Κατανόηση άγνωστου κειμένου και συγγραφή περίληψης

ΕΙΔΗΣΕΙΣ /ΚΥΠΡΟΣ
Εργαζόμαστε ανά παράγραφο και μπορούμε να υπογραμμίζουμε λέξεις-κλειδιά και όπου χρειάζεται προσθέτουμε δίπλα έναν πλαγιότιτλο.

Σύμφωνα με τον οδηγό σπουδών:

Α.Ι. ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΚΑΙ ΜΟΡΦΗΣ ΑΔΙΔΑΚΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ (ΜΟΝΑΔΕΣ 30)

Δίνεται απόσπασμα αδίδακτου κειμένου −δοκιμίου, άρθρου, ομιλίας, επιστολής− έκτασης 500-600 λέξεων , πρωτότυπο ή διασκευασμένο για σκοπούς αξιολόγησης, που αναφέρεται σε κοινωνικά, πολιτιστικά, επιστημονικά ή άλλα θέματα. Το κείμενο αυτό πρέπει να ανταποκρίνεται στην αντιληπτική ικανότητα των εξεταζομένων και να σχετίζεται άμεσα ή έμμεσα με τη θεματολογία που διδάσκεται στη Γ΄ Λυκείου, σύμφωνα με τους Δείκτες Επιτυχίας – Δείκτες Επάρκειας.

Οι εξεταζόμενοι καλούνται:

Α.Ι.1. Να συντάξουν επικοινωνιακά πλαισιωμένη περίληψη, έκτασης 120 – 140 λέξεων.

1. Τι είναι η [επικοινωνιακά πλαισιωμένη] περίληψη;

Περίληψη είναι η συνοπτική και περιεκτική απόδοση, σε συνεχή λόγο, ενός κειμένου. Είναι ένα νέο κείμενο, που, χωρίς να προδίδει το αρχικό, περιλαμβάνει τα σημαντικότερα σημεία του, κατάλληλα συνδεδεμένα. Επικοινωνιακά πλαισιωμένη σημαίνει ότι πρέπει να αναφερθεί το είδος του κειμένου, καθώς και ο συγγραφέας.

2. Στάδια συγγραφής της περίληψης

Α. Πρώτη ανάγνωση του κειμένου, για να εντοπίσουμε ποιο είναι το θέμα. Μας βοηθά ιδιαίτερα να παρατηρήσουμε τον τίτλο του κειμένου, καθώς και από πού προέρχεται, το οποίο βρίσκεται στο τέλος του. Επιπλέον, έτσι μπορούμε από την αρχή να εντοπίσουμε και το είδος του κειμένου, αν πρόκειται δηλαδή για άρθρο, δοκίμιο, επιστολή κ.λπ. κάτι που μας χρειάζεται για τον χαρακτηρισμό του κειμένου, αφού η περίληψη είναι εμπλαισιωμένη.
Στο στάδιο αυτό δεν υπογραμμίζουμε, αλλά δίνουμε έμφαση στην κατανόηση και στη στάση του συγγραφέα απέναντι στο θέμα του.

Β. Ακολουθεί η δεύτερη ανάγνωση. Τώρα είναι η στιγμή της ουσιώδους υπογράμμισης και/ή της κατασκευής πλαγιοτίτλων.

Καταλληλότερος φαίνεται να είναι ο συνδυασμός και των δύο μεθόδων.
Συγκεκριμένα, εργαζόμαστε ανά παράγραφο και μπορούμε να υπογραμμίσουμε λέξεις-κλειδιά και όπου χρειάζεται να προσθέσουμε δίπλα έναν πλαγιότιτλο.

