέλεσαν εκεί, ένας παρέμεινε ζωντανός και διέφυγε, κρύφτηκε για μέρες και μετά έφτασε στη Μουτταγιάκα για να πει την ιστορία των μαζικών δολοφονιών των ανθρώπων από την Τόχνη και το Ζύγι, ανάμεσά τους και πολλοί συγγενείς του… Τα ΗΕ ειδοποιήθηκαν αμέσως και στρατιώτες των ΗΕ πήγαν στο στρατόπεδο στην Παλόδεια και οι ελληνοκυπριακές στρατιωτικές αρχές τους έδιωξαν, λέγοντάς τους την ιστορία ότι «είχαν στρατιωτική άσκηση» και πρέπει να έρθουν πίσω την επόμενη μέρα…

Έτσι, το βράδυ άνοιξαν τον μαζικό τάφο και μετέφεραν τα σώματα στη Γεράσα με τη βοήθεια ενός φορτηγού από την Πυροσβεστική Υπηρεσία…

Όμως, ούτε στη Γεράσα δεν επήλθε ειρήνη στα σώματα εκείνων των Τουρκοκυπρίων που δολοφονήθηκαν μαζικά… Εφόσον ήταν μεταλλείο και υπήρξε επέκταση του μεταλλείου, τα οστά που θάφτηκαν στον μαζικό τάφο βγήκαν στην επιφάνεια… Έτσι μετακινήθηκαν για δεύτερη φορά και θάφτηκαν πιο κάτω, στη Γεράσα, στον τρίτο μαζικό τάφο…

Η Leyla και η Χριστίνα στα εγκαίνια του μνημείου - τάφου για όλους τους «αγνοούμενους» στο Μαρί

Πολλά χρόνια αργότερα, ο μαζικός αυτός τάφος εκτάφηκε από την Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων και ο σύζυγος της Leyla, όπως επίσης και άλλοι από το πρώτο λεωφορείο, βρέθηκαν, και μετά από εξετάσεις DNA επιστράφηκαν στους συγγενείς τους σε μικρά φέρετρα για να ταφούν… Αυτοί οι Τουρκοκύπριοι από το πρώτο λεωφορείο που έφυγε από την Τόχνη και κατέληξαν να εκτελεστούν και να μετακινηθούν πολλές φορές για να κρυφτεί ο τόπος ταφής τους, θάφτηκαν για τέταρτη φορά… Παρευρεθήκαμε και εμείς στις κηδείες – στην κηδεία του συζύγου της Leyla παρευρέθηκαν πολλοί Ελληνοκύπριοι φίλοι της, αυτοί που αγωνίζονται μαζί της για ειρήνη στην Κύπρο…Ακόμα και στην κηδεία υπήρχαν κάποιοι Τουρκοκύπριοι που φώναζαν στη Leyla, κακοποιώντας την λεκτικά και της επιτέθηκαν… Όμως, παρ' όλα αυτά τα πράγματα, η Leyla ύψωσε το ανάστημά της, και με την ανθρώπινή της ζεστασιά και με τεράστια αγάπη στην καρδιά της, έθαψε τον σύζυγό της στην Αμμόχωστο…

Μετά η Leyla οικοδόμησε ένα «μνημείο-τάφο» στη μνήμη του συζύγου της στο Μαρί στο τουρκοκυπριακό νεκροταφείο εκεί… Όμως, δεν οικοδόμησε αυτό το μνημείο-τάφο μόνο για τον δικό της «αγνοούμενο» σύζυγο, αλλά για όλους τους «αγνοούμενους», Τουρκοκύπριους και Ελληνοκύπριους… Και το έκανε μόνο με δικά της μέσα, χωρίς να αιτηθεί «κονδύλια» ή «προγράμματα»…

