Ιστορίες από τη Βώνη, την Κώμη Κεπήρ και το Μπογάζι

ΑΠΟΨΗ /UNDERGROUND NOTES
Ο μάρτυρας ήρθε με μια μικρή μοτοσυκλέτα και περπατήσαμε κάτω από τον καυτερό ήλιο προς το σημείο που είχα δείξει στην επιτροπή πριν από μερικά χρόνια

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99966518 

Οι εκσκαφές ξεκινούν έτσι ώστε να βρεθούν τα οστά των «αγνοουμένων» στη Βώνη, ένα χωριό που είναι «στρατιωτική περιοχή».

Το 1974 το χωριό αυτό μετατράπηκε σε «στρατόπεδο αιχμαλώτων» και εκεί έπαιρναν τους ανθρώπους από τα γύρω χωριά για να μείνουν.

Είχα κάνει μια σειρά από συνεντεύξεις με Ελληνοκύπριους που είχαν μείνει εκεί και επίσης μίλησα με τον Alpay Topuz, στον οποίο είχε δοθεί η αποστολή να διασφαλίσει την ασφάλεια και την εκτέλεση των εργασιών στο στρατόπεδο. Το πρώτο πράγμα που έκανε ο Alpay Topuz ήταν να σταματήσει τους βιασμούς στο στρατόπεδο. Γι’ αυτό, πριν από λίγα χρόνια του απονεμήθηκε τιμητική πλακέτα επειδή βοήθησε κατά τη διάρκεια της παραμονής του εκεί και προσπάθησε να κάνει πιο ανθρώπινη την κατάσταση στο στρατόπεδο και να σταματήσει τους βιασμούς.

Όταν ένας Τουρκοκύπριος λειτουργός από την Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή για τους Αγνοουμένους με ρώτησε την περασμένη βδομάδα αν είχα μάρτυρες για τόπους ταφής, του έδωσα κάποια ονόματα και βρήκα τις μαρτυρίες κάποιων αναγνωστών μου για πιθανούς τόπους ταφής στη Βώνη. Τα τελευταία 10 χρόνια μοιράζομαι τις μαρτυρίες αυτές με τους αναγνώστες μου. Σήμερα θέλω να μοιραστώ κάποιες από αυτές μαζί σας.

Στις 22 Νοεμβρίου 2006 -πριν από δέκα χρόνια δηλαδή- ένας από τους αναγνώστες μου μου είχε πει ότι δεν είναι μόνο οι «αγνοούμενοι» που είναι θαμμένοι στο στρατόπεδο στη Βώνη. Είπε:

«Δεν είναι μόνο οι ‘αγνοούμενοι’ που είχαν θαφτεί το 1974 μέσα και γύρω από το στρατόπεδο στη Βώνη το 1974. Ήταν επίσης και κάποιοι ηλικιωμένοι Ελληνοκύπριοι που είχαν πεθάνει εκεί και είχαν επίσης θαφτεί εκεί. Αν Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή για τους Αγνοουμένους σκάψει πίσω από το σχολείο, θα βρει τους τάφους εκεί. Απ’ ό,τι θυμούμαι, υπήρχαν τέσσερις ή πέντε ηλικιωμένοι Ελληνοκύπριοι».

Την 1η Ιανουαρίου 2008, ένας άλλος αναγνώστης μού είπε ότι υπήρχαν κάποιες ταφές πίσω από την εκκλησία στη Βώνη. Είπε:

«Κάποιοι Ελληνοκύπριοι που είχαν σκοτωθεί στην περιοχή αυτή είχαν θαφτεί πίσω από την εκκλησία στη Βώνη. Είχαμε σκάψει μια μεγάλη τρύπα και τους θάψαμε εκεί.

Ένας άλλος τόπος ταφής που συνδέεται με τη Βώνη είναι ο εξής: Αν πας προς τα βόρεια από τη διασταύρωση της Τύμπου (Ercan), τότε μετά από περίπου 400 μέτρα ξεκινά η ρεματιά της Βώνης. Αυτή η ρεματιά της Βώνης συνεχίζει για 2 χιλιόμετρα μέχρι το Beykeuy. Έγιναν σκληρές μάχες εδώ. Αν η Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή για τους Αγνοουμένους σκάψει τη ρεματιά αυτή, από τη διασταύρωση του Ercan μέχρι το Beykeuy, πιστεύω ότι σε βάθος ενός μέτρου θα βρουν τα οστά, αφού και εγώ συναντώ τα οστά αυτά, καθώς λόγω των βροχών βγαίνουν στην επιφάνεια».

