«Οι έγκλειστοι Κερυνειώτες του ξενοδοχείου Dome»

ΕΙΔΗΣΕΙΣ /ΚΥΠΡΟΣ

O «Π» δημοσιοποιεί από σήμερα την ιστορία και τις φωτογραφίες των Κερυνειωτών που έμειναν έγκλειστοι στο ξενοδοχείο «Dome» μετά την εισβολή

Άλλη μια «λεπτομέρεια στην Κύπρο» (Του Σωτήρη Παρούτη)

Πάνε αρκετές μέρες από τότε που ήρθε η Μερόπη στο γραφείο μου για να μου πει για τον Κωστάκη Ζαμπαρλούκο της οικογένειας Κατσελλή, για το ξενοδοχείο Dome της Κερύνειας, τους εκατοντάδες έγκλειστους σε αυτό, τους πρώτες μήνες μετά την τουρκική εισβολή του 1974, τις φωτογραφίες που τράβηξε και την πρόθεσή του να δουν -42 χρόνια μετά- το φως της δημοσιότητας.

Μία από τις 200 φωτογραφίες που τράβηξε ο Κ. Ζαμπαρλούκος από τη ζωή των εγκλωβισμένων στο ξενοδοχείο της οικογένειας Κατσελλή, λίγο μετά την τουρκική εισβολή. Ο Μιχάλης Λαμπράκης, ο Ξάνθος Χαραλαμπίδης στο κέντρο, ο Άκης Πλατής κάτω δεξιά, ο Κόκος Παντελίδης με τη γενειάδα πίσω.

Ο γράφων, ο οποίος ανήκει στη γενιά της εισβολής, συνειδητοποιεί ότι πρόκειται για μια όχι και τόσο γνωστή ιστορία που έχει να κάμει με τα τραγικά επακόλουθα των όσων διαδραματίσθηκαν το καλοκαίρι του 1974.

Αρχίσαμε λοιπόν να ψάχνουμε, να ρωτάμε, να συναντάμε Κερυνειώτες για να μάθουμε όσα περισσότερα για αυτήν την πτυχή της σύγχρονης Ιστορίας του τόπου μας, όπου εκατοντάδες κατατρεγμένοι βρήκαν καταφύγιο στο Dome. Εκτός από τον Κωστάκη, μάθαμε για τη Στέλλα την Σπύρου, τον μάστρε Γιώρκο τον σεφ του ξενοδοχείου, τον Κκιάμηλο με το βιολί, για τον Καριόλου, τον Κάιζερ και τον γιατρό τον Ξάνθο Χαραλαμπίδη. «Λεπτομέρεια στην Κύπρο» του πικρού 1974 η ιστορία των Κερυνειωτών που βρέθηκαν στο Dome. Έτσι και εμείς αποφασίσαμε αυτές τις μέρες της θύμησης να δημοσιεύσουμε την ιστορία των έγκλειστων στο γνωστότερο ξενοδοχείο της Κερύνειας, διανθισμένη με πολλές φωτογραφίες και άγνωστες λεπτομέρειες.

Ο τίτλος του αφιερώματος «Οι έγκλειστοι του Dome» δανεισμένος από ένα κείμενο που έγραψε η βέρα Κερυνειώτισσα, συνταξιούχος σήμερα εκπαιδευτικός, κ. Στέλλα Σπύρου.

 

 

***********************************************************************************************************************************************

 

 

Κώστας Ζαμπαρλούκος: Η ψυχή του Dome (Της Μερόπης Μωυσέως)

«Η οικογένειά μου μού ζητούσε να φύγω όσο οι δρόμοι ήταν ανοιχτοί. Από τη στιγμή που αποφάσισα να μείνω, έμεινα μέχρι τέλους»

Ο μόνος από την οικογένεια Κατσελλή που έζησε έγκλειστος στο Dome, ο Κώστας Ζαμπαρλούκος, παρέμεινε στο ξενοδοχείο του παππού του από τον Ιούλιο του 1974 μέχρι και τον Οκτώβριο του 1975, οπότε μεταφέρθηκε για μικρό χρονικό διάστημα στο Μπέλλαπαϊς πριν από την οριστική μετακίνηση στη Λευκωσία.

Για τέσσερις δεκαετίες, ο Κώστας Ζαμπαρλούκος κρατούσε καλά φυλαγμένες περισσότερες από 200 φωτογραφίες από το Dome της εποχής εκείνης. Με μια μικρή φωτογραφική μηχανή και με φιλμ που προμηθευόταν (μετά την τουρκική εισβολή) από το κατάστημα ειδών σουβενίρ του ξενοδοχείου, απαθανάτιζε τις καλές στιγμές των έγκλειστων του Dome: τη χριστουγεννιάτικη γιορτή, τους σπάνιους περιπάτους στη θάλασσα, κάποιες στιγμές χαλάρωσης. Αλλά και τα σημαντικά γεγονότα: τις δύσκολες ώρες μέσα στη μέση της νύχτας όταν έπρεπε ο κατοχικός στρατός να κάνει ελέγχους, την παραλαβή προμηθειών και ρούχων από τον Ερυθρό Σταυρό, το αυτοσχέδιο σχολείο, λεηλατημένα γειτονικά σπίτια, τα τουρκικά άρματα στους δρόμους της Κερύνειας που φωτογράφισε από το παράθυρο του ξενοδοχείου.

