Οι τέσσερις μήνες που θα κρίνουν τα πάντα

ΑΠΟΨΗ /ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ
Σε αυτούς του τέσσερις μήνες, το διεθνές περιβάλλον, σε περιφερειακό αλλά και ευρύτερα παγκόσμιο επίπεδο, παραμένει εξαιρετικά ρευστό.

Με τη διαπραγμάτευση για το Κυπριακό να εισέρχεται στην πιο κρίσιμη φάση της, από την Τρίτη, οι επόμενοι τέσσερις μήνες είναι οι πλέον καθοριστικοί για την επίτευξη μιας συμφωνίας ή για τον πιθανό τερματισμό της διαδικασίας της όποιας λύσης –τουλάχιστον όπως τη γνωρίσαμε τα τελευταία χρόνια. Σε αυτούς του τέσσερις μήνες, και στη χρονική τους περιοδολόγηση, το διεθνές περιβάλλον, σε περιφερειακό αλλά και ευρύτερα παγκόσμιο επίπεδο, παραμένει εξαιρετικά ρευστό, με τις διεθνείς εξελίξεις να επηρεάζουν, έμμεσα και άμεσα, και τις εξελίξεις στη Κύπρο. Οι αντικατοπτρισμοί μάλιστα αυτών των εξελίξεων αναφορικά με την κατεύθυνση που λαμβάνει η Τουρκία μεταπραξικοπηματικά –με τις επιμέρους σχέσεις Ουάσιγκτον – Άγκυρας, μετά τις εκλογές στις ΗΠΑ τον Νοέμβριο, και Μόσχας – Άγκυρας, μετά την επαναπροσέγγιση Ερντογάν – Πούτιν, με τον συριακό εμφύλιο αλλά και τον υπό διαμόρφωση ενεργειακό χάρτη στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο– αγγίζουν και την Κύπρο σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό.

 

Η σημασία του timing

Για πρώτη φορά η σημασία του χρόνου επίλυσης του Κυπριακού αποκτά μια ξεχωριστή δυναμική σημειολογία: Αν η ελληνοκυπριακή ηγεσία και ο Μουσταφά Ακιντζί συμφωνήσουν σε ένα σχέδιο λύσης που αναπόφευκτα θα εμπλέξει τη διεθνή κοινότητα (ΟΗΕ, μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις και την ΕΕ, ΗΠΑ και Τουρκία) σε μια πολυσύνθετη διαπραγμάτευση για την τελική αποδοχή του, θα έχουν κατορθώσει να θέσουν λύση σε ένα διεθνές ζήτημα (αλλά ήσσονος σημασίας σε σχέση με τα μεγάλα διεθνή περιφερειακά προβλήματα) αποστέλλοντας ένα μήνυμα αισιοδοξίας αλλά και ‘success story’ για την ευρύτερη περιοχή. Μεταξύ προσφυγικής κρίσης, Brexit, συριακού εμφυλίου, ISIS και διεθνούς τρομοκρατίας αλλά και ενός νέου ψυχροπολεμικού κλίματος μεταξύ Μόσχας και Δύσης, σε ένα μικρό νησί, διαιρεμένο επί 42 χρόνια στη βάση της εθνοτικής σύγκρουσης αλλά και της παράνομης εισβολής και κατοχής του, οι ηγέτες του θα έχουν συμφωνήσει για το μέλλον της επόμενης ημέρας. Μπορεί να μην αντιλαμβανόμαστε τη σημασία μιας τέτοιας κίνησης, ο αντίκτυπός της όμως διεθνώς θα είναι μεγάλος και game changing. «Η διεθνής κοινότητα όχι μόνο θα υποδεχόταν θερμά μια τέτοια εξέλιξη ως μια σημαντική επιτυχία στην περιοχή, αλλά θα διασφάλιζε και τη βιωσιμότητά της, αν αναλογιστεί κανείς τα μεγάλα προβλήματα που την ταλανίζουν» μεταφέρει στον «Π» διπλωματική πηγή από τα Ηνωμένα Έθνη.

 

