Κατασκευάζει «κουούνια» και «τσακκάρκα»

ΕΙΔΗΣΕΙΣ /ΚΥΠΡΟΣ

Στο εργαστήρι του Μάριου Γιασεμή από τα Π. Πολεμίδια όπου κατασκευάζει χειροποίητα κουδούνια και μαχαίρια, όλα καμινιασμένα και καρφωτά.

Ο βοσκός Μάριος Γιασεμή από τα Πάνω Πολεμίδια Λεμεσού κατασκευάζει εδώ και 30 περίπου χρόνια χειροποίητα κουδούνια ή «κουούνια», όπως τα αποκαλεί, και μαχαίρια («τσακκάρκα» και «ππάλες»). Δημιουργεί με αγάπη και μεράκι όλα τα μεγέθη. Όλα καμινιασμένα και καρφωτά. Προέρχονται από τέτοιες διαδικασίες ώστε να είναι μοναδικά και να είναι αδύνατον να υπάρξουν δύο ίδια. Τον παρακολουθήσαμε στη σφυρηλάτηση της λάμας και στο κάρφωμα του κουδουνιού.

 

Κάθε κουδούνι άλλος ήχος

Κατηφορίζοντας με τα πόδια από το μέρος του εργαστηρίου προς την οικία του μας συνοδεύουν οι ήχοι από τα μεγάλα κουδούνια που αναπόφευκτα κουνιούνται, καθώς τα έχει περασμένα, μια αρμαθιά, στο χέρι του. Το καθένα από αυτά ψημένο στο καμίνι και σφυρηλατημένο στο κάτω του μέρος τόσες φορές μέχρι το έμπειρο αφτί του να αισθανθεί ικανοποίηση από τον ήχο που αφήνει το συνεχές χτύπημα του γλωσσιδιού.

Η διαφορετική σφυρηλάτηση που δέχεται κάθε κουδούνι είναι που προσδίνει και τον μοναδικό του ήχο σε σχέση με οποιοδήποτε άλλο. Όπως λέει, αυτό το γεγονός έχει μεγάλη σημασία, διότι, όπως ξέρει ο ίδιος και οι περισσότεροι παλιοί βοσκοί, παρά οι νέοι, οι οποίοι, όπως λέει, το αγνοούν, στα προηγούμενα χρόνια όταν εκατοντάδες κατσίκες επέστρεφαν από τη βοσκή πίσω στη μάντρα, τότε από τον μοναδικό ήχο του κουδουνιού τους μπορούσαν να τις εντοπίσουν αμέσως τα πεινασμένα ερίφια που είχαν μείνει όλη μέρα πίσω.

 

 

Η «μουσική» που αναπολεί

Όπως λέει, πλέον τα πράγματα άλλαξαν. Οι βοσκοί μειώθηκαν, ενώ τα ζώα δεν βγαίνουν πλέον έξω από τις μάντρες. Περισσότερη ζήτηση έχουν τα μικρά κουδούνια για τα κυνηγόσκυλα παρά τα μεγάλα. Βλέπει τα κουδούνια που έχουν ψηθεί είτε στον μπρούντζο είτε στο χώμα και αναπολεί, όπως λέει, εκείνη την ικανοποίηση του παρελθόντος που δεν μπορεί να του δώσει τίποτε άλλο πλέον, καθώς άφηνε τότε τις κατσίκες του να προχωρούν από το Καντού προς το Σούνι, κατά μήκος του ποταμού Κούρη. Το μόνο που έμεινε να περιγράφει το ηχητικό αποτέλεσμα που βίωνε τότε είναι η ευχαρίστηση στην έκφραση του προσώπου του, ενώ κλείνει για λίγο σφικτά τα μάτια και θυμάται.