Ένας ολόκληρος θησαυρός, που ούτε οι ίδιοι οι Κερυνειώτες γνώριζαν μέχρι πρόσφατα πως υπάρχει! Για να καταγραφούν στη μνήμη της Ιστορίας, ο Κώστας Ζαμπαρλούκος φέρνει στο φως τις φωτογραφίες του, που συνοδεύουν τη μοναδική ιστορία του ίδιου και των εκατοντάδων Κερυνειωτών που κατέφυγαν στο Dome, το μεγαλύτερο ξενοδοχείο της Κερύνειας, τις πρώτες μέρες της εισβολής.

«Θα ζούσα στην Κερύνεια»
Ο Κώστας Ζαμπαρλούκος επέστρεψε στην Κύπρο, μετά τις σπουδές του στην Αγγλία, τον Νοέμβριο του 1973.

Ο Κώστας, 42 χρόνια νεότερος, επί το έργον στο γραφείο του στο Dome.


Εγγονός του Κώστα Κατσελλή, του χαρισματικού ιδιοκτήτη του ξενοδοχείου Dome, o Κώστας Ζαμπαρλούκος έπιασε αμέσως δουλειά στην οικογενειακή επιχείρηση. Είχε ήδη αποφασίσει πως θα ζούσε στην Κερύνεια και όχι στη Λευκωσία, όπου διέμεναν οι γονείς και η μικρή του αδελφή. Άλλωστε η Κερύνεια δεν ήταν απλά ο τόπος των καλοκαιρινών διακοπών όταν ήταν παιδί.

«Κάθε βδομάδα πηγαίναμε στην Κερύνεια. Ήταν 20-25 λεπτά δρόμος από το σπίτι μας στη Λευκωσία», λέει ο ίδιος. Είχε, όμως, περάσει αρκετό χρόνο μικρός στην Κερύνεια και για έναν άλλο λόγο: κάποια στιγμή η οικογένεια μετακόμισε στο εξωτερικό για να συνεχίσει ο γιατρός πατέρας του τις σπουδές του. Ο Κωστάκης Ζαμπαρλούκος δεν τους ακολούθησε. Έμεινε στην Κερύνεια με την αδελφή της γιαγιάς του, τη Στυλιανή Αδάμου, και τον σύζυγό της, Κώστα Αδάμου. Το σπίτι τους ήταν ακριβώς δίπλα στο Dome.

Γι’ αυτό και μετά τις σπουδές, «επιστρέφοντας, είχα αποφασίσει ότι θα έμενα στην Κερύνεια. Το ‘σπίτι μου’ ήταν στο Dome. Είχα εκεί ένα δωμάτιο όπου διέμενα. Διευθυντής του ξενοδοχείου ήταν ο θείος μου, Αντρέας Κατσελλής, και δεύτερος διευθυντής ο αδελφός του, Στέλιος. Εγώ δεν είχα τίτλο στο ξενοδοχείο. Ήμουν ο... αδελφότεκνος και ο εγγονός!».

Σχέδια για Dome 2
«Είχα έρθει μετά τις σπουδές και τότε οι θείοι μου και ο παππούς μου λογάριαζαν για το Dome 2, που θα ήταν δίπλα ακριβώς από το Κάστρο της Κερύνειας. Ήταν ήδη έτοιμα τα σχέδια για το Dome 2, με χρηματοδότηση από την Τράπεζα Αναπτύξεως και το IFC - International Finance Corporation που ήταν θυγατρική της Παγκόσμιας Τράπεζας».

Ο Κ. Ζαμπαρλούκος ανέλαβε τη μελέτη για το Dome 2. Δύο ή τρεις μέρες μετά την εισβολή, ήταν προγραμματισμένο να πάει στην Κερύνεια εταιρεία από την Ελλάδα για να κάνει διατρήσεις στον χώρο και να δει τι θα χρειαζόταν για τη θεμελίωση του νέου ξενοδοχείου...

Οι πρώτες μέρες
Στις 20 Ιουλίου, το ξενοδοχείο γέμισε με τουρίστες. Ήρθαν και τα Ηνωμένα Έθνη. Ο Κώστας Ζαμπαρλούκος ήταν ήδη μέσα στο ξενοδοχείο. Το ίδιο και ο Γιώργος Παντελίδης, λογιστής του ξενοδοχείου.