Ένας άλλος αναγνώστης μοιράστηκε κάτι άλλο στις 27 Ιουλίου 2008 και είχα γράψει αυτά που είπε:

«Πριν από καιρό είχαμε δει μια ομάδα εκσκαφών της Κυπριακής Διερευνητικής Επιτροπής για τους Αγνοουμένους να σκάβει ένα σημείο κοντά στη Βώνη - ήταν ένα πηγάδι και οι εκσκαφές διήρκεσαν πολύ καιρό. Μετά ακούσαμε ότι βρήκαν μόνο ένα άτομο στο πηγάδι.

Από το σημείο της εκσκαφής αυτής, υπάρχει ένας ελαιώνας 50 μέτρα προς τα βόρεια. Κάτω από τις ελιές αυτές είναι θαμμένη μια ομάδα από 8-10 Ελληνοκύπριους ‘αγνοούμενους’. Αν σκαφτεί το ανατολικό κομμάτι αυτής της ομάδας ελαιόδεντρων, θα δουν ότι αυτή η ομάδα ‘αγνοούμενων’ Ελληνοκυπρίων είναι θαμμένη εκεί και θα βρουν τα οστά.

Στο παρελθόν αυτή δεν ήταν στρατιωτική περιοχή. Συνηθίζαμε να παίρνουμε τα ζώα μας να βοσκήσουν εκεί. Πριν από περίπου 10 ή 15 χρόνια, ο στρατός ξαφνικά απέκοψε την περιοχή με περίφραξη και δεν μπορούσαμε να πάμε πλέον εκεί».

Και ένας άλλος αναγνώστης μου στις 8 Φεβρουαρίου 2009 μου είχε πει τα ακόλουθα:

«Διαβάζαμε τα άρθρα σου για την Κυθρέα. Υπήρχε ένας βοσκός από την Κυθρέα τον οποίο γνωρίζαμε. Ο βοσκός ήταν ο Κύπρος Κολιός. Ο Κύπρος Κολιός συνελήφθηκε στην Κυθρέα και μεταφέρθηκε στο στρατόπεδο στη Βώνη. Και μετά, τον πήραν μια νύκτα στην εκκλησία στη Βώνη και τον σκότωσαν.

Ξέρω πού είναι θαμμένος. Το μέρος αυτό είναι στα δυτικά του σχολείου, κάτω από κάποιες συκιές. Υπήρχε δρόμος στα δυτικά του σχολείου και αυτός ήταν χωματόδρομος. Θάφτηκε δίπλα από το τελευταίο σπίτι εκεί. Και δεν ήταν μόνος. Είχε θαφτεί με μια ομάδα με 6-7 άλλους. Ο βοσκός Κύπρος ήταν περίπου 50 χρονών και ήταν πολίτης.

Το άτομο που τον σκότωσε ήταν από το χωριό... Η Σωτήρα, η γυναίκα του βοσκού Κύπρου, ήταν πολύ καλός άνθρωπος. Ήταν μερικά χρόνια νεαρότερη από τον σύζυγό της. Μιλούσε τέλεια τουρκικά. Όταν η κυρία Σωτήρα ήταν στο στρατόπεδο στη Βώνη, μαγείρευε για τους κρατούμενους εκεί. Από ό,τι θυμούμαι, ο βοσκός Κύπρος είχε επίσης και τις κόρες του στο στρατόπεδο. Μια από τις κόρες ήταν κομμώτρια και νομίζω ότι και μια από αυτές πήγαινε στο γυμνάσιο. Και μια άλλη από τις κόρες τους είτε εργαζόταν σε τράπεζα είτε σε κυβερνητικό τμήμα.

Αν η Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή για τους Αγνοουμένους σκάψει το μέρος που σου περιγράφω, θα βρουν τα οστά του φίλου μας του βοσκού Κύπρου και των άλλων».

Είχα ρωτήσει την αγαπητή μου φίλη Μαρία Γεωργιάδου από την Κυθρέα για τον βοσκό Κύπρο και είχα μάθει ότι είχε πέντε κόρες και έναν μικρό γιο και ότι έμειναν στο στρατόπεδο στη Βώνη μέχρι τον Οκτώβρη του 1974.

