Υπάκουοι οι εκτοπισθέντες το '74

ΕΙΔΗΣΕΙΣ
Από πολύ νωρίς συμμορφώθηκαν στις οδηγίες του κράτους για την εγκατάστασή τους σε καταυλισμούς. Έτσι αποφεύχθηκαν εκδηλώσεις επιδημιών.

Στον απολογισμό του έργου του Ειδικού Ταμείου Εκτοπισθέντων μέχρι και την 31η Δεκεμβρίου 1976, δυόμιση χρόνια μετά την ίδρυσή του, ο υπουργός Εργασίας Μάρκος Σπανός αναφέρει στις 29/3/1977 ότι σε 23 καταυλισμούς αντισκήνων εγκαταστάθηκαν 20.000 εκτοπισθέντες. Πολλές άλλες χιλιάδες «παρέμειναν εκτός καταυλισμών εις υπόστεγα, παραπήγματα, δημόσια κτίρια, ημιτελείς κατοικίας και πολυκατοικίας». Ο υπεύθυνος Καταγραφής στην Υπηρεσία Μερίμνης την υπό αναφορά περίοδο Νίκος Πέτσας θυμάται ότι αυτό το κομμάτι του κόσμου δεν είχε επαρκή μέσα για να ικανοποιήσει βασικές ανάγκες: «Με τουαλέτες με νερά με τίποτε». Η μετακίνηση των ανθρώπων από τα ημιτελή κτήρια ήταν μια διαδικασία που δεν ολοκληρώθηκε σύντομα. Τους πρώτους μήνες μετά τον πόλεμο, όπως αναφέρει ο τότε διευθυντής της ΥΜΑπΕ Γιώργος Ιακώβου, κανένας ιδιόκτητης δεν σκόπευε να ολοκληρώσει τα κτήρια του. Όταν η οικοδομική δραστηριότητα άρχισε και οι ιδιοκτήτες διεκδικούσαν τα κτήριά τους από τους πρόσφυγες, οι εκτοπισθέντες νοίκιαζαν διαμερίσματα, λαμβάνοντας επιδότηση για το ενοίκιο από την Υπηρεσία Μερίμνης. Το Σχέδιο Ενοικίων της ΥΜΑπΕ είχε λειτουργήσει την 1η Νοεμβρίου 1975. Ως εκ τούτου, τον πρώτο χρόνο της κατοχής, αριθμός εκτοπισθέντων παρέμεινε σε ημιτελείς οικίες ή παραπήγματα. Στην πρώτη απογραφή του Σεπτεμβρίου του 1974, ο αριθμός αυτός είχε υπολογιστεί σε 13.152.

 

Παραλαβή αντισκήνων από εκτοπισθέντες σε χώρο (πιθανότατα στη Λάρνακα, στα αγροτεμάχια Λευκαρίτη), όπου λειτούργησε καταυλισμός. Όπως ανέφερε στον «Π», ο διευθυντής της Υπηρεσίας Μερίμνης την υπό αναφορά περίοδο, Γ. Ιακώβου, ο κόσμος δεν αφέθηκε να τοποθετήσει οπουδήποτε τα αντίσκηνα. Εξ ου και η διανομή γινόταν στους καταυλισμούς. (ΦΩΤΟ ΑΡΧΕΙΟ Χ. ΑΒΔΕΛΟΠΟΥΛΟΥ)

 

