Καλή χρονιά, Ευρώπη

ΑΠΟΨΗ /ΑΥΤΟΝΟΗΤΑ
Η διάγνωση μιας «ανόδου των λαϊκισμών» στην Ευρώπη φαίνεται να επιβεβαιώνεται σε πολύ μεγάλο βαθμό. Όπως μαρτυρούν τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών του 2009, αυτή η αλλαγή μεταφράστηκε στην πολιτική σκηνή από μια σημαντική εκλογική ώθηση: σε επτά κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ολλανδία, Βέλγιο, Δανία, Ουγγαρία, Αυστρία, Βουλγαρία και Ιταλία), τα νεολαϊκίστικα κόμματα της άκρας δεξιάς κατέκτησαν πάνω από το 10% των ψήφων.

Η διάγνωση μιας «ανόδου των λαϊκισμών» στην Ευρώπη φαίνεται να επιβεβαιώνεται σε πολύ μεγάλο βαθμό. Όπως μαρτυρούν τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών του 2009, αυτή η αλλαγή μεταφράστηκε στην πολιτική σκηνή από μια σημαντική εκλογική ώθηση: σε επτά κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ολλανδία, Βέλγιο, Δανία, Ουγγαρία, Αυστρία, Βουλγαρία και Ιταλία), τα νεολαϊκίστικα κόμματα της άκρας δεξιάς κατέκτησαν πάνω από το 10% των ψήφων. Σε ολόκληρη τη Δύση, της οποίας η από καιρό αναγγελθείσα πτώση στο εξής επιβεβαιώνεται, βρίσκουμε την ΕΕ αναδιπλωμένη στον εαυτό της και εύθραυστη από τη δημογραφική γήρανση να εισέρχεται σε μια σκοτεινή εποχή σφραγισμένη από την ανάπτυξη των αβεβαιοτήτων και της απελπισίας που αυτές προκαλούν.        

 

 


Η ανάδυση νέων μορφών εθνικισμού συνδέονται με τους φόβους που ξεσπούν λόγω της παγκοσμιοποίησης, της ημιτελούς ευρωπαϊκής οικοδόμησης ή της μαζικής μετανάστευσης. Οι αιτίες αυτών των φόβων δεν ανάγονται σε φαντάσματα κι αυτό είναι το λάθος που κάναμε πολλοί ασκώντας κριτική στις «κατασκευασμένες αλήθειες» της άκρας δεξιάς. Πατούν γερά στα πόδια τους. Αφορούν ταυτόχρονα το επίπεδο της ζωής (ανεργία, πτώση μισθών, απειλή υποτίμησης των περιουσιών) και την ποιότητα ζωής (ασφάλεια, μη μολυσμένο περιβάλλον, πρόσβαση στα πολιτισμικά αγαθά), τις ελλείψεις τους κράτους πρόνοιας για το οποίο ήμασταν περήφανοι στην Ευρώπη (δεν υπάρχουν πια οι πόροι για να το στηρίξουμε), τη γήρανση του ευρωπαϊκού πληθυσμού, την αποβιομηχάνιση και τις επεγκαταστάσεις των επιχειρήσεων στην Κίνα, στην Ινδία και αλλού. 

 

 

Η νέα άκρα δεξιά παρουσιάζει ανοδική πορεία και για ένα άλλο λόγο. Φέρεται πολύ πιο έξυπνα από τα φασιστικά κόμματα του δεύτερου μισού του εικοστού αιώνα που είχαν μια καθαρά ξενόφοβη και ρατσιστική κοσμοαντίληψη περί ανώτερων και κατώτερων φυλών που εύκολα ως τώρα ξεχωρίζαμε. Ενώ η νέα άκρα δεξιά εξακολουθεί να εφαρμόζει συστηματικά στα γεγονότα μια μανιχαϊστική ερμηνεία, την αντίθεση μεταξύ των ισχυρών (σαρκοβόρα, ένοχοι) και του λαού (αθώος, ενάρετος, θύμα), ταυτόχρονα διατείνεται ότι θέλει να υπερασπισθεί τις αξίες της ελευθερίας της γνώμης, την ανεκτικότητα (προς όφελος του λαού, της πλειοψηφίας), την ισότητα μεταξύ αντρών και γυναικών και τα δικαιώματα των ομοφυλοφίλων (δείτε τις δηλώσεις της Μαρί Λεπέν ή τις δηλώσεις του αρχηγού του ολλανδικού κόμματος για την Ελευθερία, Γκερτ Βίλντερς ή του Έλληνα Βορίδη, για το θέμα). Με άλλα λόγια κλέβουν την ατζέντα της φιλελεύθερης δημοκρατίας με ένα τρόπο πρωτόγνωρο, λες και είναι οι πιο γνήσιοι υπερασπιστές της.

