Υπέρ των διώξεων για 1963-74 οι Ε/Κ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ /ΚΥΠΡΟΣ

Όσοι συμφωνούν απόλυτα ή τείνουν να συμφωνήσουν με τις δίκες είναι το 71,21% ανάμεσα στους Ε/Κ ενώ αντίθετα το αντίστοιχο ποσοστό των Τ/Κ είναι 23,65%

Η πλειονότητα των Ελληνοκυπρίων τάσσεται υπέρ της απόδοσης ευθυνών σε όσους διέπραξαν εγκλήματα κατά τη διάρκεια των δικοινοτικών συγκρούσεων την περίοδο 1963-74. Σε έρευνα του Πανεπιστημίου Κύπρου (Χάρης Ψάλτης), του Πανεπιστημίου του Κεντ (Νεόφυτος Λοϊζίδης) και του Πανεπιστημίου του Keele (Huseyin Cakal), με προσωπικές συνεντεύξεις σε δείγμα 811 Ε/Κ και 801 Τ/Κ που λήφθηκαν τέλη του 2017, προκύπτει ότι Ε/Κ και Τ/Κ διατηρούν διαφορετικές στάσεις ως προς τη μεταβατική δικαιοσύνη στην Κύπρο, δηλαδή ως προς τον χειρισμό των εγκλημάτων της Κύπρου και των υπεύθυνων γι’ αυτά. Οι στάσεις αυτές δεν μπορεί να είναι άσχετες με το αίσθημα ενοχής κάθε κοινότητας, με τους Ε/Κ που αισθάνονται ότι είναι οι περισσότερο αδικημένοι να επιθυμούν δικαστική απόδοση ευθυνών στους εγκληματίες.

Συγκεκριμένα, σε ποσοστό 71,21% οι Ε/Κ τάσσονται υπέρ της προοπτικής να δικαστούν με δίκαιο τρόπο και αν βρεθούν ένοχοι να τιμωρηθούν σκληρά όσοι διέπραξαν εγκλήματα κατά της ζωής εις βάρος μελών της άλλης κοινότητας. Το αντίστοιχο ποσοστό στους Τ/Κ είναι μόλις 23,65%, χωρίς ωστόσο οι Τ/Κ να διαφωνούν κατά πλειονότητα με τα δικαστήρια. Μόλις το 16,41% των Τ/Κ διαφωνεί απόλυτα ή διαφωνεί με τα δικαστήρια για τους εγκληματίες, ενώ το 24,55% των Τ/Κ διατηρεί απόλυτα ουδέτερη στάση έναντι της επιλογής αυτής. Το αντίστοιχο ουδέτερο ποσοστό στους Ε/Κ είναι μόλις 6,68%.

Στο ερώτημα αν πρέπει να δοθεί αμνηστία στους εγκληματίες με την προϋπόθεση της ειρήνης, ένα σημαντικό ποσοστό των Ε/Κ συμφωνεί απόλυτα (19,78%), έναντι μόλις 3,1% των Τ/Κ που διατηρούν ανάλογη στάση. Το 44,85% των Ε/Κ και το 42,04% των Τ/Κ διαφωνούν απόλυτα ή διαφωνούν με την αμνηστία, ενώ οι Τ/Κ σε ποσοστό 19,26% δεν τοποθετούνται επί της αμνηστίας ούτε θετικά, ούτε αρνητικά.

Υπέρ της σύστασης επιτροπής αλήθειας και συμφιλίωσης, η οποία θα απαλλάσσει από ποινικές ευθύνες όσους καταθέσουν τα εγκλήματά τους ενώπιον της επιτροπής, τάσσεται το 33,93% των Ε/Κ. Σε ποσοστό 39,89% οι Ε/Κ διαφωνούν με μια τέτοια προοπτική. Τα αντίστοιχα ποσοστά στους Τ/Κ είναι 14,15% υπέρ της επιτροπής αλήθειας και συμφιλίωσης και 17,40% εναντίον. Και σε αυτήν την επιλογή, στους Τ/Κ καταγράφεται ένα μεγάλο ποσοστό πολιτών με απόλυτα ουδέτερη στάση (32,73%) έναντι 13,16% των Ε/Κ με παρόμοια στάση μη τοποθέτησης.