Έγραψε επίσης ένα βιβλίο περιγράφοντας τον πόνο και τη θλίψη της, τις ιδέες της και έβαλε όλη της τη ζωή στο βιβλίο αυτό: Όσοι το διαβάζουν ανατριχιάζουν – ήταν μια απίστευτη ιστορία της ζωής της: Ήταν ένα κάλεσμα για ειρήνη, φιλία και κατανόηση… Το βιβλίο της ονομάζεται «Το Άσπρο Βρεγμένο Μαντήλι που Μοιραστήκαμε», και εκδόθηκε και στα τουρκικά και στα ελληνικά. Και με τη βοήθεια Ελληνοκυπρίων γυναικών που αγωνίζονται για την ειρήνη στο νησί αυτό, πήρε το βιβλίο αυτό σε πολλά χωριά και πόλεις, πραγματοποιώντας πολλές εκδηλώσεις και δίνοντας το αμετάβλητο μήνυμα μέσα από αυτές: Λέει τον πόνο της, αλλά επίσης επισημαίνει ότι τέτοιος πόνος είναι κοινός και για τους Τουρκοκύπριους και για τους Ελληνοκύπριους, καλεί για ειρήνη, κατανόηση και επανένωση του νησιού μας…

Η Χριστίνα Παύλου Σολωμή Πατσιά γεννήθηκε στην Κώμη Κεπήρ και μεγάλωσε εκεί… Ήταν μόλις 13 χρονών όταν ο πατέρας της και ο αδελφός της έγιναν «αγνοούμενοι»… Ο πατέρας της και ο αδελφός της, μαζί με άλλους Ελληνοκύπριους, ήταν αιχμάλωτοι πολέμου στη λέσχη στη Γαλάτεια – τους πήραν κάποιοι Τουρκοκύπριοι που εργάζονταν για τις στρατιωτικές αρχές της Γαλάτειας και από τη λέσχη τους πήραν στη λίμνη της Γαλάτειας και τους εκτέλεσαν και τους έθαψαν εκεί σε έναν μαζικό τάφο…

Αυτός δεν ήταν ο μόνος μαζικός τάφος στη λίμνη της Γαλάτειας – υπήρχε ένας δεύτερος μαζικός τάφος… 17 Ελληνοκύπριοι, όλοι τους αιχμάλωτοι πολέμου, και είχαν θαφτεί σε αυτούς τους δύο μαζικούς τάφους…

Τουρκοκύπριοι που παρέστησαν στην κηδεία του πατέρα και του αδελφού της Χριστίνας μαζί με τη Χριστίνα Πατσιά.

 

Αγωνιστήκαμε για πολλά χρόνια για την εκσκαφή του μαζικού τάφου στη λίμνη της Γαλάτειας όπου είχαν θαφτεί ο πατέρας και ο αδελφός της… Αγωνιστήκαμε, βρήκαμε μάρτυρες, γράψαμε ιστορίες. Στο μεταξύ, τόσο αυτή όσο και εγώ γίναμε δέκτες πολλής ρητορικής μίσους. Κάποιοι Ελληνοκύπριοι προσπάθησαν να την αποτρέψουν, έπλασαν ιστορίες για αυτή, όπως ακριβώς είχαν κάνει και σε μένα… Όμως, τίποτε δεν μας σταματούσε. Τελικά ο μαζικός τάφος σκάφτηκε και τα οστά βρέθηκαν… Επισκεφτήκαμε τον μαζικό τάφο στη λίμνη της Γαλάτειας στη διάρκεια των εκταφών και η Χριστίνα αναγνώρισε τον αδελφό της από αυτά που φορούσε: Η καφέ φανέλα που φορούσε όταν έγινε «αγνοούμενος» ήταν ένα δώρο από τον Καναδά - επειδή περιείχε νάιλον παρέμεινε άθικτη… Οι εξετάσεις DNA το επιβεβαίωσαν: Ναι, ήταν ο αδελφός της Σολωμής και ο πατέρας της Παύλος μαζί με τέσσερις άλλους στον δεύτερο μαζικό τάφο… Πήγαμε μαζί για να δούμε τα οστά και την παρακολουθούσα με θλίψη ενώ προετοίμαζε τα μικρά φέρετρα, βάζοντας πρώτα πράσινα κλαδιά μερσίνης, βασιλικού, δεντρολίβανου και παίρνοντας τα οστά ένα-ένα για να τα τοποθετήσει από πάνω… Πήγαμε στην κηδεία στη Λεμεσό, όπως επίσης και πολλοί άλλοι, ένα λεωφορείο γεμάτο με Τουρκοκύπριους, για να δείξουμε τον σεβασμό μας στη Χριστίνα και τη μητέρα της Παναγιώτα… Ανάμεσα σε αυτούς που παρευρέθηκαν στην κηδεία και τοποθέτησαν λουλούδια ήταν και η Leyla…