 

 


Δεν υπάρχει καλύτερο παράδειγμα, για να καταλάβουμε καλύτερα πώς προχωράει αυτή η αναμόρφωση από την επιτυχημένη ρητορική της Μαρί Λεπέν καθώς επιχειρεί μια θεαματική τομή με ορισμένες θεμελιακές θέσεις του παλιού Εθνικού Μετώπου που προήλθε από την κλασική άκρα δεξιά. Δεν κηρύσσει τον πόλεμο στην «αγύρτισσα» δημοκρατία που οι παραδοσιακοί βασιλόφρονες οπαδοί της ήθελαν να «κρεμάσουν από το φανοστάτη». Αντίθετα, η Μαρί Λεπέν παρουσιάζεται ως η εγγυήτρια δύναμη της δημοκρατίας. Υπόσχεται ένα «ισχυρό κράτος», το οποίο θα «ρυθμίζει» τις ανταλλαγές και θα προστατεύει τους πολίτες (11 Σεπτεμβρίου 2011, Νίκαια).  Είτε υπερασπίζεται την αρχή της κοσμικότητας και τον δημόσιο τομέα, είτε αποκηρύσσει τον πολυπολιτισμό, καταγγέλλοντας ταυτόχρονα τις «δυνάμεις του χρήματος» ή τις «τράπεζες και τις αγορές» που είναι οι «νέοι κυρίαρχοι», η επιχειρηματολογία της είναι πολύ κοντά με αυτή των αριστερών και δεξιών Ρεπουπλικάνων. Έτσι καταφέρνει να διεισδύει και στις δικές τους ομάδες ψηφοφόρων σπάζοντας τη γυάλινη οροφή των ποσοστών της. Στα τέλη του 2011, τα αποτελέσματα μιας δημοσκόπησης για την πρόθεση της εργατικής ψήφου στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών του 2012 έφεραν πρώτη τη Μαρί Λεπέν με 43%, μπροστά από τον Νικόλα Σαρκοζί (22%) και τον Φρανσουά Ολάντ (20%).

 

 


Για να έρθουμε και κοντύτερα στα δικά μας, θα ήθελα να δω περισσότερες έρευνες που να επιβεβαιώνουν τις πρώτες δύο που έτυχε να κοιτάξω και δείχνουν ότι ΣΥΡΙΖΑ και Χρυσή Αυγή αποτελούν συγκοινωνούντα δοχεία στο 10% των ψηφοφόρων τους και ότι υπάρχει διαρροή ψηφοφόρων του ΑΚΕΛ της τάξης του 15% προς τον Γιώργο Λιλλήκα. Το φαινόμενο δηλαδή του αριστερολεπενισμού δεν αφορά μόνο τη Γαλλία κι αυτό είναι μια  επικίνδυνη εξέλιξη, που τόσο τα δεξιά όσο και τα αριστερά κόμματα θα πρέπει να προσέξουν ιδιαίτερα στις ευρωεκλογές.

 

 


Όποιος θέλει να είναι σοβαρός και να μη λαϊκίζει (και οι γενικόλογες υποσχέσεις, οι μαγικές λύσεις που επικαλούνται τον Θεό ή τη Ρωσία για ένα καλύτερο αύριο λαϊκισμός είναι) επιλέγει τον πιο δύσκολο δρόμο. Οφείλει να γίνει δυσάρεστος γιατί δεν υπάρχουν μαγικές ή σίγουρες λύσεις. Ο ορίζοντας είναι γκρίζος. Προς το παρόν στο προσκήνιο είναι μόνο τα σχέδια δημοσιονομικής πειθαρχίας και οι πολιτικές λιτότητας, τα οποία εκπονήθηκαν κυρίως από τη διοικητική και χρηματιστική τάξη. Η κρίση της ευρωζώνης και της διακυβέρνησης τής προκάλεσε μια διάβρωση της εμπιστοσύνης μεταξύ των κρατών μελών. Το «να ζούμε μαζί παραδειγματικά» με τον «συμμερισμό των εθνικών κυριαρχιών» του Ζακ Ντελόρ, μετασχηματίστηκε σε ακούσιο θέαμα μιας κοινής εκτροπής, όπου τα κύματα φλυαρίας για την «καλή διακυβέρνηση» δεν κρύβουν πια το γενικευμένο «ο σώζων εαυτόν σωθήτω», ακόμα κι αν δεν είναι ακριβώς έτσι στην πραγματικότητα (π.χ., η Ελλάδα πήρε βοήθεια με χαμηλότοκα δάνεια που δεν έχει πάρει κράτος στην ιστορία του κόσμου).

