Η παραδοξότητα του ΕΛΑΜ (Του Καίσαρα Μαυράτσα)

ΑΠΟΨΗ /ΠΕΡΙΑΓΩΓΗ
Θεωρώ ότι η εμφάνιση και η καθιέρωση του συγκεκριμένου κόμματος του ΕΛΑΜ συνιστά μιαν παραδοξότητα της ελληνοκυπριακής πολιτικής.

Ένα από τα καινούρια στοιχεία, το σημαντικότερο ίσως, του πολιτικού χάρτη που προέκυψε από τις βουλευτικές εκλογές της 22ας Μαΐου 2016, ήταν η εισδοχή του ΕΛΑΜ στο Κοινοβούλιο της Κυπριακής Δημοκρατίας. Θεωρώ ότι η εμφάνιση και η καθιέρωση του συγκεκριμένου κόμματος συνιστά μιαν παραδοξότητα της ελληνοκυπριακής πολιτικής. Η παραδοξότητα συνίσταται στο ότι, μολονότι πρόκειται για ένα καινούριο κόμμα, το οποίο αυτοπροσδιορίζεται ως το κόμμα των εθνικιστών, το ΕΛΑΜ εμφανίζεται σε μιαν κοινωνία, στην οποία ο εθνικισμός είναι, εδώ και δεκαετίες, η κυρίαρχη πολιτική ιδεολογία. Στην ελληνοκυπριακή κοινωνία, η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών υιοθετεί τις βασικές αρχές του ελληνοκυπριακού εθνικισμού, σε σημείο μάλιστα που μπορεί να γίνει λόγος για την εθνικοποίηση ακόμα και της Αριστεράς. Σε ένα τέτοιο ιδεολογικό πεδίο, όπου δηλαδή ο εθνικισμός είναι σχεδόν καθολικά αποδεκτός, το τελευταίο που θα περίμενε κανείς είναι η εμφάνιση ενός ακόμα κόμματος που, για να χρησιμοποιήσω τις λέξεις του Αντώνη Έλληνα, παίζει το χαρτί του εθνικισμού. Επομένως, η ύπαρξη του ΕΛΑΜ από μόνη της αναγκάζει τον μελετητή του ελληνοκυπριακού εθνικισμού να αναθεωρήσει τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζει την ελληνοκυπριακή πολιτική και τον ρόλο του εθνικισμού. Στις περισσότερες αναλύσεις του ελληνοκυπριακού εθνικισμού, η έμφαση είναι πρωτίστως στην εμφάνιση, τις καταβολές και το περιεχόμενο της ιδεολογίας, η οποία εκλαμβάνεται περίπου ως μια στατική κατηγορία. Εκ των πραγμάτων, όμως, ο εθνικισμός του ΕΛΑΜ, που επιμένει να αυτοπροσδιορίζεται ως κάτι το ριζικά διαφορετικό (και αυτός δεν είναι ένα ισχυρισμός που μπορούμε εύκολα να αγνοήσουμε), είναι ένας εθνικισμός διαφορετικός από εκείνον που ξέραμε μέχρι σήμερα στο νησί. Η βασική διαφορά αφορά ένα καινούριο κενό ή μιαν νέα ανάγκη την οποία έρχεται να καλύψει το ΕΛΑΜ και αναφέρομαι στις ανησυχίες των Ελληνοκυπρίων για την αύξηση των μεταναστών. Γι’ αυτό, βεβαίως, και ο εθνικισμός του ΕΛΑΜ καταντά να ταυτίζεται με τον ρατσισμό και την ξενοφοβία – σε αντίθεση με αυτό που μπορούμε να ονομάσουμε παραδοσιακό ελληνοκυπριακό εθνικισμό, ο οποίος λειτουργεί ακόμα στη λογική των εθνοτικών εθνικισμών του 19ου αιώνα και επικεντρώνεται αποκλειστικά στο θεωρούμενο εθνικό ζήτημα του κυπριακού ελληνισμού.
Εξετάζοντας, πάντως, την εμφάνιση και την άνοδο του ΕΛΑΜ στην ελληνοκυπριακή κοινωνία, είμαστε αναγκασμένοι να σκεφτούμε για το είδος της εξήγησης που απαιτείται για την κατανόηση πολιτικών φαινομένων, όπως είναι η εμφάνιση και η καθιέρωση ενός ακροδεξιού εθνικιστικού κόμματος. Η υπόθεση εργασίας που πρέπει να εξεταστεί είναι ότι ένα τέτοιο φαινόμενο δεν προκύπτει ως κάποιου είδους νομοτελειακή αντίδραση σε συγκεκριμένες δομικές συνθήκες, αλλά εξαρτάται από τις συγκεκριμένες συγκυρίες, αλλά και τις συγκεκριμένες δράσεις και τις συγκεκριμένες βιογραφικές ιδιαιτερότητες συγκεκριμένων ανθρώπων. Για να το θέσω κάπως χονδρικά, τέτοια φαινόμενα πρέπει πρωτίστως να εξεταστούν ως case studies, που έχουν αποκτήσει τον δικό τους, sui generis χαρακτήρα και τα οποία μπορούμε να κατανοήσουμε μόνον μέσα από τη λεπτομερή εξέταση της ιστορικής τους πορείας. Η δημιουργία του ΕΛΑΜ δεν ήταν, βεβαίως, αναπόφευκτη. Προέκυψε, για να δούμε τα πράγματα από την αρχή, από την δράση Ελληνοκυπρίων που, ως φοιτητές στην Ελλάδα, συμμετείχαν στην Χρυσή Αυγή. Μολονότι, όμως, το ΕΛΑΜ αναμφίβολα προέκυψε ως παράρτημα της Χρυσής Αυγής, μπορούμε να εντοπίσουμε σημαντικές διαφορές (τόσο οργανωτικές όσο και ιδεολογικές) ανάμεσα στα δύο κόμματα. Στο ιδεολογικό επίπεδο, η σημαντικότερη διαφορά είναι το ότι, εκ των πραγμάτων, το ΕΛΑΜ επικεντρώνεται στον αγώνα του κυπριακού ελληνισμού. Θεωρώ, όμως, ότι ένας σημαντικός παράγοντας που συνήθως δεν λαμβάνεται υπ’ όψιν, ακριβώς επειδή ψάχνουμε μόνον για δομικές εξηγήσεις, είναι η σημασία που έχουν τα συγκεκριμένα πρόσωπα των οποίων η δράση ήταν καθοριστική στην εξέλιξη των πραγμάτων. Πώς αλλιώς, έτσι, μπορούμε να καταλάβουμε ότι στο δικό του χωριό, ο πρόεδρος του ΕΛΑΜ Χρίστος Χρίστου έλαβε το 25% των ψήφων; Και μιλώντας για τον ρόλο συγκεκριμένων ατόμων, δεν αναφέρομαι μόνο στα ηγετικά στελέχη του ΕΛΑΜ. Η εκλογική επιτυχία του κόμματος στην Πάφο, υπενθυμίζω, ήταν αποτέλεσμα κυρίως της δράσης του μητροπολίτη Πάφου Γεώργιου, που είχε ταχθεί ανοικτά υπέρ του νέου κόμματος.

