Κυπριακό ώρα μηδέν: Οι ισορροπίες της ασφάλειας

ΑΠΟΨΗ /ΣΦΑΙΡΙΚΑ

Oι 3 προτεραιότητες της Ε/κ πλευράς στη συζήτηση του κεφαλαίου - η σειρά συζήτησης των θεμάτων της εσωτερικής πτυχής στο Κρανς Μοντάνα.

Σε υψόμετρο 1.500 μέτρων στις ελβετικές Άλπεις, στο θέρετρο Κρανς-Μοντάνα, στο καντόνιο του Βαλέ θα ξεκινήσει στις 28 Ιουνίου ο τελικός γύρος συζητήσεων στο Κυπριακό για την αναζήτηση λύσης διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας. Μιλώντας στο οδόφραγμα στη Λήδρας, την Παρασκευή το βράδυ, ο Έσπεν Μπαρθ Άιντε σφύριξε τη λήξη των διακοινοτικών διαπραγματεύσεων: «Αυτό είναι το τέλος», είπε, τονίζοντας ότι «και οι δύο ηγέτες το έχουν αντιληφθεί».

 

Αν και όλα αυτά περί τέλους τα είχαμε ξανακούσει στο Μπούργκενστοκ το 2004 από τον Αλβάρο Ντε Σότο, θα πρέπει να υπάρξει η παραδοχή, σύμφωνα με ξένη διπλωματική πηγή, «ότι αυτή τη φορά υπάρχουν περισσότερα εχέγγυα ώστε να υπάρξει κατάληξη». Η ποιοτική διαφορά σε ό,τι αφορά τη διαδικασία και την ουσία εδράζονται σε τέσσερις παράγοντες:

  • Το σχέδιο που βρίσκεται σήμερα στην τελική του μορφή είναι κυπριακής ιδιοκτησίας και όχι επιδιαιτησίας και το συζητούν τα τελευταία χρόνια εξαντλητικά οι κύριοι Αναστασιάδης και Ακιντζί.
  • Το σχέδιο αυτό δεν είναι δυναμικό. Δηλαδή δεν αφέθηκαν κενά τα οποία θα μπορούσαν να κλείσουν μετά την εφαρμογή της λύσης, όπως προνοούσε το σχέδιο Ανάν, αλλά είναι πλήρες, με συζητημένη σε βαθμό ωριμότητας και της τελευταίας του πτυχής, πλην της ασφάλειας.
  • Το σχέδιο έλαβε υπόψη του ότι η Κυπριακή Δημοκρατία είναι εδώ και 13 χρόνια μέλος της ΕΕ και της 9 της ευρωζώνης, οπότε η λύση οφείλει και πρέπει να είναι συμβατή με το κοινοτικό κεκτημένο.
  • Το σχέδιο, ως εκ τούτου, για πρώτη φορά περιλαμβάνει συζητήσεις και προβληματισμούς για το νέο περιβάλλον ασφάλειας της Κύπρου, λαμβάνοντας υπόψη ότι καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν μπορεί να αποδεχθεί εγγυητικά δικαιώματα τρίτων χωρών στο έδαφός της. Προς αυτή την κατεύθυνση συναινούν οι δύο από τις τρεις εγγυήτριες δυνάμεις, η ΕΕ και τα Ηνωμένα Έθνη.

 

 

Η ασφάλεια

Με βάση το κοινό έγγραφο, το οποίο ολοκληρώνεται τις επόμενες μέρες από τον κ. Άιντε, το κυρίαρχο θέμα στη διάσκεψη του Κρανς-Μοντάνα, διαδικαστικά αλλά και νομοτελειακά, θα είναι το κεφάλαιο ασφάλεια-εγγυήσεις.