Η Χριστίνα αγωνίζεται για πολλά χρόνια για την ανεύρεση, όχι μόνο των δικών της «αγνοουμένων», αλλά και όλων των «αγνοουμένων», Τουρκοκύπριων και Ελληνοκύπριων, για να μαζευτούν πληροφορίες για τους πιθανούς τόπους ταφής τους και προσπαθεί να μάθει τις ιστορίες τους, τι τους είχε συμβεί…

Στη Δικοινοτική Οργάνωση Συγγενών Αγνοουμένων και Θυμάτων Πολέμου «Μαζί Μπορούμε!» εργάζεται εθελοντικά, βάζοντας την καρδιά της, βάζοντας την αγάπη της για αυτή τη χώρα, βάζοντας την ελπίδα της στο έργο αυτό…

Οι Τουρκοκύπριες συγγενείς αγνοουμένων, Sevilay Berk Leyla Kiralp, τοποθετούν λουλούδια σε κηδεία «αγνοούμενου»

Διοργανώνει δραστηριότητες, μιλά σε δραστηριότητες και καλεί για ειρήνη και συμφιλίωση έτσι ώστε να μην υπάρξει άλλη αιματοχυσία σε αυτή τη γη, κανένας άλλος να μην γίνει «αγνοούμενος» - έτσι ώστε να καθαρίσουμε αυτή τη φρικτή κληρονομιά που μας άφησαν, έτσι ώστε να πορευτούμε προς την ειρήνη και την επανένωση… Πληρώνει βαρύ τίμημα σε αυτή τη διαδικασία: Έγινε στόχος ρητορικής μίσους και ένα άτομο από τις φασιστικές ελληνοκυπριακές αρχές μίλησε στην κηδεία ενός «αγνοουμένου» στοχεύοντας σε αυτήν ειδικά… Έδωσε «μηνύματα» στους Ελληνοκυπρίους που μαζεύτηκαν στην εκκλησία για την κηδεία ότι αυτό που κάνει είναι «λάθος»… Αλλά η Χριστίνα στέκεται ψηλά και δεν φεύγει – επειδή έχει περάσει κόλαση με αυτό τον πόνο, δεν θέλει κανένας άλλος να περάσει την ίδια κόλαση που δημιουργήθηκε στην Κύπρο στο αιματηρό μας παρελθόν… Ακόμα και αν τέτοια πράγματα ραγίζουν την καρδιά της, συνεχίζει τον αγώνα της, όπως ακριβώς και η Leyla…

Η Χριστίνα και η Leyla είναι καλές φίλες… Εργάζονται εθελοντικά στην ίδια Οργάνωση «Μαζί Μπορούμε!»… Μοιράζονται τον ίδιο πόνο και ο κοινός τους πόνος ανοίγει τον δρόμο για το κοινό μας μέλλον, διότι βλέπουν τον πόνο αυτό ως πόνο που μοιράζονται… Ούτε η Leyla, αλλά ούτε η Χριστίνα δεν πηγαίνουν στη δική τους γωνιά και να πουν «είμαστε τα μόνα θύματα». Βλέπουν τον πόνο και των δύο πλευρών, καταλαβαίνουν, το μοιράζονται αυτό, και μιλούν για αυτό σε κάθε πιθανή περίσταση… Ακόμα κι αν υπάρχουν εκείνοι που δεν θέλουν να ακούσουν αυτά που θα πουν, δεν σιωπούν – το λένε δυνατά και οι δύο τους…