Ας επιστρέψουμε, όμως, στο ζήτημα της παραδοξότητας του ΕΛΑΜ. Αν εξαιρέσουμε το μεταναστευτικό και επικεντρωθούμε στο βασικό ιδεολογικό μανιφέστο του κόμματος, καθίσταται σαφές ότι το κεντρικό σημείο αναφοράς του ΕΛΑΜ είναι το εθνικό ζήτημα των Ελληνοκυπρίων. Και σε αυτό, οι θέσεις του κόμματος δεν συνιστούν οποιαδήποτε πρωτοτυπία. Το επιχείρημα του ΕΛΑΜ, βεβαίως, είναι ότι αντιπροσωπεύει τον γνήσιο εθνικισμό, σε αντίθεση με τις υπόλοιπες πολιτικές δυνάμεις οι οποίες έχουν χάσει το εθνικό τους σθένος. Επί της ουσίας, όμως, οι θέσεις του ΕΛΑΜ στο Κυπριακό είναι θέσεις που είχαν ήδη εκφραστεί και από άλλα κόμματα που ασπάζονται τον απορριπτισμό.

 

 

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Κυπριακό: Είτε λύση, είτε κρίση

ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ, 14.11.2018

ΑΠΟΨΗ

Δεν γκρεμίζουμε τα τείχη, ανοίγουμε πόρτες

ΣΕΝΕΡ ΛΕΒΕΝΤ, 14.11.2018

ΑΠΟΨΗ

Μέσα μας η ”μουχτάραινα”...Της Μαρίνας Κουμάστα

ΜΑΡΙΝΑ ΚΟΥΜΑΣΤΑ, 14.11.2018

Επιστροφή
στην αρχή