Η κρίση αλλάζει την εικόνα της Εκκλησίας

ΑΠΟΨΗ /ΔΡΟΜΟΙ
Εκκλησιαζόμενος τις ημέρες των εορτών είχα προσέξει το επ? εσχάτων ευδιάκριτο για πολλούς, ότι δηλαδή τα τελευταία χρόνια, λόγω της οικονομικής κρίσης, αυξάνεται ο αριθμός των ανθρώπων, και ιδιαίτερα νέων, που αναζητούν καταφύγιο βοηθείας αλλά ταυτοχρόνως νόημα και ελπίδα στην Εκκλησία.

Εκκλησιαζόμενος τις ημέρες των εορτών είχα προσέξει το επ? εσχάτων ευδιάκριτο για πολλούς, ότι δηλαδή τα τελευταία χρόνια, λόγω της οικονομικής κρίσης, αυξάνεται ο αριθμός των ανθρώπων, και ιδιαίτερα νέων, που αναζητούν καταφύγιο βοηθείας αλλά ταυτοχρόνως νόημα και ελπίδα στην Εκκλησία. Αυτή η πραγματικότητα καθίσταται πιο ολοκληρωμένη, όταν κάποιος διερευνήσει και ενημερωθεί για το μέγεθος και τη διάσταση της αποδοχής των καρπών του κοινωνικού και φιλανθρωπικού έργου της Ορθοδόξου Εκκλησίας στην Κύπρο, χωρίς να υπάρχει η ανάγκη η ίδια η Εκκλησία να το διαφημίσει αλλά ούτε και να προσδοκά σε έμπρακτα ανταλλάγματα (π.χ. ψήφους).

Κατά το παρελθόν, και πιο συγκεκριμένα πριν από την οικονομική κρίση, κάποια λάθη από μερίδα του ανωτάτου κλήρου λειτούργησαν δραστικώς καθορίζοντας μια νοοτροπία, τόσο ανάμεσα στο ποίμνιο όσο και ανάμεσα στην ιεραρχία του κλήρου, σχετικώς με τη θέση και τον ρόλο της Εκκλησίας στην κυπριακή κοινωνία, με κάποιες χαρακτηριστικές συνέπειες.

Πολύ εσφαλμένως, για πλείστους ανθρώπους, η Εκκλησία εκλαμβάνεται ως οργανισμός και, έτι εσφαλμένως, ταυτίζεται στην αντίληψή τους με τα διοικητικά στελέχη που τη συγκροτούν, δηλαδή τον κλήρο. Πριν από την κρίση, για ένα μέρος του ποιμνίου «Εκκλησία» ήταν αποκλειστικώς η στελεχιακή ομάδα των κληρικών. Αυτή την αντίληψη κάποιοι κύκλοι άκρατης εκκοσμίκευσης προσπαθούν υποβολιμαίως να πλασάρουν και εντέχνως να συντηρήσουν, με αποτέλεσμα να προκαλεί βαθμιαίως αποξένωση μιας σημαντικής μερίδας του ποιμνίου από το εκκλησιαστικό γεγονός.

Μέσα στο πλαίσιο αυτό, για κάποιους η Εκκλησία αποκτά μια υπεραπλουστευμένη εικόνα που τη θέλει να δικαιολογεί εν πολλοίς χρησιμοθηρικώς τον ρόλο της μέσα στην κοινωνία μας. Αυτό ενισχύθηκε και από κάποια λάθη μερίδας του κλήρου. Επιτυχημένος ιεράρχης τείνει να θεωρείται όποιος κτίζει ευαγή ιδρύματα, συμμετέχει σε φιλανθρωπικές εκδηλώσεις ή όποιος κάνει τις περισσότερες αγρυπνίες. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να εκπέμπεται, κυρίως από μέρους του ανωτάτου κλήρου, διοικητική νοοτροπία και ψυχολογία διαχείρισης εξουσίας, όπως ακριβώς και στους κοσμικούς ηγέτες, με πολλές φορές κερδοσκοπικό ή φοροεισπρακτικό χαρακτήρα.

Σταδιακώς, η εκκλησία έτεινε να μετατραπεί στη συνείδηση μέρους του ποιμνίου σε οργανισμό κοινής ωφελείας. Η εκλαμβανομένη ωφελιμότητα του οργανισμού στην κοινωνία εντοπίζεται στην εξυπηρέτηση των θρησκευτικών αναγκών του ατόμου (βάπτισμα, γάμος, κηδεία κλπ). Οι «υπηρεσίες» αυτές δικτυώνονται σε «παραρτήματα» εξυπηρέτησης των αφηρημένων θρησκευτικών αναγκών του λαού, τις ενορίες. Οι ενοριακές εκκλησίες, ο πυρήνας δηλαδή του ελληνικού κοινοτισμού στα αστικά κέντρα, σιγά-σιγά έτειναν να ταυτιστούν στη συνείδηση του ποιμνίου με τα παραρτήματα της δημόσιας υπηρεσίας, με άλλα λόγια, μια καθορισμένη χωροταξικώς περιφέρεια με χιλιάδες ενοριτών που, μόνο ένα μέρος από αυτούς, ανακουφίζουν τις ατομικές ψυχολογικές τους ανάγκες σε έναν ναό, άλλοι μονίμως και άλλοι ευκαιριακώς.