Οι εκσκαφές ξεκίνησαν την περασμένη βδομάδα και στην Κώμη Κεπήρ, σε μια περιοχή έξω από το χωριό που ονομάζεται «Απέλανδρος». Αυτό ήταν το μέρος όπου πριν από μερικά χρόνια είχαν βρεθεί τα οστά 12 «αγνοούμενων» Ελληνοκυπρίων από την Κώμη Κεπήρ και την Επτακώμη.

Είχα γράψει για την περιοχή αυτή πριν από χρόνια και είχα πάει με έναν αναγνώστη πριν από χρόνια και μου είχε δείξει ένα μέρος το οποίο ένας από τους φίλους του είχε βρει «ύποπτο». Είχα δείξει το μέρος αυτό στους λειτουργούς της Κυπριακής Διερευνητικής Επιτροπής για τους Αγνοουμένους πριν από μερικά χρόνια.

Όμως, στις 28 Ιουνίου 2016, πήγαμε ξανά με έναν από τους αναγνώστες μου και είχε τηλεφωνήσει στον φίλο του που υποπτευόταν αυτή τη συγκεκριμένη περιοχή. Μαζί μας ήταν επίσης η αγαπητή μου φίλη Χριστίνα Παύλου Σολωμή Πατσιά από την Κώμη Κεπήρ και οι λειτουργοί της ΔΕΑ Okan Oktay και Ξενοφών Καλλής.

Ο μάρτυρας ήρθε με μια μικρή μοτοσυκλέτα και περπατήσαμε κάτω από τον καυτερό ήλιο προς το σημείο που είχα δείξει στην επιτροπή πριν από μερικά χρόνια.

Το μέρος αυτό άλλαξε εντελώς -υπήρχε μια μεγάλη σχοινιά (σχοίνος) που έχει ξεριζωθεί, δημιούργησαν ένα χωράφι και φύτεψαν κάποια καινούργια ελαιόδεντρα.

Ο μάρτυρας που είναι μαζί μας μας λέει ότι είχε δει ένα σκαμμένο χαντάκι που είχε γεμιστεί με χώμα και που ήταν 5-10 μέτρα μακρύ. Σκέφτηκε: «Γιατί να σκάψει κάποιος ένα χαντάκι εδώ στη μέση του πουθενά;», και μετά από χρόνια όταν βρέθηκαν τα οστά 12 «αγνοουμένων» λίγο πιο πάνω οι υποψίες του δυνάμωσαν και έδειξε την περιοχή αυτήν στον αναγνώστη μου, αυτός σε μένα και εγώ στους λειτουργούς της ΔΕΑ. Όμως σήμερα είναι εδώ για να μας δείξει ο ίδιος το μέρος αυτό και του είμαι ευγνώμων για αυτό. Ο αναγνώστης μου τον έπεισε να έρθει εδώ και τον προσκαλώ να φάμε μαζί σε ένα κοντινό χωριό, αλλά αρνείται ευγενικά αφού δεν θέλει να τον δουν μαζί μας. Οι άνθρωποι εξακολουθούν να είναι πολύ επιφυλακτικοί και πολύ προσεκτικοί όταν μοιράζονται πληροφορίες για τους «αγνοούμενους». Τα χωριά είναι μικροί τόποι και ξέρουμε πόσο αρέσει στους Κύπριους να κουτσομπολεύουν και να πλάθουν «ιστορίες του Χόλιγουντ» για οτιδήποτε μπορείς να φανταστείς. Αλλά είμαι ευγνώμων που έχω αρκετούς αναγνώστες τα τελευταία 15 χρόνια με αρκετή ανθρωπιά στην καρδιά τους και που μοιράστηκαν αυτά που ξέρουν.

Όταν σταματούμε σε ένα εστιατόριο στο χωριό για να φάμε κάτι στα γρήγορα, ο ιδιοκτήτης του εστιατορίου -που είναι αναγνώστης μου- μας δείχνει κάποιο άτομο και λέει: «Ξέρει ένα μέρος όπου είναι θαμμένος ένας Ελληνοκύπριος».

Γυρίζω για να χαιρετίσω το άτομο αυτό και να του ζητήσω να έρθει και να μας δείξει το μέρος αυτό.

«Όχι, όχι», λέει, «δεν θέλω να αναμιχθώ».