Για την αποστολή της Υπηρεσίας Μερίμνης, ο Γ. Ιακώβου αναφέρει ότι διατηρούσε αμφιβολίες για την επιτυχή έκβασή της, δεδομένης της αδυναμίας του κράτους να κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Σύμφωνα με τον ίδιο, το γεγονός ότι δεν εκδηλώθηκε ούτε μία επιδημία οφείλεται σε μεγάλο βαθμό και στη συνεργασία των εκτοπισθέντων. «Ο κόσμος υπάκουσε» σημειώνει ο κ. Ιακώβου, ενώ ο διευθυντής στο γραφείο του την ίδια περίοδο, Ηλίας Γεωργιάδης τονίζει ότι «όσα και να πούμε ότι εφτιάξαμεν» (ως ΥΜΑπΕ) «η δύναμις των ίδιων των προσφύγων και η εφευρετικότητα και η αντοχή τους αξίζουν μεγάλου επαίνου». Κάτι που δεν παραλείπουν να σημειώνουν όλοι οι εμπλεκόμενοι στην παροχή βοήθειας στους εκτοπισθέντες είναι πως η πίστη για επιστροφή καλλιεργείτο από την πολιτική ηγεσία. Η αποτυχία έγκαιρης διάγνωσης των νέων πολιτικών συνθηκών και της de facto διχοτόμησης συνέβαλε στη διαμόρφωση συναίνεσης ανάμεσα στο λαό. Οι εκτοπισθέντες θεώρησαν τις ταλαιπωρίες τους προσωρινές, και το κράτος διαμόρφωσε τη γραμμή της «άνετης προσωρινότητας» για να τους ανακουφίσει. Υποβάλλοντας ότι ο κόσμος αφέθηκε, μια διαφορετική εκδοχή του κλίματος της εποχής θυμάται ο υπεύθυνος Καταυλισμών Αχιλλέας Καλλίμαχος από μια επίσκεψή του σε καταυλισμό στο Στρόβολο: «Ήταν οικτρά η κατάστασις. Έφυεν ο γάντζος από το τσατίρι. Μόλις με είδε ”κύριε Καλλίμαχε τούτος ο γάντζος έφυεν που δαμαί τζι ακόμα δεν ήρταν να μου το σάσουν.” Εν είχεν μια πέτρα να την πιάεις να το φατσίσεις; Ήταν τέτοια η κατάντια του κόσμου που είχεν απαιτήσεις πέραν του τι μπορούσαμε να κάνουμε». Μεταξύ συναίνεσης και εγκατάλειψης, πίστης και υπακοής, οι εκτοπισθέντες που κατέλυαν σε καταυλισμούς ή σε άλλους δημόσιους χώρους, έλαβαν μήνυμα από το Υπουργείο Υγείας στις 16/9/1974 να χρησιμοποιούν τυχόν υπάρχουσες υγειονομικές εγκαταστάσεις (αποχωρητήρια, σκυβαλοδοχεία κ.λπ.) και όπου δεν υπάρχουν, περιττώματα, σκύβαλα και απορρίματα «απαραιτήτως πρέπει να καλύπτονται διά χώματος, ώστε να καθίστανται απρόσιτα εις πιθανούς φορείς μικροβίων» δηλαδή σε μύγες. Επισημαίνοντας τον κίνδυνο εμφανίσεως επιδημιών, το υπουργείο παρατηρεί ότι «δεν δίδεται η δέουσα σημασία εις την ανάγκην διατηρήσεως της επιβαλλόμενης καθαριότητος των υπαίθριων χώρων εις τους οποίους καταφεύγουν περιοδικώς μεγάλες ομάδες προσώπων». Όταν πια σκάφτηκαν λάκκοι και αυλάκια στους καταυλισμούς, οι τοπικές αρχές διοργάνωναν εκστρατείες καθαριότητας με ψεκασμούς, απολυμάνσεις, άσπρισμα τοίχων, καθάρισμα αυλάκων και ανοικτών χώρων, επίστρωση διαδρόμων και διαφώτιση για πρακτικούς τρόπους διατήρησης καλών υγειονομικών συνθηκών, όπως συνέβη τον Ιούνιο του ’75 στη Λεμεσό και τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους στη Λευκωσία.

 

Τα πρώτα αντίσκηνα στην Κύπρο

Τα πρώτα αντίσκηνα για να στεγασθούν άνθρωποι στην Κύπρο δεν στήθηκαν το καλοκαίρι του 1974.  Η αλήθεια είναι ότι τα πρώτα τσαντίρια ήρθαν στην Κύπρο αρχές Σεπτεμβρίου του 1964 από την Τουρκία για να καλύψουν τις στεγαστικές ανάγκες των Τουρκοκυπρίων οι οποίοι εκδιώχθηκαν από τα χωριά τους στην περιοχή της Τηλλυρίας και κατέφυγαν στο θύλακα των Κοκκίνων.

Ο πρώτος λοιπόν καταυλισμός με αντίσκηνα (τα οποία δεν προμήθευσε η Υπάτη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες αλλά η Τουρκία) στήθηκε στα Κόκκινα. Στα Κόκκινα κατέφυγαν οι Τουρκοκύπριοι κάτοικοι των χωριών Μανσούρας, Αλεύκας, Αγίου Θεοδώρου, Πηγή, Σελλάδη του Άππη και Άη Γιώρκιη.

Όπως θυμάται ο συμπατριώτης μας -και κατά καιρούς αρθρογράφος στον «Π»- Ερτογάν Οσπαλικτζιή ο συγκεκριμένος χώρος στα Κόκκινα όπου μετατράπηκε σε καταυλισμό με αντίσκηνα ήταν ιδιωτική γη η οποία «επιτάχθηκε» από την Τουρκοκυπριακή διοίκηση. Πέρασαν αρκετοί μήνες, συμπλήρωσε, και ζούσαμε στα αντίσκηνα. Στη συνέχεια μας κατασκεύασαν παράγκες.

Η εκκένωση των Τουρκοκυπριακών χωριών της περιοχής Τηλλυρίας και η μεταφορά των κατοίκων τους στο θύλακα των Κοκκίνων τοποθετείται χρονικά στις 7-8 Αυγούστου του 1964, μετά την ανακατάληψη από δυνάμεις της Εθνικής Φρουράς του υψώματος Λωρόβουνου. Μετά την επιτυχή ανακατάληψη του υψώματος, ο Γρίβας διέταξε γενική επίθεση και εκδίωξη των τουρκικών δυνάμεων και από το θύλακα Μανσούρας-Κοκκίνων.

ΣΩΤΗΡΗΣ ΠΑΡΟΥΤΗΣ

 

 

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Ενθαρρυμένο το Λονδίνο από τις δηλώσεις Μπαρνιέ για ιρλανδικά σύνορα

Πολίτης News, 12:19 (τελευταία ενημέρωση 12:19)

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Ο φιλοαστυνομικός σύνδεσμος βράβευσε τον διευθυντή του «Π»

Πολίτης News, 11:45 (τελευταία ενημέρωση 11:45)

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Κύπρος - Αίγυπτος: Έπεσαν οι υπογραφές για τον υποθαλάσσιο αγωγό

Πολίτης News, 11:37 (τελευταία ενημέρωση 11:37)

Επιστροφή
στην αρχή