 

 


Πρώτο, οι εθνικές ελίτ πρέπει να πάρουν το μερίδιο πολιτικής ευθύνης που τους αναλογεί για την κρίση αντί να το εξάγουν προς τα έξω. Για παράδειγμα, δεν φταίνε οι Γερμανοί αν το ταμείο των κοινωνικών ασφαλίσεών μας είναι άδειο εξαιτίας του εσωτερικού δανεισμού. Οι δικές μας κυβερνήσεις δανείζονταν από αυτό. Ακόμα και οι πιο ευρωπαϊστές πολιτικοί που έχουμε, δεν τολμούν να πουν ολόκληρη την αλήθεια. Προτιμούν τα μισόλογα, τις χλιαρές δηλώσεις «τα ναι, μεν αλλά». Ωστόσο, μόνο η ανάληψη ευθύνης και η αποφασιστικότητα των μεταρρυθμίσεων που πρέπει να προχωρήσουν στο εσωτερικό κάθε χώρας μπορούν να τραβήξουν το χαλί κάτω από τα πόδια των λαϊκιστών των μαγικών λύσεων που κατηγορούν τους πολιτικούς ότι «όλοι ίδιοι είναι». Χρειάζεται έργο ουσίας και όχι λόγων, χρειάζονται μαραθωνοδρόμοι που θα χαράξουν μια επίπονη οικονομική πολιτική με βάση την επεξεργασία των δεδομένων και τη σύγκριση των εναλλακτικών με ορίζοντα την επόμενη γενιά, τα παιδιά μας. Πρέπει να περάσουν στους ψηφοφόρους τους ότι το καλό του συνόλου θα υπερτερήσει του  καλού των διαφόρων ομάδων πίεσης. Προς το παρόν, η χάραξη της οικονομικής πολιτικής γίνεται υπό τον φόβο του πολιτικού κόστους σε σχέση με ειδικές ομάδες ψηφοφόρων ή υπό το κράτος «πατριωτικού» συναισθηματισμού.

 

 

 

Η ανάγκη υπαγορεύει βαθιές και ριζοσπαστικές αλλαγές σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, στο πνεύμα αυτών που προτείνουν βαθιά ευρωπαϊστές πολιτικοί, όπως ο Γκι Φέρχοφστατ και ο Κον Μπετίτ, που στο νέο τους βιβλίο «Οι Ενωμένες Πολιτείες της Ευρώπης» ανοίγουν με τόλμη τη συζήτηση. Η τραπεζική ενοποίηση, ο έλεγχος των εθνικών προϋπολογισμών, ένα δημοσιονομικό αποκούμπι, με τη θέσπιση ευρωομολόγων ή άλλου μηχανισμού αμοιβαιοποίησης του χρέους, η εμβάθυνση της αγοράς υπηρεσιών, η αναδιάρθρωση του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού μακριά από τους δογματισμούς του παρελθόντος, όπως για παράδειγμα η συνεχής εμμονή στην ΚΑΠ, στην κατεύθυνση επενδύσεων στην καινοτομία, την εξωστρέφεια, τις υποδομές και την ανταγωνιστικότητα, το διακρατικό ψηφοδέλτιο είναι ζητήματα τα οποία έπρεπε να προχωρήσουν άμεσα, από χθες.

 

 

 

Ο επίτροπος για την Εσωτερική Αγορά και τις Υπηρεσίες που ήταν πρόσφατα στην Κύπρο, Μισέλ Μπαρνιέ, στη διαφωτιστική ομιλία του στο Σπίτι της Ευρώπης, αφού περιέγραψε τη μεγάλη εικόνα παγκοσμίως και τη δυσχερή θέση που βρίσκεται η Ευρωπαϊκή Ένωση έχοντας να αντιμετωπίσει μεγαθήρια ανταγωνιστές, την Κίνα, τη Βραζιλία, την Τουρκία και την Ινδία, έδωσε δύο βασικές τελεσίδικες κατευθύνσεις ελπίδας: πρώτο, κανένα κράτος δεν μπορεί πια να τα βγάλει πέρα μόνο του, άρα η υποχώρηση στα έθνη κράτη δεν είναι λύση και δεύτερο, μέσα στην επόμενη πενταετία η Ευρώπη πρέπει να επανεγκαταστήσει στα εδάφη της ένα μεγάλο κομμάτι της βιομηχανίας της, γιατί κάθε μια βιομηχανική θέση δημιουργεί δύο θέσεις εργασίας στις υπηρεσίες.

 

 

 

Ο δρόμος για την Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι στρωμένος με ροδώνες, αλλά προς το παρόν είναι ο μόνος δρόμος για να αντιμετωπίσουμε τα πένθιμα και ψεύτικα άσματα των εθνικολαϊκιστών.

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Οι «εσωτερικοί εχθροί» μας...Του Γιώργου Κουμουλλή

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΥΜΟΥΛΛΗΣ, 16:47 (τελευταία ενημέρωση 16:47)

ΑΠΟΨΗ

Γιατρέ, τι είναι η ψυχή;...Του Γιώργου Τζίβα

ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΖΙΒΑΣ, 14:53 (τελευταία ενημέρωση 14:53)

ΑΠΟΨΗ

Φινλανδία vs Κύπρος και στη μέση τα παιδιά μας

ΓΙΩΤΑ ΧΑΤΖΗΚΩΣΤΑ, 14:35 (τελευταία ενημέρωση 14:35)

Επιστροφή
στην αρχή