«Όμως ο ιδιοκτήτης του εστιατορίου θα σε πάρει με το αυτοκίνητό του και απλώς θα σταματήσουμε και θα μας δείξεις γρήγορα και θα σε φέρει πίσω», του λέω.

Ο ιδιοκτήτης του εστιατορίου χαμογελά και λέει «Φυσικά. Όταν τελειώσετε το φαγητό σας, θα πάμε μαζί».

Έτσι πείθεται το άτομο αυτό στο εστιατόριο και οδηγούμε στο Μπογάζι Αμμοχώστου όπου μας δείχνει έναν πιθανό τόπο ταφής κάτω από τους ευκαλύπτους.

Βγάζουμε φωτογραφίες και παίρνουμε συντεταγμένες.

Σύμφωνα με τον μάρτυρα αυτόν, εδώ υπήρχε ένα σπίτι και μπροστά ένα είδος μικρής ταβέρνας ή περιπτέρου, αλλά έχει κατεδαφιστεί. Μπορούμε ακόμα να δούμε πού βρισκόταν.

Εδώ ήταν ένα άτομο που ζούσε και είχε τη μικρή ταβέρνα, ένας Ελληνοκύπριος από το Μπογάζι.

Σύμφωνα με τον μάρτυρα, σκοτώθηκε και θάφτηκε κάτω από τους ευκαλύπτους.

Από το μέρος που στεκόμαστε μπορούμε να δούμε την μπλε Μεσόγειο και στέκομαι κάτω από τους ευκαλύπτους για να σκεφτώ αυτόν τον άγνωστο σε μας «αγνοούμενο» και το τι μπορεί να συνέβηκε εδώ.

Ευχαριστούμε τον μάρτυρα αυτόν και ο ιδιοκτήτης του εστιατορίου τον παίρνει με το αυτοκίνητό του και τον αποχαιρετούμε για να πάνε στον δρόμο τους και εμείς να επιστρέψουμε στη Λευκωσία.

Την περασμένη βδομάδα, μετά το τηλεφώνημα του κυρίου Okan Oktay, συντονιστή των εκταφών στην Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή για τους Αγνοουμένους, ο οποίος με ρώτησε αν έχω κάποιους μάρτυρες για να πάνε μέσα στη στρατιωτική περιοχή στη Βώνη και να δείξουν τους πιθανούς τόπους ταφής, άρχισα να σκέφτομαι ποιος από τους αναγνώστες μου θα ήταν διατεθειμένος να το κάνει αυτό. Μετά, ένας φίλος μού τηλεφωνά και προσφέρει τη βοήθεια του πατέρα του, ο οποίος κατ’ ακρίβεια έλαβε μέρος στην ταφή στη Βώνη. Το λέω αυτό στον Okan Oktay και τον Ξενοφώντα Καλλή από τη ΔΕΑ έτσι ώστε να διευθετήσουν για να πάνε μαζί με τον πατέρα του αναγνώστη μου -τον μάρτυρά μας που έθαψε κάποιους Ελληνοκύπριους στη Βώνη- και πάνε μαζί την Τρίτη 19 Ιουλίου 2016 και ο ηλικιωμένος άντρας τους δείχνει το μέρος όπου είχε θάψει κάποιους «αγνοούμενους» Ελληνοκύπριους.

Ευχαριστώ τον αναγνώστη μου και τον πατέρα του για την ανθρωπιστική τους βοήθεια και ευχαριστώ τον Okan Oktay και τον Ξενοφώντα Καλλή από τη ΔΕΑ που τον πήραν στη Βώνη για να τους δείξει το μέρος όπου είχε θάψει τους ανθρώπους, κάτω από τις συκαμιές. Ευχαριστώ τους λειτουργούς της ΔΕΑ που έκαναν τις αναγκαίες διευθετήσεις έτσι ώστε ο πατέρας του αναγνώστη μου -ο μάρτυράς μας- να μπορέσει να πάει και να υποδείξει το μέρος.

 

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Νεκατωμένα στομάχια (Του Μιχάλη Θεοδώρου)

ΜΙΧΑΛΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΥ, 21.09.2018

ΑΠΟΨΗ

Συνείδηση, τιμή και υπερηφάνεια

ΣΕΝΕΡ ΛΕΒΕΝΤ, 21.09.2018

ΑΠΟΨΗ

Για να φτιάχνει φραπέ χρειάζεται, για Πρόεδρος όχι;

ΚΩΣΤΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, 21.09.2018

Επιστροφή
στην αρχή