Σύμφωνα με διπλωματική πηγή, το κείμενο είναι σχεδόν έτοιμο. Μέχρι στιγμής η ε/κ και τ/κ πλευρά έχουν κάνει τις παρατηρήσεις τους, η Τουρκία έχει δώσει τις θέσεις της και επίσης το ίδιο έχει κάνει και η Βρετανία. Την Τρίτη ο κ. Άιντε θα έχει στην Αθήνα συνάντηση με τον κ. Κοτζιά ο οποίος διά ζώσης θα βάλει στο έγγραφο τις ελληνικές θέσεις για να καταστεί δυνατή η ολοκλήρωσή του και η παράδοσή του σε όλα τα εμπλεκόμενα μέρη. Το έγγραφο, όπως ήδη έχει αποκαλύψει ο «Πολίτης», πέρα από την καταγραφή των θέσεων όλων των πλευρών, θα επεξεργάζεται το θέμα μέσα από τέσσερις διαστάσεις εξωτερικής και εσωτερικής ασφάλειας.

 

  1. Συνταγματική ασφάλεια: Αφορά την εφαρμογή λύσης διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας η οποία θα είναι συμβατή με τους ευρωπαϊκούς νόμους. Νοείται ότι από την πρώτη μέρα θα ισχύουν οι τέσσερις βασικές ελευθερίες σε ολόκληρη την επικράτεια της επανενωμένης Κύπρου.
  2. Εσωτερική ασφάλεια: Έχει να κάνει με την ορθή λειτουργία του κράτους και την αποτελεσματική αστυνόμευση για την εμπέδωση του νόμου και της τάξης. Μεταξύ άλλων θα θεσπιστούν αυστηροί νόμοι οι οποίοι θα προνοούν υψηλές ποινές σε όσους διαχέουν ρατσιστικό λόγο ή ρητορική μίσους.
  3. Σύμφωνο φιλίας: Ουσιαστικά αποτελεί την επανάληψη της συνθήκης συμμαχίας του 1960 η οποία υπεγράφη μεταξύ Ελλάδας, Τουρκίας και Κύπρου για προστασία από εξωτερικούς κινδύνους. Το 1960 είχε δημιουργηθεί ένα τριμερές στρατηγείο στη Λευκωσία για σκοπούς συντονισμού των τριών χωρών.
  4. Σύμφωνο εφαρμογής: Αφορά την αυστηρή επιτήρηση της εφαρμογής της συμφωνίας λύσης από διεθνές στρατιωτικό σώμα και την ΟΥΝΦΙΚΥΠ με στόχο την τήρηση όλων των συμφωνηθέντων χρονοδιαγραμμάτων. Αυτά θα αφορούν την αποχώρηση όλων των ξένων στρατευμάτων, την επιστροφή περιοχών υπό ε/κ διοίκηση και την πλήρη συμμετοχή των Τ/Κ στα ομοσπονδιακά σώματα.         

 

 

Το κοινό έγγραφο, παρά τις πολλαπλές παρανοήσεις που υπάρχουν ακόμα και από επίσημα χείλη, «δεν θα αποτελεί τη λύση του Κυπριακού», σύμφωνα με διπλωματική πηγή. Η σημασία εξάλλου του εγγράφου φαίνεται και από τα ίδια τα γεγονότα: Πριν ετοιμασθεί ορίστηκε η ημερομηνία της διάσκεψης. Πριν ολοκληρωθεί ορίστηκε και η τοποθεσία της διάσκεψης. «Όσοι επιμένουν να δίνουν σουρεαλιστικές διαστάσεις στο έγγραφο αυτό, δεν κατανοούν τη σημασία του», σύμφωνα πάντα με διπλωματική πηγή. «Το έγγραφο θα καθορίσει τη διαδικασία συζήτησης, αλλά εκ των πραγμάτων δεν μπορεί να την υποκαταστήσει».

