Οι λαμαρίνες του (κυπριακού) μυαλού μας

ΑΠΟΨΗ /TZIBASAT
Συζήτηση φυσικά δεν γίνεται. Οι φόβοι, αλλά κυρίως οι φοβίες, καταπλακώνουν τα πάντα και το μόνο που αποκαλύπτεται είναι η γύμνια του διαλόγου

«Να μην φοβόμαστε τίποτα. Σημασία έχει να κατανοούμε». Η φράση αυτή ανήκει στη δυο φορές νομπελίστρια επιστήμονα Μαρία Κιουρί. Ανακάλυψε το ράδιο κι έμεινε για πάντα στη μνήμη της ανθρωπότητας ως ένας άνθρωπος που έζησε για να προσφέρει στον κόσμο και τους συνανθρώπους της.

Τη φράση της βρίσκω εξαιρετικά επίκαιρη για τα προβλήματά μας, που όλη η κοινωνία και η πολιτική συζητάνε ή δοκιμάζουν να... συζητήσουν.

Συζήτηση φυσικά δεν γίνεται. Οι φόβοι, αλλά κυρίως οι φοβίες, καταπλακώνουν τα πάντα και το μόνο που αποκαλύπτεται είναι η γύμνια του διαλόγου.

Μετά το Κραν Μοντανά ήταν αναπόφευκτο να ξεσπάσει το ανάθεμα και η δαιμονοποίηση. Είμαστε μια ανώριμη κοινωνία, η οποία θα αργήσει να ωριμάσει χωρίς φυσικά να είμαστε βέβαιοι πως αυτό θα γίνει κάποτε.

«Η πολιτική είναι η διαχείριση των συμβόλων», είχε πει κάποτε ο πρώην Πρόεδρος της Γαλλίας Φρανσουά Μιτεράν. Σωστό; Βεβαίως. Αν και χρειάζεται, όπως λέει η Κιουρί, κατανόηση.

Στα αντίπαλα φυλάκια της αντιπαράταξης στην Κύπρο ανταγωνίζονται στον χώρο και στον χρόνο τέσσερις σημαίες: Ελλάδας - Τουρκίας και Κυπριακής Δημοκρατίας με «ΤΔΒΚ». Τα αντίπαλα σύμβολα σημαίνουν πολλά. Πως αναμετρώνται εδώ η Ελλάδα με την Τουρκία και η ΚΔ με την «ΤΔΒΚ». Στο επίπεδο αυτό, η διαχείριση των συμβόλων δεν μας εξυπηρετεί. Τα σύμβολα είναι αντίπαλα και διαιρετικά. Άρα διχοτομικά. Σας ενοχλεί η λέξη αλλά δεν υπάρχει καταλληλότερη.

Ισοζύγιο δυνάμεων

Η αναμέτρηση των συμβόλων δεν μας εξυπηρετεί καθόλου, γιατί τα σύμβολα αυτά εκτός από τον ιστορικό τους χαρακτήρα μεταφράζουν και τη δύναμη που εκπέμπει το καθένα. Ο εισβολέας ξέρουμε πόσες δυνάμεις έχει. Ο αμυνόμενος δεν τον συναγωνίζεται.

Οι Τούρκοι από πέρσι το φθινόπωρο αφαίρεσαν όλες τις σημαίες τους από τη γραμμή αντιπαράταξης κι από ρούχινες στερέωσαν σημαίες από λαμαρίνα. Πέρασε απαρατήρητο και ασχολίαστο. Απόδειξη πόσο λίγο προσέχουμε τις αλλαγές των συμβόλων που ανασχηματίζουν τον συμβολισμό τους.

Οι Τούρκοι, μετατρέποντας τις σημαίες τους σε λαμαρίνα, εξέπεμψαν έναν συμβολισμό - μήνυμα που αδιαφορήσαμε να κατανοήσουμε. Η λαμαρίνα ούτε κυματίζει, ούτε μαζεύεται. Και ούτε κατεβαίνει. Ούτε και μετακινείται. Και πολύ πιο αργά (πολύ αργά) μπορεί να φθαρεί.

