Η νέα παπαδοκρατία... Toυ Γιώργου Κουμουλλή

ΑΠΟΨΗ /ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ

Ο ερχομός των Άγγλων στην Κύπρο το 1878 ήτανε μεγάλο πλήγμα κατά της παπαδοκρατίας διότι πρόθεση των Άγγλων ήταν η δημιουργία ενός κοσμικού καθεστώτος

Έλεγα να κλείσω το «απύλωτο» στόμα μου για τα εκκλησιαστικά και την παπαδοκρατία. Έλα, όμως, που κάποια κραυγαλέα συμβάντα δεν σ’ αφήνουν να αγιάσεις! Και σε προκαλούν να επανέλθεις δριμύτερος! Όπως, για παράδειγμα, η ολική έκλειψη του ρόλου και της σημασίας των Μαρωνιτών από το νέο βιβλίο Ιστορίας Κύπρου Β΄ Λυκείου που συνιστά μέγιστη περιφρόνηση προς κάποιους συμπατριώτες μας και για το οποίο ευθύνη φέρει ο Αρχιεπίσκοπος, ο υπερυπουργός Παιδείας.

Σίγουρα κάτι αλλόκοτο συμβαίνει στα σχολεία μας. Ενώ οι μαθητές μαθαίνουν τα διάφορα πολιτικά συστήματα, όπως δημοκρατία, δικτατορία, κομουνισμός, φασισμός, δεν έχουν ακούσει ποτέ για το καθεστώς που διήρκεσε αιώνες στην Κύπρο και που σήμερα υπάρχει υπό νέα μορφή, δηλαδή, την παπαδοκρατία. Σ’ αυτό το καθεστώς ο κλήρος κυριαρχεί στην πολιτική, οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική ζωή ενός τόπου. Οι εκκλησιαστικοί εξουσιαστές που είναι και οι διαφεντευτές της «επίσημης θρησκείας» -στη δική μας περίπτωση της ορθοδοξίας- περιφρονούν ή καταδιώκουν, ενίοτε ανελέητα, τους αλλόθρησκους, αλλόδοξους και αλλόφυλους.

Λόγω της παραχάραξης της Ιστορίας που διδάσκεται στα σχολεία, αγνοείται ευρέως ότι κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής αυτοκρατορίας η Εκκλησία συμμάχησε με τους κατακτητές και ότι επεβλήθη ένα καθεστώς παπαδοκρατίας που απομυζούσε τον λαό. Εκτός από τον αναίσχυντο δωσιλογισμό, η Εκκλησία επέβαλλε δυσβάστακτους φόρους και, σε μια εποχή που δεν υπήρχαν τράπεζες, ασκούσε χρέη τοκογλύφου οικειοποιούμενη τα χωράφια των φτωχών αγροτών σε περιόδους ανομβρίας. Οι δε εμπορικές δραστηριότητες των κληρικών εδώ και στην Ελλάδα ήτανε κατάπτυστες όπως τις περιγράφει ο Αδαμάντιος Κοραής: «Οι ιερείς μετέβαλον τις εκκλησίες εις σπήλαια ληστών, πουλώντας ανερυθριάστως και μυστήρια και ευλογίας […] περιέρχονται ως λιμώττοντες λύκοι τα χωριά διά να αρπάζωσιν ανηλεώς από των πεινόντων χριστιανών τα στόματα τον ολίγον εκείνον άρτον, τον οποίον και αυτή των Τούρκων η απληστία εντρέπεται να αρπάση» (Αδελφική Διδασκαλία, Άπαντα, τόμ. Α’ σελ. 52).

Ο ερχομός των Άγγλων στην Κύπρο το 1878 ήτανε μεγάλο πλήγμα κατά της παπαδοκρατίας διότι πρόθεση των Άγγλων ήταν η δημιουργία ενός κοσμικού καθεστώτος. Αυτή η αποφασιστικότητα των νέων κατακτητών έφερε τα πάνω-κάτω στους κληρικούς. Από φορομπήχτες έγιναν φοροπληρωτές! Όπως σωστά αντιλήφθηκε ο ύπατος αρμοστής στην Κύπρο Haynes-Smith το 1904 αυτή η ανατροπή ήταν «πολύ μεγάλη για να την ανεχτούν» (was too much to bear). Οι ιεράρχες συνειδητοποίησαν ότι η επανάκτηση των προνομίων τους θα ήταν δυνατή μόνο αν η Κύπρος ενωνότανε με την Ελλάδα, δηλαδή με μια χώρα όπου δεν υπήρχε (ούτε υπάρχει ακόμα) διαχωρισμός κράτους-Εκκλησίας. Έτσι «εμπνεύστηκαν» την ιδέα της Ένωσης με αποκορύφωμα τον ένοπλο αγώνα τον οποίον οι ίδιοι οργάνωσαν, μεθόδευσαν και επιδότησαν με τη γνωστή τραγική κατάληξη. Επομένως, αν θέλουμε να διεισδύσουμε στις ρίζες των αιτιών της συμφοράς που μας έπληξε το 1974 θα πρέπει να εξετάσουμε το modus operandi των κληρικών. Απαιτούσαν αυτοδιάθεση που ισοδυναμούσε με Ένωση (οι ξένοι δεν τρων κουτόχορτο και δεν ξεχώριζαν αυτές τις δύο έννοιες) σε αντίθεση με τις υπόλοιπες 70 αποικίες της Μεγάλης Βρετανίας που στοχεύσανε επιτυχώς την ανεξαρτησία τους χωρίς να χυθεί (με 1-2 εξαιρέσεις) ούτε μια σταγόνα αίμα. Οι ιεράρχες απέτυχαν με τις προσφυγές μας στα ΗΕ, απέτυχαν με τον ένοπλο αγώνα, απέτυχαν στη λεγόμενη διεθνή διαφώτιση. Απέτυχαν σ’ όλους τους τομείς. Αυτή την οικτρά αποτυχία της παπαδοκρατίας πληρώνουμε πανάκριβα σήμερα όλοι οι Κύπριοι.