Η εξελισσομένη οικονομική κρίση, όμως, αποτελεί μια ουσιαστική πρόκληση και ένα δύσκολο έργο που καλείται η Εκκλησία να επιτελέσει μετά από μια περίοδο διοικητικής αδράνειας και απαξίωσης. Η κρίση και η συνεπακόλουθη απαξίωση των κοσμικών θεσμών άρχισε σιγά-σιγά να ανακόπτει αυτή την αλλοτρίωση του εκκλησιαστικού γεγονότος.

Τις ημέρες των εορτών βίωσα μια άλλη διάσταση. Αυτή που κάνει την Ορθόδοξο Εκκλησία να είναι δημιουργία κοινωνίας προσώπων και όχι αφηρημένη ιδεολογία, ούτε «θρησκευτικό συμπλήρωμα» της ζωής, ούτε απλώς ατομική ηθική, όπως στον προτεσταντισμό. Από τη στιγμή που το εκκλησιαστικό γεγονός παύει να πραγματώνεται σε ενοριακό σώμα κοινωνίας προσώπων, αλλοτριώνεται αναπόφευκτα σε ιδεολογία. Η πίστη κατανοείται ωσάν ατομική «πεποίθηση» και η θρησκεία ως κρατική ιδιότητα, όπως και η υπηκοότητα, η μορφή δηλαδή ιδεολογικοποιημένης πίστης που μετετράπη σε διδασκαλία στα σχολεία, ως συμπλήρωμα της ιστορίας και των μαθηματικών. Όσο όμως απαξιώνεται η κοσμική πολιτεία και η πολιτική εν γένει στη χώρα μας, άλλο τόσο οι ενοριακοί ναοί γίνονται το έσχατο καταφύγιο της επισιτιστικής και πνευματικής ανακούφισης όσων απεγνωσμένως τις έχουν ανάγκη. Γίνονται χώροι φιλόξενοι και ελπίδας για τα μέλλον. Με άλλα λόγια, για πολλούς συνανθρώπους μας όταν όλα γύρω τους καταρρέουν, πάντα θα υπάρχει η πόρτα του ενοριακού ναού, εκεί που μπορεί κάποιος να λαμβάνει την αγάπη χωρίς, πολλές φορές, να νιώθει την ανάγκη να την ανταποδώσει.

Η τρέχουσα οικονομική κρίση αναδεικνύεται ως μια σημαντική ευκαιρία για την Εκκλησία να αποδείξει εμπράκτως τον ρόλο που προσδοκά για το ποίμνιο. Το πολυσχιδές πλέον κοινωνικό και φιλανθρωπικό της έργο ανατρέπει πολλούς από εκείνους τους παράγοντες που μετέβαλαν κατά το παρελθόν την Εκκλησία σε κοινωνικώς ανίσχυρο και πνευματικώς ουδέτερο «θρησκευτικό συμπλήρωμα» της ζωής των ανθρώπων και ακόμη περισσότερο τη λανθασμένη εντύπωση για κάποιους ότι η Εκκλησία αποτελεί ένα αναπόσπαστο κομμάτι του οικονομικού, καθώς επίσης δεκανίκι του πολιτικού κατεστημένου που οδήγησε τη χώρα στην εξαθλίωση.

Αν κάτι σήμερα αλλάζει τόσο στην εικόνα της Ορθοδόξου Εκκλησίας όσο και στη δυναμική των σχέσεών της με το ποίμνιο, είναι ότι πολλοί συνειδητοποιούν ότι η Εκκλησία είναι ενότητα ανθρώπων ως οντολογική αλήθεια και γνησιότητα ύπαρξης και όχι συμβατικής συμβίωσης ή ορθολογικής ιδεολογικής ομοιογένειας (όπως είναι τα κόμματα για παράδειγμα). Η Ορθόδοξος Εκκλησία για τον κυπριακό ελληνισμό υπήρξε, για μια μακρά περίοδο, η μήτρα για τη φανέρωση της υπαρκτικής του γνησιότητας, αυτής που έδιδε νόημα και λόγο στη σχέση του με τον κόσμο, μια ιδιότητα την οποία ξαναβρίσκει σιγά-σιγά στις μέρες μας, λόγω της κρίσης.

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Ψωμί, Παιδεία, Ελπίς καμία! #Pellotopos

ΚΩΣΤΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, 22.09.2018

ΑΠΟΨΗ

Νεκατωμένα στομάχια (Του Μιχάλη Θεοδώρου)

ΜΙΧΑΛΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΥ, 21.09.2018

ΑΠΟΨΗ

Συνείδηση, τιμή και υπερηφάνεια

ΣΕΝΕΡ ΛΕΒΕΝΤ, 21.09.2018

Επιστροφή
στην αρχή