Όταν η Leyla Kiralp οικοδόμησε το μνημείο-τάφο με δικά της μέσα στο Μαρί, στο όνομα όλων των «αγνοουμένων», Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, και όχι μόνο για τον δικό της «αγνοούμενο» σύζυγο, είχε ζητήσει από τη Χριστίνα να πάει και να μιλήσει… Η Χριστίνα παρευρέθηκε στην τελετή και έκανε ομιλία… Και όταν η Χριστίνα είχε την κηδεία του «αγνοούμενου» πατέρα και αδελφού της μετά την ανεύρεση των οστών τους, η Leyla παρευρέθηκε στην κηδεία στη Λεμεσό, και έβαλε λουλούδια στα μικρά τους φέρετρα… Στάθηκε δίπλα από τη Χριστίνα για να μοιραστεί τον πόνο της, να δείξει τον σεβασμό της σε αυτήν και τη μητέρα της, μαζί με πολλούς άλλους Τουρκοκύπριους που είχαν έρθει με ένα λεωφορείο για να παρευρεθούν στην κηδεία… Ακόμα και το λεωφορείο αυτό έλαβε απειλές. Η Αστυνομία επικοινώνησε με μια από τις Τουρκοκύπριες και της ζήτησαν να πάρει τα ονόματα και φωτογραφίες όσων θα παρευρίσκονταν στην κηδεία του πατέρα και του αδελφού της Χριστίνας… Αρνήθηκε… Αποφάσισε να μην πάει για να αποφύγει την τρομερή κατάσταση με το λεωφορείο, αλλά με την ενθάρρυνση άλλων συγχωριανών ξεπέρασε τον φόβο της και ήρθε με τα χέρια της γεμάτα λουλούδια…

Αυτές θα είναι οι πιο σημαντικές στιγμές στη σχέση μας ως Τουρκοκύπριοι και Ελληνοκύπριοι σε αυτή τη γη: να στεκόμαστε μαζί στις οδυνηρές στιγμές μας, αλλά και να είμαστε μαζί στις χαρούμενες στιγμές μας… Να μοιραζόμαστε τα αισθήματά μας… Όχι μόνο με λόγια, αλλά με έργα…

Θα έπρεπε να ήταν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων

Η Leyla και η Χριστίνα είναι υποδειγματικοί άνθρωποι που θα έπρεπε να ήταν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων των Τουρκοκυπρίων και Ελληνοκυπρίων… Ποτέ δεν έχει επιτραπεί να ακουστεί η φωνή τους και η καρδιά τους στις διαπραγματεύσεις…

Αυτά που διαπραγματεύονται είναι το «έδαφος» και «ποσοστά» και «αριθμοί» - δεν υπάρχει χώρος στις διαπραγματεύσεις για ανθρωπιστικό περιεχόμενο – πώς μοιραζόμαστε τον πόνο μας, πώς θα πρέπει να κτίσουμε ένα μέλλον έτσι ώστε να μην προκαλείται τέτοιος πόνος από τον ένα στον άλλο…

Όχι μόνο οι αρχές των δύο πλευρών, αλλά και η διεθνής κοινότητα επίσης τις καθιστά αόρατες, εκτός αν το επισημάνεις στη διεθνή κοινότητα – είναι αόρατες… Κάποιες από εκείνες τις γυναίκες που κάνουν «ακαδημαϊκό» έργο, επίσης τις καθιστούν αόρατες και δεν λαμβάνουν κανένα μέτρο έτσι ώστε να μπορέσουν να ακουστούν οι φωνές τους…

Τόσο η Leyla όσο και η Χριστίνα είναι λαμπερές καρδιές που φωτίζουν τον δρόμο μας σε αυτή τη γη του σκότους…Είναι γενναιόκαρδες, αστέρια που λάμπουν φωτεινά και μοιράζουν την ελπίδα για την ανθρωπότητα…

Έχουν ξεπεράσει το πιο δύσκολο πράγμα σε αυτή τη γη: Όχι μόνο δεν κλαίνε για τον εαυτό τους, αλλά έχουν κλάψει για άλλους από την άλλη κοινότητα… Δεν έχουν όμως μόνο κλάψει, έκαναν βήματα, πραγματοποίησαν δραστηριότητες και εργάστηκαν έτσι ώστε να επουλωθούν τα τραύματα, να σταματήσει ο πόνος και να μπορέσει να έρθει η ειρήνη σε αυτή τη γη…

Συνεχίζουν τον αγώνα τους μαζί...

Είμαστε περήφανοι που είμαστε φίλοι σας, Leyla και Χριστίνα…

Μακάρι ο δρόμος σας να είναι πάντοτε ανοικτός…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

 


Επιστροφή
στην αρχή