Η κότα, το αβγό και η στειρότητα

ΑΠΟΨΗ /ΠΑΡΑΘΥΡΟ
Λίγα χρόνια μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους εμφανίστηκε στον πολιτικό ορίζοντα της χώρας η «Μεγάλη Ιδέα». Το όνειρο, δηλαδή, της επέκτασης

 

Λίγα χρόνια μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους εμφανίστηκε στον πολιτικό ορίζοντα της χώρας η «Μεγάλη Ιδέα». Το όνειρο, δηλαδή, της επέκτασης του τότε μικρού και αδύναμου ελληνικού κράτους, η δημιουργία μιας χώρας που θα αγκάλιαζε όλους τους «αλύτρωτους αδελφούς». Η ιδέα αυτή ερωτοτροπούσε με το όνειρο της ανάκτησης των συνόρων και της δόξας της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Και έμελλε να κυριαρχήσει στην πολιτική σκηνή –αλλά και στο μυαλό και την καρδιά των περισσοτέρων Ελλήνων– για έναν περίπου αιώνα.

Σύντομα εμφανίστηκε η ορθολογική αντίρρηση: Για να πετύχει το όραμα, θα έπρεπε πρώτα το ανοργάνωτο και άναρχο μικρό κράτος να σταθεί στοιχειωδώς στα πόδια του. Άρα, πρώτα οργάνωση και αποβολή των καταλοίπων της αναρχίας, και μετά επέκταση. Η ιδέα αυτή, όσο λογική κι αν ήταν, τελικά ηττήθηκε. Και στον βωμό του μεγάλου οράματος θυσιάστηκαν οι σημαντικότεροι από τους Έλληνες πολιτικούς. Από τον «προμηθέα» με το όνομα Καποδίστριας, μέχρι τον Κουμουνδούρο και τον Τρικούπη. Ο Βενιζέλος εξέφρασε ακριβώς το μεταίχμιο: Η χώρα γνώρισε την καταστροφή ακριβώς όταν μέσα του η λογική ηττήθηκε από τη λαχτάρα της «Μεγάλης Ιδέας».

Σίγουρα, τα πράγματα είναι πιο σύνθετα. Και ίσως η κατάληξη να ήταν μοιραία. Εξάλλου, κανένας δεν ενθουσιάζεται με την ιδέα της λογικής, ή με τον στόχο της συγκρότησης και της εφαρμογής των νόμων. Πολύ περισσότερο όταν βάλεις δίπλα σ’ αυτά την εικόνα της Αγια-Σοφιάς, τη φαντασία, τη λαχτάρα μιας υπερκόσμιας διεξόδου. Η εθνική μεταφυσική είναι ακόμη πιο ανίκητη όταν τα σύμβολά της διεγείρουν το συναίσθημα. Και όταν χαϊδεύει την ανάγκη να νικήσεις τον φόβο του θανάτου μέσα από την αιωνιότητα του έθνους. 

Ένα βήμα πιο πέρα 

Το πρόβλημα με τη «Μεγάλη Ιδέα» ήταν ότι πολύ σύντομα συνδέθηκε με το πολιτικό κατεστημένο: Αυτό την πουλούσε ως όραμα, για να του επιτρέπεται να κάνει τα πιο αμαρτωλά πράγματα στην πολιτική καθημερινότητα. Το κακό άρχισε από τον ίδιο τον εμπνευστή του όρου, τον Ιωάννη Κωλέττη: Έκανε ανούσιες και ανώφελες κινήσεις εντυπωσιασμού στην κατεύθυνση της «Μεγάλης Ιδέας» (π.χ. συνεργασία με τον τότε ένοπλο υπόκοσμο για να πέφτουν μερικές ντουφεκιές «απελευθέρωσης των κατεχομένων εδαφών»). Ακριβώς την ώρα που η έγνοια του ήταν πόσους μαφιόζους θα φέρει με το μέρος του, πόσους πολίτες θα διορίσει, πόσους επιχειρηματίες θα εξαγοράσει, προκειμένου να στεριώσει μόνιμα στην καρέκλα του πρωθυπουργού και να αβγατίσει το προσωπικό του ταμείο.