 

 

 

Μαχαίρια αναλόγως γούστου

Ο Μάριος Γιασεμή συνηθίζει να πηγαίνει σε πανηγύρια και φεστιβάλ σε διάφορα μέρη της Κύπρου για να πουλήσει τα μαχαίρια και τα κουδούνια του. Τώρα τελευταία του τηλεφωνούν, λέει, οι ίδιοι οι διοργανωτές και τον προσκαλούν να παρευρεθεί ώστε να έχουν την ευκαιρία οι επισκέπτες να γνωρίσουν τις παραδοσιακές δημιουργίες του. Τότε τυχαίνει μερικοί να του εκφράζουν και τις προτιμήσεις τους σε μαχαίρια: άλλοι τα ζητούν με λάμα από φέρσο, ενώ άλλοι από στέινλες στιλ, άλλοι λαβή με ξύλο (τριανταφυλλιά, ελιά, συκαμινιά, μαυρομάτα, αμυγδαλιά, λεμονιά κ.ά.) και άλλοι με κέρατο τράγου ή ελαφιού.

 

Μαχαίρι «φράντζικον»

Αν δεν υπάρχει εκεί κάτι που τους ικανοποιεί συνηθίζουν να του παραγγέλνουν το μαχαίρι στο μέγεθος και το σχήμα που θέλουν οι ίδιοι. Κάποτε, όπως αναφέρει, ήρθε κοντά του ένας Κύπριος της Αγγλίας, ο οποίος του έφερε και του παρήγγειλε να αντιγράψει ένα μαχαίρι, που όμοιο του δεν είχε ξαναδεί: η λαβή ήταν μεγάλη και γυριστή, ώστε, όπως του είπε ο πελάτης, να διευκολύνεται με το σπρώξιμο της λαβής το άνοιγμα της σάρκας του ζώου μετά το γδάρσιμο. Είναι μαχαίρι «φράντζικον», του είπε ο Αγγλοκύπριος, το οποίο έφεραν οι Φράγκοι όταν ήρθαν στην Κύπρο. Αν και ο ίδιος δεν κατάφερε ακόμα να επιβεβαιώσει την ιστορική του προέλευση, το συγκεκριμένο είδος μαχαιριού είναι μεταξύ αυτών που ξεχωρίζουν στη γκάμα του.

 

Μαχαίρι «φράντζικον»

 

Η μαθητεία

Για να μάθει όσα χρειάζεται για την κατασκευή τόσο των κουδουνιών όσο και των μαχαιριών ο Μάριος Γιασεμή χρειάστηκε στα 30 χρόνια εμπειρίας να πάει σε ηλικιωμένους τεχνίτες που πια δεν βρίσκονται στη ζωή. Τους παρακολουθούσε να πατούν το φυσερό στα κάρβουνα του καμινιού και ρώταγε. Συγχρόνως όμως δοκίμαζε και μόνος του διάφορες τεχνικές, ώστε σε κάποιο βαθμό να μπορεί να θεωρείται αυτοδίδακτος. Το έμπειρο χέρι του μπορεί να παράγει μέσα σε μια μέρα 20-25 μικρά κουδούνια για κυνηγόσκυλα, σε σύγκριση με κάποιον άπειρο τεχνίτη, όπως λέει, ο οποίος μέσα σε μια μέρα μετά δυσκολίας θα δημιουργήσει ένα.

 

 

Η μαγεία στα «νερά» του ξύλου

Προηγουμένως, ενώ σφυρηλατούσε ένα κομμάτι φέρσο για τις ανάγκες της φωτογράφισης, σε κάποια στιγμή σταμάτησε και τον ρωτήσαμε «πώς νιώθει που ασχολείται με αυτή την τέχνη». Τότε ένιωσε την ανάγκη να μοιραστεί μαζί μας τον απερίγραπτο ενθουσιασμό που του προσφέρει η συγκεκριμένη διαδικασία. Αναφέρθηκε στη μαγεία που κρύβει στο εσωτερικό του το ξύλο, καθώς κόβει μια φέτα από αυτό και τότε του αποκαλύπτει τα «νερά» του, πολύτιμα και άσβηστα πλουμίδια στη λαβή του μαχαιριού. Τώρα αφήνει μπροστά μας τον χτύπο του μικρού κουδουνιού, που κρέμεται από τα δάχτυλά του, να «κελαηδήσει», όπως λέει χαρακτηριστικά. Ώρες πολλές, τονίζει, χωρίς να βγάζεις λεφτά, μόνο ηθική ικανοποίηση. «Άμα έρκομαι δαμέ, ξηάννω», ομολογεί.

 

 

 

 

 

 

 


Επιστροφή
στην αρχή