Παράγοντας Τουρκία

Τα όσα επισυμβαίνουν στην Τουρκία αποτελούν οπωσδήποτε μια πρόκληση όχι μόνο για τις εξελίξεις στο Κυπριακό, αλλά και στην «ΤΔΒΚ» αλλά και για τις διεθνείς και περιφερειακές δυναμικές που αναπτύσσονται ιδίως στον άξονα Δύσης – Άγκυρας και Μόσχας – Άγκυρας. Ο Ερντογάν, παρά την αυταρχικότητά του και το κυνήγι μαγισσών, παραμένει ένας ορθολογιστής πολιτικός. Και το απέδειξε «στρεφόμενος» στη Ρωσία. Όσο πιο αληθινή φαίνεται μια τουρκο–ρωσική επαναπροσέγγιση, τόσο πιο πιθανό είναι η Δύση να μετριάσει την κριτική της προς το πρόσωπό του και να επιστρέψει σε μια στρατηγική (αλλά και «εταιρική» όπως επισημαίνει στον «Π» ξένη διπλωματική πηγή) σχέση. Η επίσκεψη Ερντογάν στη Ρωσία παραμένει μια «χαμηλού κόστους» υπενθύμιση προς τη Δύση ότι η Τουρκία αποτελεί πολύτιμη συμμαχική δύναμη από τον Καύκασο (Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν κ.ο.κ.) και τη Μαύρη Θάλασσα μέχρι τη Συρία και γιατί... όχι και την Κύπρο. Το Κρεμλίνο μπορεί να επιθυμεί την ένταξη –και μέσω της ενεργειακής διπλωματίας– της Τουρκίας στα σχήματα οικονομικής ολοκλήρωσης της Ευρασίας, ωστόσο η Ευρώπη και η Δύση θα παραμείνουν σημαντικότεροι εμπορικοί εταίροι για την Τουρκία. Και ο λόγος είναι απλός: Διότι διαθέτουν περισσότερα χρήματα. Με την ίδια λογική η Τουρκία θα μπορούσε να συναινέσει, όπως έκανε και το 2004, σε ένα σχέδιο λύσης του Κυπριακού: Κυρίως διότι η «ΤΔΒΚ» της κοστίζει. Και χωρίς την Κύπρο, θα μπορούσε να απολέσει μια δημιουργική εναλλακτική ως προς την ενεργειακή της ασφάλεια. Κυρίως αναφορικά με τα κοιτάσματα στην ΑΟΖ της Κύπρου, του Ισραήλ και της Αιγύπτου. Πριν τον κάθε Turkish Stream εξάλλου, η Τουρκία από τον Καύκασο και τη Μαύρη Θάλασσα (βορράς η Κριμαία, ανατολικά η Αρμενία) μέχρι την νοτιοδυτική Συρία είναι («αλλά και νιώθει» όπως επισημαίνει στον «Π» διπλωματική πηγή από το ΝΑΤΟ) περικυκλωμένη από τη Ρωσία. Παρακολουθώντας πάντως κανείς τις εξελίξεις στην Τουρκία σε σχέση με το Κουρδικό αντιλαμβάνεται και κάτι άλλο: Πως το Κυπριακό εξελίσσεται σε μια περίοδο που στο Κουρδικό (βόρειο Ιράκ, δημοψήφισμα Μπαρζάνι και κουρδικός αλυτρωτισμός βόρειας Συρίας) δεν έχουν επέλθει εξελίξεις που θα περιχαρακώσουν την Τουρκία σε εθνικιστικά αφηγήματα αλλά και σε... δυναμικές αφηγήσεις. Τέλος, αναλογιζόμενος κανείς τις εξελίξεις στο εσωτερικό της Τουρκίας και τη διάδραση Άγκυρας – «ΤΔΒΚ» συνειδητοποιεί πως τόσο ο παράγοντας Ακιντζί (σαφώς μετριοπαθής και υπέρ της λύσης) δεν θα παραμείνει για πάντα... εκεί, αλλά και πως η κατεύθυνση που θα λάβει η Τουρκία τα επόμενα χρόνια μπορεί να επιδράσει, σε περίπτωση μη λύσης, πολύ διαφορετικά για τα κατεχόμενα, πιέζοντας τους Τ/Κ σε βαθμό που, σε περίπτωση μη λύσης, η διάδραση με τους Ε/κ θα αλλάξει δραματικά.  

 

 

Αμερικανικές εκλογές

Οι αμερικανικές εκλογές σηματοδοτούν μια αλλαγή παραδείγματος η οποία αν και δεν θα αλλάξει αισθητά την προσήλωση της Ουάσιγκτον σε μια επίλυση του Κυπριακού θα διαφοροποιήσει τα εμπλεκόμενα πρόσωπα καθώς και τις επιμέρους προτεραιότητες. Καλώς ή κακώς επί διακυβέρνησης Ομπάμα είδαμε τον Αμερικανό αντιπρόεδρο Μπάιντεν να επισκέπτεται την Κύπρο και να συνομιλεί συχνά με την ηγεσία των Ελληνοκυπρίων μεταφέροντας μηνύματα προς την Άγκυρα. Είδαμε τον Κέρι να αναμειγνύεται ενεργά στα μεγάλα προβλήματα της περιοχής, ιδίως με τον διαμεσολαβητικό του ρόλο στην αραβοϊσραηλινή σύγκρουση και τέλος είδαμε (και) τη Βικτόρια Νούλαντ να αντιλαμβάνεται τις επιμέρους ιδιαιτερότητες της διαπραγμάτευσης για το Κυπριακό. Η νέα ηγεσία στον Λευκό Οίκο, από τον Νοέμβριο και από τον Γενάρη του 2017 και επίσημα στα καθήκοντά της, δεν θα περιμένει εσαεί το Κυπριακό. Κι αυτό αποτελεί από μόνο του και το βασικό επιχείρημα αποδόμησης της μερίδας εκείνης που επιχειρηματολογεί κατά της λύσης καλώντας «σε περαιτέρω εμπλοκή του διεθνούς παράγοντα». Το ίδιο ισχύει πάνω–κάτω και για τις μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις. Τόσο η Γαλλία (Απρίλιος 2017) όσο και η Γερμανία (Αύγουστος 2017) εισέρχονται σε πολύ κρίσιμες εκλογές για τη μελλοντική κατεύθυνση που θα λάβουν – ιδίως μετά το Brexit και δεδομένης της πολιτικής και οικονομικής κρίσης που διανύει η ΕΕ.