Συσχετισμός συμβόλων

Μια βόλτα κατά μήκος της πράσινης γραμμής (άλλος συμβολισμός αυτό το χρώμα), μπορεί να αποκαλύψει τον εξής συσχετισμό συμβόλων. Από τη μια η γαλανόλευκη μαζί με το περιστέρι της ΚΔ να κρέμονται, αν δεν φυσά, κι από την άλλη τα κατοχικά σύμβολα τα οποία ακύρωσαν το κενό που κυματίζουν μέσα. Η ενέργεια των Τούρκων να παγιοποιήσουν τα σύμβολά τους από μέταλλο στους ιστούς, ή από πέτρες στον Πενταδάκτυλο, μεταφράζουν έναν συμβολισμό ο οποίος θα έπρεπε να μας προβληματίσει πολύ περισσότερο από τα λεγόμενα ή τις δηλώσεις τους. Οι σημαίες τους έχουν μετατραπεί σε μνημείο κι ένα τέτοιο μνημείο διεκδικεί την κατάκτηση του χώρου και την επιβολή στον χρόνο. Μόνιμα.

Ασάλευτη σταθερότητα

Εμείς μπορεί να βριζόμαστε νυχθημερόν, αδυνατώντας να συμφωνήσουμε για τη συμπεριφορά του αντιπάλου, αλλά αυτός ο ίδιος, χωρίς να βγάζει μιλιά, διά των σιδερένιων πια συμβόλων του υπογραμμίζει τη βεβαιότητά του πως κανένας δεν μπορεί να τον μετακινήσει. Ούτε ο αέρας, ούτε η βροχή, ούτε κανένας. Μια πιο προσεχτική ματιά θα μας εμφάνιζε μια αδιαφορία των κατοχικών συμβόλων απέναντι στα δικά μας. Η προσοχή τους στρέφεται στην ακαμψία και τη διαχρονικότητα. Και φυσικά στην ασάλευτη σταθερότητα.

Όλα τα σύμβολα έχουν κάτι να πουν και πολύ περισσότερο να διεκδικήσουν. Αυτό σημειώνει και υπογραμμίζει ο Κώστας Γεωργουσόπουλος: «Θρησκείες, πολιτικά μορφώματα, καλλιτεχνικά ρεύματα, μόδες έχουν υιοθετήσει σύμβολα, αλλά κυρίως τα κράτη με τις σημαίες τους έχουν φορτίσει σχήματα, χρώματα με συναισθήματα και πατριωτικό οίστρο. Ποιος αλήθεια γνωρίζει πως η λέξη οίστρος στα αρχαία ελληνικά σημαίνει αλογόμυγα και ως οίστρος στα καπούλια της πόλης-Αθήνας έμεινε στην ιστορία ο Σωκράτης. Έτσι φορτίστηκαν με τη σημασία της σταθερότητας η άγκυρα, του μαρτυρίου ο Σταυρός, της εργασίας και της προκοπής το σφυροδρέπανο και στη συνείδηση την αιματηρή της ανθρωπότητας ο γωνιώδης σταυρός, άλλως σβάστικα, ο μαίανδρος ή ο παπικός διπλός σταυρός, ο ζυγός της δικαιοσύνης, ο ερυθρός σταυρός, ο σκυθικός σκούφος της Δημοκρατίας, η κόψη και η όψη του σπαθιού.

Όσον αφορά τη σβάστικα, απλώς θυμίζω ότι είναι διακοσμητικό μοτίβο, σε επιτάφια αγγεία της Αττικής, του όγδοου αιώνα π.Χ.! Κάτι γνώριζαν φαίνεται οι διαχρονικοί δολοφόνοι και την υιοθέτησαν. Όσον αφορά επίσης τον μαίανδρο, αρχαιολογικά τεκμηριωμένο μοτίβο, σύμβολο του λαβύρινθου που υιοθετείται από πολιτικούς Μινωταύρους, μόνο με τον μίτο της Αριάδνης και τον έρωτα της Ελευθερίας συντρίβεται».

Η σημαία της ΕΕ

Η συντριβή και ερήμωση της Ευρώπης σε δυο παγκόσμιους πολέμους, γέννησε την ανάγκη της ενοποίησής της. Έτσι η σημαία της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφεύγει σοφά να κρατήσει πάνω της οποιοδήποτε εθνικό σύμβολο. Τη θέση των εθνικών και κρατικών συμβόλων καταλαμβάνουν τα χρυσά αστέρια που σε μπλε ουράνιο χρώμα μαζεύουν την έννοια της ενότητας και τη μετασχηματίζουν σε κυκλικό στερέωμα προοπτικής.