Στο καίριο ερώτημα αν οι εγκληματίες πολέμου θα πρέπει να καταβάλουν αποζημιώσεις στα θύματα, και πάλι οι στάσεις Ε/Κ και Τ/Κ διαφοροποιούνται. Σε ποσοστό 77,28% οι Ε/Κ συμφωνούν ή συμφωνούν απόλυτα, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στους Τ/Κ είναι 31,53%. Παρόμοια, στο ερώτημα αν ξένα κράτη που ευθύνονται για τα εγκλήματα πολέμου, εν προκειμένω η Τουρκία, η οποία έχει καταδικαστεί από το ΕΔΑΔ για το θέμα των αγνοουμένων, θα πρέπει να αποζημιώσουν τα θύματα, οι Ε/Κ συμφωνούν απόλυτα ή συμφωνούν σε ποσοστό 88,64%. Το αντίστοιχο ποσοστό στους Τ/Κ είναι 36,52%.

Σε ένα ερώτημα, τέλος, οι δύο κοινότητες διατηρούν εντελώς διαφορετική στάση, που ενδεχομένως περιγράφει και τις διαφορετικές προσλήψεις τους για τα δεινά της χώρας. Σε ποσοστό 62,83% οι Ε/Κ συμφωνούν απόλυτα ή συμφωνούν με την πρόταση οι εγκληματίες να ικετεύσουν για συγγνώμη από τα θύματά τους και τις οικογένειες των θυμάτων, ενώ οι Τ/Κ δεν ικανοποιούνται με μια τέτοια επιλογή, διαφωνώντας (απόλυτα ή με απλή διαφωνία) σε ποσοστό 44,22%.

Στόχος η αποτροπή

Σε πρόσφατη συνέντευξή του στη συνάδελφο Χρύστα Ντζάνη, με αφορμή τα νεότερα ευρήματα της έρευνας των τριών πανεπιστημίων, ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Κύπρου Χάρης Ψάλτης, που συντονίζει μαζί με τους δύο συναδέλφους του των Πανεπιστημίων Kent και Keele τη σχετική έρευνα, σημειώνει ότι είναι ανθρώπινο δικαίωμα των συγγενών των αγνοουμένων και των πεσόντων να μάθουν κάτω από ποιες συνθήκες έχασαν τα αγαπημένα τους πρόσωπα. Πετυχαίνοντας αυτό, «θα έχουμε καλύψει ένα σημαντικό κομμάτι των αναγκών των συγγενών», σημειώνει ο κ. Ψάλτης, ο οποίος θεωρεί σημαντικό «οι εγκληματίες πολέμου να εντοπιστούν ακόμη και σήμερα και να τιμωρηθούν». Ο γενικός προσανατολισμός όμως μιας επιτροπής συμφιλίωσης είναι η επούλωση των πληγών με στόχο να μην επαναληφθούν παρόμοια γεγονότα στο μέλλον. Για την ατιμωρησία, ο κ. Ψάλτης σημειώνει ότι «δεν βοηθά γιατί περνά το μήνυμα πως δεν μάθαμε πραγματικά από το παρελθόν». Στην ερώτηση για τη διεθνή πρακτική στη δικαστική αντιμετώπιση εγκλημάτων πολέμου, ειδικά όταν έχει μεσολαβήσει τόσος χρόνος, ο κ. Ψάλτης απαντά ότι τα εγκλήματα πολέμου δεν παραγράφονται. «Η προσπάθεια είναι να τιμωρούνται τα μεγάλα ψάρια, οι εγκέφαλοι και οι κύριοι υπεύθυνοι αυτών των εγκλημάτων. Η συντριπτική πλειονότητα των επιτροπών αλήθειας και συμφιλίωσης που έγιναν στον κόσμο μέχρι σήμερα (πάνω από 40) ακολούθησαν αυτήν την αρχή», επισημαίνει ο κ. Ψάλτης.

