Η Κύπρος μεταξύ των νέων ψυχροπολεμικών συμπληγάδων Δύσης - Ρωσίας

ΑΠΟΨΗ /ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ
Στο σύνθετο ενεργειακό παζλ της ΝΑ Μεσογείου η Ρωσία δείχνει να μην αποτελεί ισχυρό παίκτη ως προς τη δραστηριότητα για εξόρυξη φυσικού αερίου.

H υπόθεση Σεργκέι Σκριπάλ, του Ρώσου πρώην πράκτορα που δηλητηριάστηκε με την κόρη του επί βρετανικού εδάφους, ξετύλιξε ένα νέο πεδίο αντιπαράθεσης Δύσης - Ρωσίας με έντονα ψυχροπολεμικά χαρακτηριστικά αλλά και με ευρύτερες διπλωματικές συνέπειες, που έφτασαν μέχρι την απέλαση Ρώσων διπλωματών από τις ΗΠΑ και άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Μια κρίση που ήρθε να συνοψίσει τα όσα ξεκίνησαν στις σχέσεις Δύσης - Μόσχας με αφορμή την κρίση στην Ουκρανία, το 2013-2014, αλλά και τη δυναμική επέμβαση της Ρωσίας στο θέατρο του συριακού χάους μετά τον Σεπτέμβριο του 2015. Ωστόσο η ίδια η αποτίμηση της τρέχουσας κρίσης με ψυχροπολεμικούς όρους εμπεριέχει ένα σημαντικό λάθος: Αυτό της απολυτότητας. Ο Ψυχρός Πόλεμος λειτουργούσε στην απόλυτη ισορροπία δυνάμεων (πυρηνική αποτροπή) αλλά με δύο στρατόπεδα που δεν μπορούσαν να συμβιβαστούν επ' ουδενί και που δεν αντιλαμβάνονταν τις διεθνές εξελίξεις πέραν της απόλυτης συντριβής του αντιπάλου ή της απόλυτης επικράτησης του ενός - με τίμημα την καταστροφή του κόσμου. Στο σημερινό διεθνές σύστημα οι ΗΠΑ του Τραμπ δεν είναι οι ΗΠΑ του Κένεντι, η Ρωσία του Πούτιν δεν είναι η σοβιετική υπερδύναμη (σ.σ. η Ευρώπη παραμένει, κλασικά, στάσιμη) και η οικονομική και γεωπολιτική ανάδειξη της Κίνας αλλάζει την τράπουλα του διεθνούς συστήματος. Αυτή η νέα ιδιαιτερότητα της «ψυχροπολεμικής συνθήκης» μεταφέρει τον νέο ανταγωνισμό Δύσης - Ρωσίας σε περιφερειακά υποσυστήματα (Μέση Ανατολή/ΝΑ Μεσόγειος, Κριμαία, Καύκασος, Βαλτική κοκ) και κατακερματίζει την επιμέρους επιθετικότητα σε έναν ασύμμετρο υβριδικού τύπου πόλεμο οι επιπτώσεις του οποίου φτάνουν μέχρι την υπόθεση Σκριπάλ, τη νέα τάση στις ρωσοτουρκικές σχέσεις ή τον ενεργειακό ανταγωνισμό στην Ευρώπη ή στη ΝΑ Μεσόγειο.

 

Η νέα σχέση Ρωσίας - Τουρκίας

Στη μάχη για την κατάληψη του Αφρίν φάνηκε ξεκάθαρα η αλλαγή στάσης, ενεργά ως προς τις επιχειρήσεις στο έδαφος, της ρωσικής πλευράς. Με εξαίρεση το κλείσιμο του εναερίου χώρου για μικρό χρονικό διάστημα που ακολούθησε την κατάρριψη ρωσικού μαχητικού, η Μόσχα επέτρεψε στην τουρκική πολεμική αεροπορία να διατηρεί υπεροχή πάνω από τον Ευφράτη η οποία κατέστη αποτελεσματική στο να πληγούν στόχοι των κουρδικών πολιτοφυλακών. Την ίδια στιγμή, στο εσωτερικό της Τουρκίας τόσο σε επίπεδο δηλώσεων της ηγεσίας (Ερντογάν - Γιλντιρίμ) όσο και σε επίπεδο συμβούλων της κυβέρνησης Ερντογάν επανέρχεται η αντιδυτική ρητορική όχι σε επίπεδο ιδεολογικών συμβολισμών αλλά ως βιώσιμη εναλλακτική για τις οικονομικές, πολιτικές και στρατηγικές κατευθύνσεις της χώρας. Η τριμερής συνάντηση Τουρκίας - Ρωσίας - Ιράν, στις 4 Απριλίου, μάλιστα είναι ενδεικτική της ενδυνάμωσης των ρωσοτουρκικών σχέσεων οι οποίες δείχνουν να ξεφεύγουν αμιγώς από το πλαίσιο της προμήθειας του συστήματος S-400 και της συνεργασίας στο πεδίο της πυρηνικής ενέργειας. Το συριακό θέατρο και η πρόσφατη προώθηση των δυνάμεων του FSA στο Ταλ Ριφάτ αποδεικνύουν μια νέα σιωπηρή συμμαχία Ρωσίας - Μόσχας η οποία συρρικνώνει την αμερικανική επιρροή στο Συριακό.