Τα εθνικά κράτη βέβαια διατηρούν ακόμα τα σύμβολά τους, σαφής ένδειξη ότι υπάρχει πολύς δρόμος μέχρι την ενότητα και την ενοποίηση. Άσχετα όμως μ' αυτό η σημαία της ΕΕ κυματίζει σε ολόκληρη την Ευρώπη, δείχνοντας τον στόχο του μέλλοντος. Σ' αυτό το επίπεδο η Ευρώπη βρίσκεται πίσω από τις ΗΠΑ, οι οποίες με την αστερόεσσα υπογραμμίζουν την μη ύπαρξη άλλων εθνικών κρατών στην επικράτειά τους.

Στο μικρό νησί της Κύπρου συνωστίζονται αντιπαραθετικά δυο εθνικά σύμβολα και δυο κρατικά. Σ' αυτό το επίπεδο η τουρκική στοχοθεσία καταφέρνει και μοιράζει τον χώρο. Και διεκδικεί τον χρόνο της εσαεί.

Κατά «κάποιο» παράξενο λόγο η Κυπριακή Δημοκρατία δείχνει να υποτιμά τη συμμετοχή της στην ενότητα των αστεριών της ΕΕ. Λειτουργεί βέβαια ως ισότιμο μέλος στην ΕΕ και στις διαπραγματεύσεις για το Κυπριακό κατάφερε και έφερε ως παρατηρητή την ΕΕ.

Όλοι οι Πρόεδροί της στις διακηρύξεις τους υπογραμμίζουν πως στη λύση του Κυπριακού η Τουρκία πρέπει να αποδεχτεί την εφαρμογή του ευρωπαϊκού κεκτημένου σε όλη την επικράτεια. Όσα κι αν είπαμε γι' αυτό, δεν καταφέραμε το παραμικρό στις διαπραγματεύσεις. Η Κυπριακή Δημοκρατία αυτήν τη στιγμή είναι ακόμα μέλος της ΕΕ και του ΟΗΕ κι ας μην γνωρίζουμε τι ακριβώς εννοεί ο Ερντογάν ο οποίος θέλει να βρει λύση «εκτός των παραμέτρων του ΟΗΕ».

Χώρος και χρόνος ΕΕ

Αναφύεται ένα ερώτημα. Τι θα συνέβαινε αν αναζητούσαμε να αναδείξουμε το σύμβολο της ΕΕ απέναντι στα επιθετικά σύμβολα της Τουρκίας; Ποιος θα κέρδιζε από τον συμβολισμό της ανάδειξης του ευρωπαϊκού χώρου της ΚΔ σε κατεχόμενο και σε απειλούμενο; Αν από τον Πύργο μέχρι την Αμμόχωστο να κυματίζει η ευρωπαϊκή σημαία σε πολύ μεγαλύτερες διαστάσεις από τα εθνικά και κρατικά μας σύμβολα. Δεν θα ήταν αυτό μια συμβολική, άρα και ψυχολογική, επικράτηση απέναντι στις σημαίες από λαμαρίνα;

Στην πολιτισμική αντιπαράθεση ΕΕ και Τουρκίας, με τις μόνιμες απειλές και προσβολές του Ερντογάν προς την ΕΕ, η Κύπρος οφείλει την ανάδειξη της ευρωπαϊκότητάς της.  Θα μας αναδείκνυε σε μετωπικό πολιτισμικό ανάχωμα εναντίον του χαοτικού νεοοθωμανισμού κι όχι μόνον.

Αν η γεωγραφία μάς αδίκησε «ρίχνοντάς» μας στο υπογάστριο της Τουρκίας, η γεωπολιτική μάς προσφέρει τη δυνατότητα ως μέλος της ΕΕ να υπερασπίζουμε και την ίδια την ΕΕ και τον εαυτό μας.

Σύμβολο-συμβολισμός

Ως Έλληνες, όμως, νοσούμε βαρύτατα από τον εγκλωβισμό μας στο σύμβολο παρά στον συμβολισμό που εκπέμπεται από αυτό.