Γ. Θα πρέπει να θυμόμαστε ότι δεν αντιγράφουμε λέξεις ή (χειρότερα) προτάσεις από το κείμενο, αλλά προσπαθούμε να αποδώσουμε το περιεχόμενο με δικά μας λόγια. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να βρίσκουμε αντίστοιχες εκφράσεις για να μη φαίνεται ότι αντιγράφουμε απλώς από το κείμενο χωρίς να το κατανοούμε. Φυσικά, έννοιες που έχουν πολύ ευρύ περιεχόμενο (λ.χ. Παιδεία, περιβάλλον κ.λπ.) μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην περίληψή μας, ακόμα κι αν τις χρησιμοποιεί ο συγγραφέας.

Δ. Δεν σχολιάζουμε ούτε κρίνουμε το κείμενο, ακόμα κι αν διαφωνούμε με τις απόψεις του συγγραφέα. Δουλειά μας είναι να αποδώσουμε με ουδέτερο τρόπο όσο το δυνατόν καλύτερα το περιεχόμενο.

3. Τεχνικές σύμπτυξης

Α. Η περίληψη γράφεται σε μια και μοναδική παράγραφο. Δεν κατασκευάζουμε παραγράφους κατά τη συγγραφή της περίληψης.

Β. Εκεί που υπάρχουν πολλές υπώνυμες έννοιες, αναφέρουμε το υπερώνυμο. Λ.χ. «τόσο οι άνθρωποι του πνεύματος, όσο και τα ΜΜΕ, η οικογένεια, το σχολείο και τα οργανωμένα σύνολα θα πρέπει να προσπαθήσουν...» = Σύμφωνα με τον συγγραφέα οι φορείς αγωγής έχουν την υποχρέωση [...]

Γ. Αντικαθιστούμε τις περιφράσεις και τις αναλυτικές περιγραφές, όταν αυτές μπορούν να αποδοθούν μονολεκτικά: Αυτοί που δεν έχουν τη συνείδηση να κατανοήσουν ότι η προστασία του περιβάλλοντος = οι ασυνείδητοι [...]

Δ. Χρησιμοποιούμε την αντιθετική σύνταξη ή τη μετοχή για να μη χρειαστεί να βάλουμε τελεία. Επισημαίνει το χάσμα των απόψεων, ενώ υπογραμμίζει/υπογραμμίζοντας [...]

4. Σχηματική δομή της περίληψης

Στο άρθρο [επικοινωνιακό πλαίσιο] του ο ΟΝΟΜΑ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ αναφέρεται [γενικό θέμα κειμένου. Λ.χ. στα προβλήματα της παιδείας, στις επιπτώσεις από την καταστροφή του περιβάλλοντος, στην αξία της ελευθερίας κ.ο.κ.]. Αρχικά, επισημαίνει/ διευκρινίζει/ επεξηγεί/ χαρακτηρίζει/ διαπιστώνει/ επιχειρηματολογεί/ συνηγορεί/ σημειώνει/ υπογραμμίζει/ τονίζει [αυτά τα ρήματα μπορούμε να τα χρησιμοποιήσουμε και στη συνέχεια εναλλάσσοντάς τα] [...].

Στη συνέχεια, επισημαίνει/ διευκρινίζει/ επεξηγεί/ χαρακτηρίζει/ διαπιστώνει/ επιχειρηματολογεί/ συνηγορεί/ σημειώνει/ υπογραμμίζει/ τονίζει [...]. Παράλληλα, επισημαίνει/ διευκρινίζει/ επεξηγεί/ χαρακτηρίζει/ διαπιστώνει/ επιχειρηματολογεί/ συνηγορεί/ σημειώνει/ υπογραμμίζει/ τονίζει [...]. Επίσης, επισημαίνει/ διευκρινίζει/ επεξηγεί/ χαρακτηρίζει/ διαπιστώνει/ επιχειρηματολογεί/ συνηγορεί/ σημειώνει/ υπογραμμίζει/ τονίζει [...].

Ολοκληρώνει, καταλήγει λέγοντας ή Καταλήγοντας επισημαίνει/ διευκρινίζει/ επεξηγεί/ χαρακτηρίζει/ διαπιστώνει/ επιχειρηματολογεί/ συνηγορεί/ σημειώνει/ υπογραμμίζει/ τονίζει [...].

ΣΧΕΤΙΚΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ [Παγκύπριες Εξετάσεις, 2009]:

ΚΕΙΜΕΝΟ: Κατά τις τελευταίες δεκαετίες έγινε αντιληπτό ότι η ανθρώπινη κοινωνία, στην προσπάθειά της για διαρκή οικονομική ανάπτυξη, προκαλεί τεράστιες αλλαγές στον πλανήτη Γη: σπαταλά με όλο και αυξανόμενους ρυθμούς τους φυσικούς πόρους, ρυπαίνει όλο και εντονότερα τον αέρα, το έδαφος και τα νερά, προκαλεί την εξάλειψη όλο και περισσότερων ειδών πανίδας και χλωρίδας. Παράλληλα, φάνηκε πως η οικονομική ανάπτυξη, όπως τη γνωρίσαμε κατά τις τελευταίες δεκαετίες, παράγει όχι μόνο πλούτο αλλά και βαθιά φτώχεια (όχι μόνο στον Τρίτο Κόσμο αλλά και στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη ο αριθμός των φτωχών αυξάνεται συνέχεια). Ο προβληματισμός αυτός καταλήγει στο συμπέρασμα ότι αυτού του είδους η οικονομική ανάπτυξη δεν μπορεί να συνεχιστεί επ’ άπειρον. Είμαστε πολύ κοντά στα «όρια της ανάπτυξης». Η αμφισβήτηση της ανάπτυξης οδήγησε στην πρόκριση ενός εναλλακτικού μοντέλου, αυτού της αειφόρου ανάπτυξης. Αειφόρος ονομάστηκε η ανάπτυξη που ικανοποιεί τις ανάγκες των τωρινών γενεών, χωρίς να εμποδίζει τις μελλοντικές γενεές να ικανοποιήσουν τις δικές τους ανάγκες.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ: Στο άρθρο του ο Αλέκος Γεωργόπουλος αναφέρεται στην
ανάγκη περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. Αρχικά επισημαίνει ότι η οικονομική ανάπτυξη ευθύνεται για πολύ μεγάλες, αρνητικές αλλαγές στη Γη, που οδήγησαν τα πράγματα σε οριακό σημείο, οδηγώντας χώρες στη φτώχεια, με μόνη διέξοδο την αειφόρο ανάπτυξη.

>> Θα πρέπει να θυμόμαστε ότι κατά τη διαδικασία της περίληψης δεν υπογραμμίζουμε λεπτομέρειες, παραδείγματα ή παράθεση απόψεων τρίτων όσο σημαντικά και αν φαίνονται. Αν έχει δοθεί σημαντική έκταση από τον συγγραφέα σε αυτά και δεν μπορούμε να τα αποφύγουμε τότε μπορούμε να γράψουμε μια περιληπτική πρόταση του είδους: «... ακόμα ο συγγραφέας εξετάζει διάφορα σχετικά παραδείγματα» ή «παραθέτοντας τις απόψεις του Αριστοτέλη για το θέμα».
>> Διαβάζοντας την υπογράμμισή μας θα πρέπει να έχουμε εντοπίσει τα βασικά θέματα του κειμένου και να απαντάμε σε ερωτήματα όπως «ποιος, πού, γιατί» κ.λπ. Θα πρέπει να προσέξουμε ώστε να μην υπογραμμίζουμε τα «πάντα», γιατί έτσι η προσπάθειά μας για ανεύρεση των σημαντικών στοιχείων του κειμένου θα αυτοαναιρεθεί.

 

 

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Επόμενο άρθρο:

Αφιέρωμα

Γλώσσα: Λεξιλογικές - σημασιολογικές παρατηρήσεις

Σκεφτείτε ένα συνώνυμο για να βρείτε ένα αντίθετο γι' αυτό το συνώνυμο. Π.χ. το αντίθετο της λέξης αυθεντικό, είναι το γνήσιο και συνώνυμο το πλαστό.

04 / 12
Επιστροφή
στην αρχή