 

 

Η ουσία της συζήτησης

Στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων η συζήτηση θα ξεκινήσει από το κεφάλαιο ασφάλεια και εγγυήσεις. Για να προχωρήσει η συζήτηση στα υπόλοιπα θέματα θα πρέπει να ξεκαθαριστεί το νέο σύστημα ασφαλείας της ομοσπονδιακής Κύπρου και βεβαίως στο σημείο αυτό όλοι, συμπεριλαμβανομένου και του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, θα αναμένουν να ακούσουν από την Τουρκία. Σύμφωνα με διπλωματικές πληροφορίες, η τελική γραμμή πλεύσης της Τουρκίας δεν είναι ακόμα καθαρή. Φαίνεται μέχρι στιγμής να υπάρχουν τρεις προσεγγίσεις:

  • Η πρώτη αφορά τη στάση του Υπουργείου Εξωτερικών της χώρας, το οποίο θεωρεί ότι η κατάργηση της συνθήκης εγγυήσεων στην Κύπρο θα είναι καταστροφική για τα συμφέροντα της Τουρκίας.
  • Η δεύτερη εκφράζεται καθαρά από τον πρωθυπουργό Μπιναλί Γιλντιρίμ, ο οποίος θα έχει αύριο το πρωί συνάντηση με τον πρωθυπουργό της Ελλάδας Αλέξη Τσίπρα, και η ανάλυσή της κινείται προς την κατεύθυνση ότι στην Κύπρο η Τουρκία δεν χρειάζεται πλέον μια γεωστρατηγική σχέση αλλά θα πρέπει να αναπτύξει γεωπολιτική σχέση.
  • Η τρίτη ενδιάμεση προσέγγιση, που εκφράζεται από τον σύμβουλο του Ταγίπ Ερντογάν Καλίμ Ιμπραχίμ, ρέπει προς τη γεωπολιτική σχέση αλλά υποστηρίζει ότι κάποια στρατιωτικά αγήματα θα πρέπει να παραμείνουν στην Κύπρο για μεγάλο χρονικό διάστημα. Δέχεται χρονοδιάγραμμα αποχώρησης αλλά μέσα από μια διαδικασία αναθεώρησης και σίγουρα όχι καταληκτικό.

 

Τον τελικό λόγο στη διαμόρφωση της τουρκικής θέσης θα έχει ο Ταγίπ Ερντογάν ο οποίος διασυνδέει το Κυπριακό και με άλλα θέματα. Με κυριότερο την αναβάθμιση των σχέσεων της Τουρκίας με την ΕΕ. Ήδη ο Τούρκος Πρόεδρος είχε εκτεταμένες συζητήσεις στις Βρυξέλλες με επιτελείς της ΕΕ και τον κ. Γιούνκερ οι οποίοι υποσχέθηκαν μια νέα ευρωπαϊκή προσέγγιση με την Τουρκία μέχρι το τέλος του χρόνου. Όταν δηλαδή θα έχουν ξεκαθαρίσει η κρίση στη Συρία, το Κυπριακό, οι εκλογές στη Γερμανία και εφόσον εξομαλυνθεί η εσωτερική κατάσταση στην ίδια την Τουρκία μετά το πραξικόπημα.

 

 

Η ε/κ πλευρά

Η ελληνοκυπριακή πλευρά προσέρχεται στις διαπραγματεύσεις στο Κρανς-Μοντάνα με ένα τριπλό στόχο σε ό,τι αφορά την ασφάλεια.

  • Επιδιώκει την κατάργηση του μονομερούς δικαιώματος επέμβασης της Τουρκίας στην Κύπρο όπως προνοεί το άρθρο 4 παράγραφος 2 της συνθήκης εγγυήσεως.
  • Την αποχώρηση πέραν το 80% του κατοχικού στρατού από την Κύπρο την πρώτη μέρα της λύσης και τελική ημερομηνία αποχώρησης των κατοχικών στρατευμάτων με βάση συμφωνημένο χρονοδιάγραμμα.
  • Τέλος θα διευκρινίσει ότι οι εγγυήσεις που θέλουν κυρίως οι Τ/Κ θα μπορούσαν να παρασχεθούν μέσα από τη διαδικασία αποχώρησης των τουρκικών στρατευμάτων. Σε 2-4 χρόνια, δηλαδή, και όταν θα αποχωρεί και ο τελευταίος Τούρκος στρατιώτης, οι Τ/Κ θα έχουν πλήρη εικόνα αν η λύση θα είναι λειτουργική και ασφαλής και κυρίως αν αυτοί θα έχουν αποτελεσματική συμμετοχή στη διακυβέρνηση της χώρας. Αν η λύση καταρρεύσει, τότε απλούστατα δεν θα φύγουν τα στρατεύματα.

