Η λίρα που τώρα έγινε μπακίρα...

ΑΠΟΨΗ /ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ

Ένας σοβαρός λόγος που οδήγησε στην κατρακύλα της ΤΛ είναι η εισροή ξένων κεφαλαίων στην Τουρκία λόγω των εξαιρετικά χαμηλών επιτοκίων στην ΕΕ

Τους τελευταίους 12 μήνες η τουρκική λίρα (TΛ) υποτιμήθηκε κατά 42% έναντι του ευρώ. Η διακύμανση της συναλλαγματικής ισοτιμίας ενός νομίσματος αλλάζει διαρκώς, συχνάκις από λεπτό σε λεπτό, και εξαρτάται από τον νόμο της προσφοράς και της ζήτησης. Αν σε κάποια δεδομένη μέρα μια ομάδα αποτελούμενη από ιδιώτες, θεσμικούς επενδυτές, σπεκουλαδόρους, κυβερνήσεις αποφασίσουν να αγοράσουν ένα άλφα νόμισμα και το ποσό που θέλουν ν’ αγοράσουν υπερβαίνει εκείνο μιας άλλης ομάδας (με την ίδια σύνθεση όπως πιο πάνω) που θέλουν να το πωλήσουν τότε σημαίνει ότι η ζήτηση του συγκεκριμένου νομίσματος είναι μεγαλύτερη από την προσφορά και η τιμή του πιέζεται προς τα πάνω, και αντίστροφα αν οι προθέσεις πωλήσεων υπερβαίνουν εκείνες της αγοράς.

Ίσως πρέπει να τονίσω τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζει ο σπεκουλαδόρος (speculator), δηλαδή ο κερδοσκοπικός καιροσκόπος όπως καταδεικνύει το θέμα του Αμερικανού πάστορα. Ενώ αναμενόταν να απελευθερωθεί 25 Ιουλίου, του επεβλήθη κατ’ οίκον περιορισμός και προ της απειλής αντίμετρων στα οποία ενδεχομένως θα κατέφευγε η κυβέρνηση των ΗΠΑ (όπως και έγινε) πολλοί ξεφορτώθηκαν τις τουρκικές λίρες αυξάνοντας μ’ αυτό τον τρόπο την προσφορά της. Ο καταποντισμός της ΤΛ συνεχίστηκε όταν ο Τραμπ επέβαλε κυρώσεις στους Τούρκους υπουργούς Δικαιοσύνης και Εσωτερικών για τον ρόλο τους στη σύλληψη και την κράτηση του Μπράνσον. Σαν να μην έφτανε αυτό, νέα μέτωπα ανοίχτηκαν με τους Αμερικανούς να επιβάλλουν επιπρόσθετους δασμούς σε εισαγωγές αλουμινίου και χάλυβα από την Τουρκία και την τελευταία ν’ απαντά με δασμούς σε αμερικανικά προϊόντα.

Υπάρχουν όμως και άλλοι σοβαροί λόγοι για τους οποίους κατρακυλά η ΤΛ. Ο πληθωρισμός της Τουρκίας είναι τώρα 16% ενώ στις χώρες με τις οποίες έχει τον μεγαλύτερο όγκο συναλλαγών, ΕΕ και ΗΠΑ, ο πληθωρισμός είναι 2,2% και 1,9% αντίστοιχα. Αυτό θα πει λιγότερες εξαγωγές (μείωση της ζήτησης της ΤΛ) και αύξηση των εισαγωγών (αύξηση της προσφοράς της ΤΛ). Με άλλα λόγια, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών συντείνει στην υποτίμηση της ΤΛ. Σ’ ένα κανονικό κοσμικό κράτος ένα τέτοιο φαινόμενο θα ωθούσε την Κεντρική Τράπεζα (που θα ήταν ανεξάρτητη κι όχι πλήρως εξαρτώμενη από τον Πρόεδρο του κράτους όπως συμβαίνει στην Τουρκία) ν’ αυξήσει τα επιτόκια για να μειωθεί ο δανεισμός, η κατανάλωση και οι εισαγωγές. Αν συνέβαινε αυτό θα μπορούσε να συγκρατηθεί η πτώση της ΤΛ αλλά ο Ερντογάν δεν θέλει καν να συζητήσει την αύξηση των επιτοκίων που θεωρεί «μητέρα και πατέρα όλων των δεινών». Υπάρχουν δύο εκδοχές γι’ αυτή του την εμμονή: ή είναι οικονομικά αναλφάβητος αφού θεωρεί ότι τα υψηλά επιτόκια δημιουργούν πληθωρισμό (!) ή επηρεάζεται από την κοσμοθεωρία του Ισλάμ που πιστεύει ότι το επιτόκιο είναι τοκογλυφία. Ό,τι και να ισχύει οι οικονομικοί αναλυτές διακωμωδούν τη στάση του. Θυμίζει την ανοησία του Ξέρξη, του βασιλιά της Περσίας που, οργισμένος επειδή η τρικυμία εμπόδιζε τη στρατιά του να περάσει τον Ελλήσποντο και να εισβάλει στην Ελλάδα, «τιμώρησε» τη θάλασσα, βάζοντας τους σκλάβους του να τη μαστιγώσουν 300 φορές κι έριξε αλυσίδες στα νερά της για να τα υποδουλώσει…