«Η Κύπρος μας»

Ένα λάθος που κάνουν αρκετοί ιστορικοί είναι να θεωρούν ότι η «Μεγάλη Ιδέα» πέθανε τελεσίδικα με την ήττα της Μικρασιατικής καταστροφής του 1922. Ανάλογο λάθος γίνεται και με την Κύπρο: Η ιδέα της ένωσης δεν πέθανε το 1974. Απλώς μετατοπίστηκε και μεταλλάχτηκε: Αντί της ένωσης της Κύπρου με την Ελλάδα, το ανομολόγητο όραμα είναι πια μια ελληνοκυπριακή Κύπρος – στην ανάγκη μισή. Αυτό το νέο όραμα χωρά τα πάντα. Από τον στόχο της ένοπλης απελευθέρωσης, μέχρι τη λατρεία της Κυπριακής Δημοκρατίας ως μιας νέας Αγια- Σοφιάς. Από την πατριωτική διακήρυξη του «δεν υποτασσόμαστε και δεν υποχωρούμε», μέχρι τη συνέχιση μιας κωλεττικής καθημερινότητας. Όπου οι «πατριώτες» ανενόχλητοι συνεχίζουν να ελέγχουν ληστρικά το «ανυποχώρητο» τσιφλίκι της νότιας Κύπρου.

Επειδή έτσι έχουν τα πράγματα, ήταν λογικό να πιστέψουμε πως μόνο μέσω της λύσης θα μπορούσαμε να έχουμε ένα υγιές κράτος. Μιαν υγιώς αναπτυσσόμενη οικονομία, ένα κράτος δικαίου, και πραγματικούς πολίτες – αντί για υπηκόους μιας εθνικής κοινότητας. Ενδεχομένως, όμως, τα πράγματα να λειτουργούν και ανάποδα: Για να φτάσουμε κάποια στιγμή στη λύση του Κυπριακού, στην ειρήνη, στην ευνομία και στην προκοπή μέσα σε ένα ουμανιστικό κράτος, πολύ πιθανόν να πρέπει πρώτα να περάσουμε μέσα από την αποδόμηση του παραμυθιού. Να αντιληφθούμε πώς η κυρίαρχη τάξη αξιοποιεί τη διχοτόμηση, από τη μια για να βασιλεύει στο μονοκοινοτικό φέουδο στον νότο, και από την άλλη για να διατηρεί προοπτικά τον έλεγχο μέσα από τον κωλεττισμό. Δηλαδή, να χρησιμοποιεί την ημικατοχή ως άλλοθι για να έχει ασυλία για όλο το σύστημα διαφθοράς που έχει στήσει.

Η χρησιμότητα της «αποκέντρωσης»

Σε αυτήν την τάξη φαίνεται να έχει υποχωρήσει ο Πρόεδρος Αναστασιάδης. Όταν διαδιδόταν για δυόμισι χρόνια ότι ο Πρόεδρος ανησυχεί γιατί οι επικοινωνιολόγοι του λένε πως η λύση «δεν περνά σε δημοψήφισμα», αυτό δεν ήταν εντελώς αβάσιμο. Μέχρι το 2015, μπροστά στα αδιέξοδά της λόγω της κρίσης, η τάξη που λυμαίνεται το κράτος και τους πόρους του ήταν ανεκτική στις διαδικασίες για λύση (κλασικό παράδειγμα οι ντεβέλοπερς). Όταν όμως οι δυνατότητες οικοδομικών χαλαρώσεων, κονδυλίων για δημόσια έργα, διορισμών στο Δημόσιο κ.λπ. άρχισαν να ανοίγουν το 2016, τότε ανέκρουσαν πρύμναν. Και άρχισαν να αιμοδοτούν με κάθε τρόπο τις «επιφυλάξεις» για τη λύση. Κάπως έτσι προέκυψε και η «χαλαρή ή αποκεντρωμένη ομοσπονδία». Είναι λάθος να πιστεύουμε ότι ο κύριος λόγος που την έφερε στο τραπέζι ο Πρόεδρος ήταν για να μπλοκάρει τις διαδικασίες για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων. Ο κύριος λόγος φαίνεται να είναι η ικανοποίηση της κυρίαρχης τάξης. Ώστε αυτή να μην αποσύρει τη στήριξή της στην περίπτωση επανέναρξης των συνομιλιών. Γιατί θα είναι ήσυχη ότι είτε μετά την τυχόν λύση (εντός ή εκτός εισαγωγικών) είτε μετά την τυχόν μη λύση, αυτή θα εξακολουθήσει να κυβερνά.