Το σύμβολο από μόνο του μας καθηλώνει και μας ακυρώνει σε ένα στατικό και κυκλικό χρόνο χωρίς προοπτική. Η ελληνική σημαία, εθνικό σύμβολο του ελληνικού κράτους, δεν θα πάψει να συγκινεί όλο τον ελληνισμό. Η κυπριακή σημαία, σύμβολο του κυπριακού κράτους, είναι απαραίτητο να υψώνεται απέναντι στις λαμαρινένιες επιβουλές. Η σημαία όμως της ΕΕ μάς υπερκαλύπτει όλους. Πάνω από 400 εκατομμύρια οι Ευρωπαίοι πολίτες και στο ευρωπαϊκό κυπριακό μας «χωράφι» θα είμαστε τυφλοί αν δεν ανακαλύψουμε τι εμβέλεια παροπλίζουμε εδώ και δεκατρία χρόνια από την ένταξή μας.

Άβουλοι και μοιραίοι

Το σύμβολο έχει την ικανότητα να ακυρώνει και τη σκέψη. Οι Έλληνες, αντί να σκέφτονται, προτιμούν να παραδίδονται σ' αυτό. Έτσι υποτιμούμε τον συμβολισμό της σημαίας της ΕΕ και παραδιδόμαστε άβουλοι και μοιραίοι στα εθνοκρατικά μας σύμβολα.

Δεν υποστηρίζω να παραμεριστούν. Το αντίθετο. Θα πρέπει να ενισχυθούν από το σύμβολο της υπερεθνικής μας ταυτότητας. Άλλο να υπερασπίζεσαι έναν πληθυσμό 1 εκατομμυρίου κι άλλο μια ενότητα χωρών 400 και πλέον εκατομμυρίων πολιτών. Θα σταματήσουμε να σκεφτόμαστε ως μειονότητα απέναντι στα 80 εκατομμύρια της Τουρκίας. Είμαστε 400 και πλέον εκατομμύρια πολίτες. Δεν είμαστε Ευρωπαίοι μόνο στις πλαστικές ταυτότητες και στις κλήσεις χωρίς περιαγωγή στα κινητά.

Ας βγούμε από τον εγκλωβισμό της στενότητας των εθνοκρατικών μας συμβόλων κι ας μεγεθύνουμε την εικόνα και την εμβέλεια του ευρωπαϊκού οράματος στη νοτιοανατολική Μεσόγειο.

Κάποιοι φοβικοί θα πουν: Και οι Τουρκοκύπριοι; Ελάτε τώρα. Τίποτα δεν τους σώζει ούτε αυτούς, παρά μόνο η συμμετοχή και υπεράσπιση από κοινού, της μεγάλης μας κοινής πατρίδας που ονομάζεται Ευρώπη. 

 

 

Ούτε μια σημαία σε πορεία...

Αναζητείται, λένε, νέα... στρατηγική. Μα είναι μπροστά μας από την ημέρα εκείνη που υπογράψαμε την ένταξή μας στην ενωμένη Ευρώπη. Για να καταλάβετε πόσο στραβοί είμαστε στα κλειστά εθνοκρατικά μας σύμβολα, δεν έγινε ούτε μια διαδήλωση από το 2004 με την ευρωπαϊκή σημαία. Ούτε μια. Η Ημέρα της Ευρώπης γιορτάζεται με ανακοινωθέντα. Ακόμα και οι διαδηλωτές της Λήδρας για την επανένωση της Κύπρου δεν πήραν ούτε μια σημαία της ΕΕ.

Κι ας έρχονται εδώ εκατομμύρια τουρίστες κι άλλοι επισκέπτες που δεν παίρνουν χαμπάρι πως η Κύπρος είναι το πιο απομακρυσμένο σύνορο της Ευρώπης.

Αλλαγή στρατηγικής δεν γίνεται με την παλιά νοοτροπία. Αλλαγή στρατηγικής γίνεται όταν η συνείδηση ωριμάζει και επεξεργάζεται όλα τα δεδομένα που της παρουσιάζονται. Δεν κρύβεται από αυτά γιατί φοβάται αυτό που λέει η Μ. Κιουρί: «Μην φοβάστε αλλά να κατανοείτε».

 

 

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Η Παροικία των Μαννών κλειδώνει. Οι υπόλοιποι πώς;

ΚΩΣΤΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, 21.09.2017

ΑΠΟΨΗ

Αρκεί μόνος κι ένας Παύλος;;

Πολίτης News, 21.09.2017

ΑΠΟΨΗ

Πιο πολύ αγάπησες τους δολοφόνους, τους ληστές και τους πλαστογράφους

ΣΕΝΕΡ ΛΕΒΕΝΤ, 21.09.2017

Επιστροφή
στην αρχή