 

Αν αυτά τα τρία θέματα συζητηθούν παραγωγικά τις πρώτες μέρες της διάσκεψης, τότε η κράτηση του ξενοδοχείου για 15 μέρες που έχουν κάνει τα Ηνωμένα Έθνη θα ισχύσει. Σε διαφορετική περίπτωση δεν αποκλείεται αδιέξοδο, έναρξη της προεκλογικής εκστρατείας στην Κύπρο και σοβαρή κρίση στην Ανατολική Μεσόγειο με επίκεντρο τις γεωτρήσεις της Total στο οικόπεδο 11 αλλά και αμφισβήτηση της κυπριακής ΑΟΖ στο οικόπεδο 6. 

Η ε/κ πλευρά, σύμφωνα πάντα με πληροφορίες μας, δεν αποκλείει την υπογραφή ενός συμφώνου φιλίας Ελλάδας -Τουρκίας - Κύπρου, ωστόσο από θέσεως αρχής δεν συμφωνεί με παραμονή αγημάτων ΤΟΥΡΔΥΚ και ΕΛΔΥΚ στην Κύπρο για χρονικό διάστημα το οποίο θα συμφωνηθεί. Επί του θέματος αυτού αναμένεται να στραφεί η συζήτηση κατά τη διάρκεια της συνάντησης Άιντε - Κοτζιά στην Αθήνα, χωρίς να αποκλείονται, σύμφωνα με διπλωματικούς κύκλους, και κάποια απρόοπτα. Δεδομένου, πάντως, ότι το σύμφωνο φιλίας δεν θα έχει καμιά σχέση με εγγυήσεις αλλά μόνο με την εξωτερική ασφάλεια της Κύπρου, αναμένεται σε αυτό το κεφάλαιο στο Κρανς-Μοντάνα να υπάρξει εκτεταμένη συζήτηση με την υπόδειξη ότι η Τουρκία κυρίως έχει ανάγκη ύπαρξης κάποιων σημαντικών συμβολισμών, οι οποίοι είναι δυνατόν την ίδια στιγμή να ικανοποιήσουν και κάποιους φόβους που εκφράζουν οι ίδιοι οι Τ/Κ. Οι πιέσεις προς την ε/κ πλευρά θα είναι ισχυρές, σύμφωνα με διπλωματική πηγή, ιδιαίτερα αν υπάρξει συμφωνημένο χρονοδιάγραμμα τελικής αποχώρησης (sunset close) των στρατευμάτων κατοχής από την Κύπρο το οποίο για την ε/κ πλευρά είναι υψίστης σημασίας.    

 

 

Τα υπόλοιπα

Αν το κεφάλαιο της ασφάλειας υπερκερασθεί τις πρώτες μέρες, τότε είναι πολύ πιθανόν τις επόμενες μέρες σε επίπεδο deputies να συζητηθούν και τα υπόλοιπα θέματα που αφορούν τα επιμέρους θέματα της ασφάλειας αλλά και της εσωτερικής πτυχής. Οι διαπραγματευτικές ομάδες των δύο πλευρών στην Κύπρο θα διασταυρώσουν τα θέματα εδαφικό και περιουσιακό και στη συνέχεια θα δώσουν την τελική ρύθμιση στο θέμα της διακυβέρνησης σε σχέση με το τελικό προϊόν που θα προκύψει από το κεφάλαιο της ασφάλειας.    


Επιστροφή
στην αρχή