 

 

Ενεργειακή διάσταση

Οι διαδρομές ενέργειας στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο δεν αποτελούν πανάκεια για τη λύση του Κυπριακού. Προσθέτουν όμως γεωστρατηγική υπεραξία στην υπό διαμόρφωση συνεργασία των κρατών της περιοχής. Η εμπιστοσύνη μεγάλων εταιρειών προς την κυπριακή ΑΟΖ αλλά και η δυναμική της συνεργασίας Κύπρου – Αιγύπτου και Κύπρου – Ισραήλ έχουν δημιουργήσει ένα δεδομένο το οποίο συμβάλλει στην περαιτέρω εμβάθυνση και ολοκλήρωση των οικονομικών δεσμών των κρατών της περιοχής. Σταθμίζοντας κανείς τις επιλογές της ΚΔ πέραν της Τουρκίας (δηλαδή αγωγός Ισραήλ – Τουρκίας μέσω κυπριακής ΑΟΖ με λυμένο το Κυπριακό) αντιλαμβάνεται πως σε περίπτωση λύσης –καθώς και περαιτέρω ανακάλυψης κοιτασμάτων στην κυπριακή ΑΟΖ– το φυσικό αέριο θα μπορούσε να αποτελέσει «ομοσπονδιακό περιουσιακό στοιχείο» για αμιγώς «κυπριακή» χρήση. Κοινώς, μια επανενωμένη Κύπρος, με ενεργειακή αυτονομία, που θα μπορούσε να αποτελέσει τον κόμβο σταθερότητας στην περιοχή για την περαιτέρω ανάπτυξη της ενεργειακής σύνδεσης των κρατών σε ολόκληρη τη ΝΑ Μεσόγειο.

 

 

Τέσσερις μήνες πριν το... 2018

 

Αυτό που η ελληνοκυπριακή ηγεσία οφείλει να κατανοήσει είναι πως σε αυτούς τους τέσσερις μήνες δεν κρίνεται μόνο η λύση του Κυπριακού αλλά και μια ιστορική ευκαιρία η δυναμική της οποίας, αν χαθεί, δεν θα ξαναυπάρξει με τα ίδια πολιτικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά. Αν υπάρξει προσήλωση στη διαδικασία επίλυσης και όχι... προεκλογική του 2018 στο πίσω μέρος του μυαλού του Προέδρου Αναστασιάδη, τότε η επίτευξη μιας λύσης στους πρώτους μήνες του 2017 είναι ορατή. Η αποτυχία και η απαρχή μιας μακράς προεκλογικής εκστρατείας με ορίζοντα τις προεδρικές εκλογές του 2018 δεν αποτελεί ούτε στρατηγική αλλά κι ούτε τακτική επιλογή. Για κανένα από τα δύο μεγάλα κόμματα, δεδομένων των συνθηκών κατακερματισμού του πολιτικού τοπίου στην Κύπρο. Χωρίς λύση, η επόμενη διαπραγματευτική προσπάθεια επίλυσης του Κυπριακού –αν υπάρξει, κατ' αρχάς– θα είναι χειρότερη. Ο ορίζοντας της διχοτόμησης μάλιστα ή μιας περιόδου κατήφειας και εθνικιστικών παροξυσμών θα αποτελέσει και το διακύβευμα της προεκλογικής. Θα υπάρξει άραγε υποψήφιος Πρόεδρος της ΚΔ που θα πρέπει να πει στους Ελληνοκυπρίους το «ξεχάστε τη λύση»; Η απάντηση φυσικά είναι «όχι». Το ίδιο ισχύει φυσικά αν εξ ορισμού δεν υπάρχει πλέον διαπραγμάτευση μετά κι από αυτή τη χαμένη ευκαιρία. Και αν δεν υπάρχει πολιτικός ηγέτης που θα πει «ξεχάστε τη λύση», σίγουρα, κι αυτό το γνωρίζουν όλοι οι πολιτικοί ηγέτες της Κύπρου καλά, δεν υπάρχει κι αυτός που με παρρησία θα πει προς το εκλογικό σώμα «παραδίδω την Κύπρο μισή, ας παραμείνουμε κυρίαρχη ΚΔ στο 63%».

 

 

*Twitter: @JohnPikpas

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Σε γνωρίζω από τη γεύση / του Εκμέκ την τρομερή

ΚΩΣΤΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, 10:05 (τελευταία ενημέρωση 10:05)

ΑΠΟΨΗ

Κυπριακό: Είτε λύση, είτε κρίση

ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ, 14.11.2018

ΑΠΟΨΗ

Δεν γκρεμίζουμε τα τείχη, ανοίγουμε πόρτες

ΣΕΝΕΡ ΛΕΒΕΝΤ, 14.11.2018

Επιστροφή
στην αρχή