Ένας άλλος σοβαρός λόγος που οδήγησε στην κατρακύλα της ΤΛ είναι η εισροή ξένων κεφαλαίων στην Τουρκία λόγω των εξαιρετικά χαμηλών επιτοκίων στην ΕΕ και τις ΗΠΑ. Οι επενδύσεις ξένων σε ομόλογα εταιρειών, τράπεζες και μετοχές αυξήθηκαν δραματικά και βοήθησαν την εντυπωσιακή άνοδο της τουρκικής οικονομίας αλλά ταυτόχρονα αυξήθηκε σε δυσθεώρητα ύψη το βραχυπρόθεσμο εξωτερικό χρέος της χώρας. Τώρα οι ξένοι επενδυτές αρχίζουν να προβληματίζονται για την ικανότητα της Τουρκίας να αναχρηματοδοτήσει αυτό το χρέος. Ήδη ψιθυρίζεται ότι η Τουρκία δεν θα έχει άλλη διέξοδο από το να επιβάλει συναλλαγματικούς ελέγχους και να κηρύξει στάση πληρωμών στο χρέος της ή, ακόμα, να ζητήσει τη βοήθεια του ΔΝΤ. Επιπλέον, η εικόνα του Ερντογάν αποθαρρύνει την εισροή κεφαλαίων στην Τουρκία. Οι επενδυτές συνήθως αποστρέφονται δικτάτορες που, εκ της φύσεώς τους, είναι απρόβλεπτοι.

Εύλογο είναι να διερωτηθούν κάποιοι γιατί δεν επεμβαίνει η Κεντρική Τράπεζα της Τουρκίας να στηρίξει την ΤΛ. Δυστυχώς για την Τουρκία αυτό δεν είναι εφικτό διότι τα αποθέματά της σε ξένο συνάλλαγμα είναι ελάχιστα και μια τέτοια ενέργεια προϋποθέτει αγορά της ΤΛ με ξένο συνάλλαγμα.

Η κατρακύλα της ΤΛ είναι τεράστιο πλήγμα για τους Τουρκοκύπριους. Τα τελευταία στατιστικά δείχνουν ότι ο πληθωρισμός στην «ΤΔΒΚ» είναι 20,3% και προβλέπεται ότι σύντομα θα αυξηθεί αισθητά. Μια και δεν υπάρχει ο θεσμός της ΑΤΑ, αντιλαμβανόμαστε όλοι τη ραγδαία συρρίκνωση της αγοραστικής δύναμης των συμπατριωτών μας. Δυστυχώς, τα χέρια των Τ/Κ είναι δεμένα αφού, οικονομικά, εξαρτώνται πλήρως από την Τουρκία.Είναι τα μεγάλα θύματα της εμμονής του Ερντογάν να μην αυξάνει τα επιτόκια για να καταπολεμήσει τον πληθωρισμό.

Ένα άλλο μεγάλο πλήγμα είναι ότι οι μισθοί των Τ/Κ πληρώνονται σε ΤΛ αλλά τα ακριβά αγαθά όπως σπίτια, αυτοκίνητα, έπιπλα ή, ακόμα, ενοίκια είναι τιμολογημένα σε αγγλικές λίρες, ευρώ ή δολάρια. Επομένως οι τιμές σε τουρκικές λίρες όλων αυτών των αγαθών έχουν εκτοξευθεί στα ύψη τους τελευταίους μήνες. Για να αντιμετωπιστεί αυτό το πρόβλημα η λεγόμενη κυβέρνηση επέβαλε σταθερή συναλλαγματική ισοτιμία για την ΤΛ όσον αφορά τα ενοίκια και τα σχολικά δίδακτρα.
Αλλά «ουδέν κακόν αμιγές καλού». Ένας ποταμός Ε/Κ αυτοκινητιστών εισρέει κάθε μέρα στον βορρά για να αγοράσουν βενζίνη, τσιγάρα και άλλα πάμφθηνα αγαθά πληρώνοντας σε σκληρό νόμισμα που τόσο στερούνται οι Τ/Κ. Το πιο σημαντικό, όμως, είναι ότι η τ/κ ελίτ συνειδητοποιεί ότι μόνο με μια λύση του Κυπριακού θα αποφεύγονται τέτοιου είδους κρίσεις. Αν αυτή η δοκιμασία φέρει τις δύο κοινότητες πιο κοντά θα αποδειχθεί μια ευλογία υπό μορφή κατάρας.


Επιστροφή
στην αρχή