 

Τραμπ και Πούτιν αντιμέτωποι σε μια νέου τύπου ψυχροπολεμική αναμέτρηση (ΠΗΓΗ: LEGION MAGAZINE)

 

 

Κύπρος, Ρωσία & Ελλάδα

Παρά το γεγονός ότι οι τόνοι στην αντιπαράθεση Δύσης - Ρωσίας λαμβάνουν άμεσες διπλωματικές συνέπειες, οι σχέσεις Ρωσίας - Κύπρου παραμένουν εξαιρετικές με την Κύπρο να παραμένει μια από τις ελάχιστες χώρες που δεν εισήλθαν στη διαδικασία απέλασης Ρώσων διπλωματών. Πέραν ωστόσο της οικονομικής παρουσίας της Ρωσίας στην  Κύπρο, του προγράμματος golden visas που ακολουθεί η Κύπρος με Ρώσους υπηκόους και της στάσης αρχών που η Μόσχα διατηρεί στο Κυπριακό οι κριτικές φωνές πληθαίνουν για τον βαθμό εισροής της ρωσικής soft power στην Κύπρο και αποκρυσταλλώνονται σε αριθμό δημοσιευμάτων στο σύνολο του διεθνούς Τύπου - από σοβαρά διεθνή έντυπα και fora μέχρι αμφιβόλου ποιότητας δημοσιεύματα που φλερτάρουν με τις παρυφές των fake-news. Η κριτική στο σύνολο αυτών των δημοσιευμάτων που βλέπουν το φως της δημοσιότητας εδράζεται σε θέματα διαφάνειας αλλά και στο πόσο η Κύπρος, λόγω της ρωσικής οικονομικής δραστηριότητας στο νησί, θα μπορούσε να καταστεί μια χώρα που θα ξέφευγε από την ισορροπία Δύσης - Ανατολής ως προς την ευρωπαϊκή της προοπτική εντός της ΕΕ. Την ίδια στιγμή στο στόχαστρο των ίδιων δημοσιευμάτων βρίσκεται και ο Ελλαδίτης ΥΠΑΜ, Πάνος Καμμένος λόγω της ιδιότυπης σχέσης που προέβαλλε με τον αινιγματικό «σύμβουλο» της κυβέρνησης Τραμπ, Παπαδόπουλο. Η κριτική στον Ελλαδίτη ΥΠΑΜ φτάνει μέχρι τα ανώτερα δώματα του ΝΑΤΟ με τα δημοσιεύματα να κάνουν λόγο για αποφυγή διαμοιρασμού σημαντικών πληροφοριών ασφάλειας εκ μέρους του ΝΑΤΟ προς το ελληνικό Υπουργείο Άμυνας λόγω έλλειψης εμπιστοσύνης. Επιπλέον οι εξελίξεις στην ελληνική δημόσια σφαίρα με φόντο τις ενέργειες του επιχειρηματία Ιβάν Σαββίδη σε σχέση με την καπνοβιομηχανία της ΣΕΚΑΠ δείχνουν να δημιουργούν περαιτέρω κριτική, κυρίως στην Ευρώπη, για πιθανή άσκηση ρωσικής επιρροής στην ελλαδική πολιτική σκηνή. Σε κάθε περίπτωση η εμβάθυνση των ρωσοτουρκικών σχέσεων με φόντο τη Συρία θα καταδείξει και τις δυναμικές στον τρόπο διαχείρισης των ανοικτών τουρκικών προκλήσεων σε Αιγαίο και κυπριακή ΑΟΖ. Δυναμικές που θα αναδείξουν περαιτέρω την προσέγγιση της Μόσχας στα ανοικτά αυτά ζητήματα.