Εν τέλει, από μιαν άποψη, στη λύση του Κυπριακού ενδεχομένως να προσφέρουν μεγαλύτερη υπηρεσία όσοι συμβάλλουν στην εξυγίανση του κράτους με τις μικρές τους δυνάμεις, παρά όσοι υποτιμούν τις παρενέργειες που έχει για την ίδια τη λύση το πελατειακό καθεστώς ανομίας, ή όσοι το έχουν συνηθίσει. Μπορεί να είναι πιο χρήσιμοι για τη λύση όσοι διαμαρτύρονται για τις Θαλασσινές Σπηλιές ή για το κατάντημα της εκπαίδευσης, απ’ ό,τι όσοι κάνουν δέκα εκδηλώσεις για τη λύση αυτήν καθεαυτή. Όσοι ξεσκεπάζουν καθημερινά τον όποιο Κωλέττη, απ’ ό,τι όσοι ελπίζουν τάχα πως αυτός θα γίνει διά μαγείας Τρικούπης. Όσοι μιλούν για τη διαφθορά και τα διαβατήρια, από όσους λένε «ναι» στη λύση μόνο στις κλειστές συγκεντρώσεις. Για να διορίσουν στο μεταξύ τον εγγονό τους ως πρόεδρο κάποιας δημόσιας επιτροπής, ή για να πουλήσουν κι αυτοί κανένα διαβατήριο.

Καλάθι

 

  • Είναι απορίας άξιο. Ήρθε η Λουτ, περίπου συμφωνήθηκε ένα διαδικαστικό πλαίσιο προδιαβούλευσης για να συμφωνηθούν τα σημεία αναφοράς μιας διαπραγμάτευσης, και σε κανέναν δεν έκανε αίσθηση. Ίσως γιατί όλοι κατά βάθος διαισθάνονται πως πρόκειται απλώς για άλλη μιαν τακτική επιτυχία του Προέδρου: Να εμφανίζει την προδιαβούλευση ως διαπραγμάτευση, για να δικαιούται να διαμαρτύρεται για τις τουρκικές προκλήσεις στην ΑΟΖ, και κυρίως για να αποφύγει για λίγο την απόσυρση της ΟΥΝΦΙΚΥΠ. Ώς τζιείθθεμερου…

 

  • Προσωπικά εκτιμώ τον αγώνα που κάνουν στον ΔΗΣΥ οι φιλελεύθεροι, για να επιβιώσουν και να επιβάλουν την πολιτική τους στους συντηρητικούς εθνικόφρονες. Αλλά αυτή η ιστορία, κάθε που πλησιάζουν εκλογές να χαϊδεύουν τους ακροδεξιούς, να τους δίνουν βήμα, χώρο και κάλυψη, έχει γίνει κουραστική. Και ακόμα πιο κουραστικό είναι το μόνιμο κακοφάνισμά τους μόλις κάποιος τους κάνει κριτική γι’ αυτήν τη συμπεριφορά. Κάλυψαν όσο μπορούσαν την απίστευτη ρητορική μίσους μιας δασκάλας, θα βάλουν υποψήφια για τις ευρωεκλογές τον θηλυκό Καμμένο, κι όλοι θα πρέπει να κάνουμε πως δεν καταλάβαμε. Γιατί;

 

  • Το πιο εκνευριστικό απ’ όλα, είναι ότι πολλά πράγματα θα μπορούσαν να είναι πολύ καλύτερα, με λίγη μόνο περισσότερη θέληση και προσπάθεια. Σε όλα τα επίπεδα.

 

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Κανένα παζάρι για την κάρτα

ΧΡΥΣΑΝΘΟΣ ΜΑΝΩΛΗ, 10:15 (τελευταία ενημέρωση 10:15)

ΑΠΟΨΗ

Το μυστηριώδες πορτρέτο του Μεσσία

ΚΩΣΤΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, 10:05 (τελευταία ενημέρωση 10:05)

ΑΠΟΨΗ

Φραγμό στις καταστροφικές ιδέες του Προέδρου

Πολίτης News, 09:50 (τελευταία ενημέρωση 09:50)

Επιστροφή
στην αρχή