Μετά την κολοβωμένη ανεξαρτησία της Κύπρου και, κυρίως, μετά την εγκαθίδρυση της Ελληνοκυπριακής Δημοκρατίας (για να είμαστε απόλυτα ακριβείς!) το 1964 αναπτύσσεται μια νέα παπαδοκρατία με την ανοχή και την ενθάρρυνση του κράτους. Το 1996 δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης ο περί του Πρωτοκόλλου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νόμος (59(I)/1996, που θεσμοποιεί τη νέα παπαδοκρατία. «Πρωτόκολλο», παρεμπιπτόντως, σημαίνει την εθιμοτυπική κατάταξη που ακολουθείται σ’ όλες τις επίσημες τελετές που διοργανώνει οποιαδήποτε δημόσια αρχή, οργανισμός ή ίδρυμα. Στην πυραμίδα του Πρωτοκόλλου είναι ο ΠτΔ (πάλι καλά) και αμέσως κάτω απ’ αυτόν ο Αρχιεπίσκοπος! Άρα ο τελευταίος προηγείται του προέδρου της Βουλής, των αρχηγών κοινοβουλευτικών κομμάτων, των πρώην Προέδρων της Δημοκρατίας, του γενικού εισαγγελέα. Αυτός ο νόμος κονιορτοποιεί στην ουσία την ανεξιθρησκία που εγγυάται το Σύνταγμα του 1960. Έκτοτε, όλοι ανεξαιρέτως οι υψηλοί επισκέπτες της Κύπρου σπεύδουν, μετά τη συνάντησή τους με τον ΠτΔ, να ενημερώσουν τον Αρχιεπίσκοπο για την επίσκεψή τους. Οποία οπισθοδρόμηση! Οποία ανοχή από τα πολιτικά κόμματα! Οποία αδιαφορία από την κυπριακή κοινωνία!

Όμως ο Αρχιεπίσκοπος δεν περιορίζεται στην τήρηση της εθιμοτυπίας. Επεμβαίνει ενεργά στην πολιτική με την ανοχή της Πολιτείας, π.χ. καταδικάζει δημόσια τη ΔΔΟ, το 2013 προτρέπει τους «πιστούς» να ψηφίσουν τον Νίκο Αναστασιάδη, ερωτοτροπεί ανερυθρίαστα με το ΕΛΑΜ (επιβεβαιώνοντας τη θέση ότι η Εκκλησία ήταν πάντα αδιάρρηκτα συνυφασμένη με την Ακροδεξιά). Αλλά το πιο εξοργιστικό είναι ο πλήρης έλεγχος του Υπουργείου Παιδείας από τον Αρχιεπίσκοπο. Επομένως, η παραχάραξη της Ιστορίας θα συνεχισθεί. Η Εκκλησία θα φιγουράρει ως αντιστασιακή κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας. Θα διδάσκονται διάφορα παραμύθια όπως το κρυφό σχολειό. Οι μειονότητες, όπως οι Μαρωνίτες, θα περιφρονούνται αφού είναι «αιρετικοί». Το μάθημα της Θρησκειολογίας δεν πρόκειται να εισαχθεί ποτέ. Ο Διαφωτισμός θα παραμείνει ένα όνειρο. Ο εκχυδαϊσμός της πολιτικής ζωής θα φουντώνει.

Συμπέρασμα: Η Εκκλησία, εν τη «μεγαθυμία» της, επιτρέπει στους πολιτικούς, στη Βουλή, στην κυβέρνηση να λειτουργούν μέσα σε καθορισμένα πλαίσια, αλλά αξιώνει να έχει, και δυστυχώς το επιτυγχάνει, υπερκυβερνητικό ρόλο. Αυτή είναι η νέα παπαδοκρατία!


Επιστροφή
στην αρχή