 

Ενεργειακές προεκτάσεις

Στο σύνθετο ενεργειακό παζλ της ΝΑ Μεσογείου η Ρωσία δείχνει να μην αποτελεί ισχυρό παίκτη ως προς τη δραστηριότητα για εξόρυξη φυσικού αερίου σε Αίγυπτο, Ισραήλ, Λίβανο και Κύπρο. Ωστόσο η προοπτική του να καταστεί η ΝΑ Μεσόγειος εναλλακτική πηγή για την ενεργειακή ασφάλεια της εξαρτημένης από το ρωσικό φυσικό αέριο Ευρώπης δείχνει να αποτελεί μια στρατηγική πρόκληση για τη Μόσχα δεδομένων τόσο των τιμών του πετρελαίου διεθνώς όσο και σε σχέση με τον εμπορικό ανταγωνισμό. Στην περίπτωση της Κύπρου, αν και καμιά εταιρεία ρωσικών συμφερόντων δεν δραστηριοποιείται στα θαλάσσια τεμάχια εντός της κυπριακής ΑΟΖ, μια πιθανή σημαντική ανακάλυψη στο εγγύς μέλλον -που θα οδηγούσε ίσως και στη δημιουργία τερματικού σταθμού για LNG- θα μπορούσε να προκαλέσει το ζωηρό ενδιαφέρον ρωσικών κολοσσών. Μια τέτοια ρωσική σφήνα στην κυπριακή ΑΟΖ -μεταξύ αμερικανικών και ευρωπαϊκών κολοσσών- δείχνει να μην αφήνει αδιάφορη την ανάλυση πολλών ξένων -συμπεριλαμβανομένων ρωσικών- think tanks για σκοπούς μάλιστα ευρύτερων γεωπολιτικών συμφερόντων της Ρωσίας στην ευρύτερη περιοχή της ΝΑ Μεσογείου με φόντο την ισχυρή παρουσία στη Συρία.

Ο κατάλογος των χωρών όπου οι αρχές τους δεν προέβησαν στην απέλαση Ρώσων διπλωματών εξαιτίας της υπόθεσης Σκριπάλ. Το ρωσικό τηλεοπτικό δίκτυο RT υπέπεσε σε γκάφα μπερδεύοντας τη σημαία της Κυπριακής Δημοκρατίας με αυτή της λεγόμενης ΤΔΒΚ (ΠΗΓΗ: RT News).

 

Αντί επιλόγου

Με την ευρύτερη γεωπολιτική σκακιέρα πέριξ της ΝΑ Μεσογείου να γίνεται το πεδίο αντιπαράθεσης ρωσικών και αμερικανικών μαχητικών, με το Συριακό δράμα να συνεχίζεται και με τις κινήσεις της Τουρκίας στην κυπριακή ΑΟΖ να κορυφώνονται η νέα ψυχροπολεμικού τύπου διαμάχη Δύσης - Ρωσίας θα έχει προεκτάσεις κλυδωνισμού που θα φτάσουν μέχρι τη Λευκωσία. Δεδομένου ότι η Κύπρος παραμένει ένα κράτος μέλος της ΕΕ που ταυτόχρονα διατηρεί άριστες σχέσεις με τη Μόσχα απαιτεί λεπτούς χειρισμούς, άρτια ισορροπία καθώς και πλήρη διαφάνεια ως προς τα όρια των σχέσεων σε σχέση με τα ευρύτερα συμφέροντά της. Οι επόμενοι μήνες εξάλλου θα καταδείξουν και το πού θα οδεύσει αυτή η νέα σχέση Δύσης - Ρωσίας. Με την Κύπρο να μην έχει το περιθώριο ουσιαστικών αποκλίσεων από τις διαχρονικές θέσεις και αρχές της σε σχέση και με τα δύο μέρη.

 

*Twitter: @JohnPikpas

 

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Το Κυπριακό πρόβλημα- Μια άλλη προσέγγιση (Του Πόλυ Πολυβίου)

Πολίτης News, 18.09.2018

ΑΠΟΨΗ

Σημειώσεις: Το οξύμωρο του «λάθους»

ΚΑΤΙΑ ΣΑΒΒΑ, 18.09.2018

ΑΠΟΨΗ

Ωραία τα πολιτικά ανέκδοτα, όσο δεν εκλέγονται...

ΚΩΣΤΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, 18.09.2018

Επιστροφή
στην αρχή