Υπενθυμίζεται ότι πριν από δύο χρόνια, σε σχετική συζήτηση που διοργάνωσε το Πανεπιστήμιο Κύπρου, έγιναν δύο εισηγήσεις για επιτροπή αλήθειας. Η μία ήταν από τον δικηγόρο Αχιλλέα Δημητριάδη, ο οποίος προτείνει τη μετεξέλιξη της Διερευνητικής Επιτροπής Αγνοουμένων και τη διεύρυνση των όρων εντολής της, και η άλλη πρόταση από τον κοινωνιολόγο Νίκο Τριμικλινιώτη, ο οποίος εισηγείται την άμεση σύσταση επιτροπής αλήθειας (ανεξαρτήτως των αποφάσεων των ηγετών) με όρους εντολής την απόδοση ατομικών και συλλογικών ευθυνών για τα εγκλήματα της Κύπρου.

Κρατικοί φόνοι χωρίς μία συγγνώμη

Ανάμεσα σε 48 διακριβωμένα πρόσωπα που καταγράφει το ΤΑΕ Αρχηγείου της Αστυνομίας ως υπόπτους για τις δολοφονίες 44 Τουρκοκυπρίων σε 16 υποθέσεις διερεύνησης εγκλημάτων της περιόδου 1963-64, οι 16 ήταν αστυνομικοί, ενώ ακόμα οκτώ ύποπτοι ήταν στρατιωτικοί. Ένας στους τρεις υπόπτους δηλαδή ήταν αστυνομικός, ενώ προσθέτοντας τους στρατιωτικούς, το ποσοστό για τα μέλη σωμάτων ασφαλείας που συμμετείχαν σε εγκλήματα κατά Τ/Κ την υπό αναφορά περίοδο ανέρχεται σε 50%. Η κρατική εμπλοκή στη θανάτωση αθώων πολιτών, όπως οι περιπτώσεις των Τ/Κ θυμάτων του 1963-64 που ανέδειξε ο «Πολίτης» τις τελευταίες μέρες, καθίσταται πιθανή. Σύμφωνα με πρόσφατο δημοσίευμα της τ/κ Kibris (11/5/2018), το οποίο επικαλείται το αρχείο του σημαίνοντος Τ/Κ Ahmed Sami Topcan, στις 11 Μαΐου 1964 περισσότεροι από 30 Τ/Κ σκοτώθηκαν. Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται ο Topcan, εκείνη τη μέρα είχε δοθεί η εντολή «θέλω 10 Τούρκους για κάθε ένα Έλληνα νεκρό». 

Το πογκρόμ που ακολούθησε των θανάτων των Πουλία, Καποτά και Παντελίδη στην Αμμόχωστο την 11η Μαΐου του 1964 καταμαρτυρείται στις υποθέσεις που διερευνά το ΤΑΕ Αρχηγείου κατόπιν εντολών του γενικού εισαγγελέα. Συγκεκριμένα, μόνο την αιματηρή 11η Μαΐου 1964, και μόνο ανάμεσα στις 16 υπό αναφορά υποθέσεις που ξεκίνησε να διερευνά η κυπριακή Αστυνομία, μετά την ανεύρεση των λειψάνων των θυμάτων την περίοδο 2006-2009, θανατώθηκαν 13 Τ/Κ, ενώ δύο μέρες μετά, στις 13 Μαΐου, βρήκαν τον θάνατο και οι 11 Λαρνακείς Τ/Κ με το λεωφορείο στην Πύλα. 24 Τ/Κ έναντι δύο Ελλήνων και 1 Ε/Κ. Υπενθυμίζεται ότι σύμφωνα με το δημοσίευμα της Kibris οι σκοτωμένοι Τ/Κ μόνο την 11η Μαΐου 1964 έφτασαν τους 30.

Επόμενο άρθρο:


Επιστροφή
στην αρχή