Συμμαθητές στο γυμνάσιο, συναντήθηκαν ξανά στο Dome και ήταν οι δύο που «ανέλαβαν» την οργάνωση του κόσμου στο ξενοδοχείο. Μαζί παρέμειναν στο ξενοδοχείο μέχρι τον Οκτώβριο 1975.
«Τα καθιστικά του ξενοδοχείου είχαν καταληφθεί. Οι ξένοι του Dome έμεναν στα δωμάτια που ήδη κατείχαν, οι υπόλοιποι όμως έμεναν στα σαλόνια. Ήταν μεγάλοι οι χώροι του λόμπι».

«Ξεχείλισε» το Dome
Οι Κύπριοι που έφταναν αυθόρμητα στο ξενοδοχείο, τις πρώτες μέρες παρέμειναν στα υπόγεια, μέχρι να φύγουν οι τουρίστες. Τις επόμενες μέρες, από στόμα σε στόμα έγινε γνωστό στους Κερυνειώτες που στο μεταξύ βρίσκονταν στα σπίτια τους, αφού ο στρατός δεν είχε μπει ακόμη στην Κερύνεια, ότι πολλοί κατέφυγαν στο Dome. Άλλους, τους καθοδηγούσαν τα Ηνωμένα Έθνη και ο Ερυθρός Σταυρός.
«Ξεκίνησε λοιπόν ο κόσμος να έρχεται. Όμως έρχονταν μόνοι τους, χωρίς τα υπάρχοντά τους, μέχρι ‘να περάσει το κακό’!».

Μετά τις 22 Ιουλίου, ο τουρκικός στρατός προέλαυνε προς την Κερύνεια. Τότε ολοένα και περισσότεροι, φοβούμενοι τι θα συμβεί, έφταναν στο Dome.
Τα 175 δωμάτια και οι 300 κλίνες του ξενοδοχείου ήταν αδύνατο να χωρέσουν τους 1.000 περίπου Κερυνειώτες που εισέρρευσαν στο ξενοδοχείο. Εκεί φιλοξενήθηκαν και Ελληνοκύπριοι στρατιώτες. «Δεν είχαν πού να πάνε. Στένευε ο κλοιός. Ο τουρκικός στρατός είχε ξεκινήσει να κινείται στους κύριους δρόμους της Κερύνειας».

Μία από τις καταστάσεις που τηρήθηκαν για το ποιοι κατέφυγαν στο ξενοδοχείο.

Ασφαλές καταφύγιο
Το ότι στο Dome συγκεντρώθηκαν όλοι οι τουρίστες που βρίσκονταν στην Κερύνεια (Άγγλοι στη συντριπτική τους πλειονότητα) και βρέθηκε εκεί από την πρώτη στιγμή ο Διεθνής Ερυθρός Σταυρός, αποτέλεσε μια κάποια δικλίδα ασφαλείας για τους Κύπριους που προσέφυγαν, αλλά και για το ίδιο το ξενοδοχείο.

Από νωρίς εγκαταστάθηκε στο Dome κλιμάκιο του Ερυθρού Σταυρού, ενώ ξένα μέσα μαζικής ενημέρωσης έδωσαν δημοσιότητα στο θέμα των εγκλωβισμένων στο ξενοδοχείο. Όλα αυτά δημιούργησαν μια αίσθηση ασφάλειας και ηρεμίας στους Κερυνειώτες, ότι αφού η περίπτωσή τους ήταν γνωστή, δεν θα τους βλάψει κανείς. «Οι Τούρκοι ήξεραν ότι είμαστε εκεί, αλλά δεν πιστεύω πως σκοπός τους ήταν να σκοτώσουν κόσμο», σημειώνει ο κ. Ζαμπαρλούκος.
Στο μεταξύ, όσοι Κερυνειώτες βρέθηκαν στο ξενοδοχείο από τις 20 Ιουλίου και μπορούσαν ακόμη να φύγουν προτού κλείσουν οι δρόμοι, πήραν τα αυτοκίνητά τους και έφυγαν για τη Λευκωσία. Το ίδιο έπραξαν και οι θείοι του κ. Ζαμπαρλούκου: το σπίτι του Ανδρέα Κατσελλή είχε χτυπηθεί από πύραυλο ενώ η σύζυγος του Στέλιου, η Ρήνα Κατσελλή, ήταν έγκυος με το δεύτερό τους παιδί. «Ο παππούς δεν έφευγε. Τον έπεισαν λέγοντάς του πως θα επιστρέψουν την επόμενη μέρα. Όσοι έφυγαν, είχαν την πεποίθηση πως θα επιστρέψουν».

Από την πρώτη στιγμή, όσοι παρέμειναν στο Dome δημιούργησαν μια επιτροπή την οποία απάρτιζαν ο γιατρός Ξάνθος Χαραλαμπίδης (πατέρας της Τιτίνας Λοϊζίδου), ο Ανδρέας ‘Αρρής’ Καριόλου, η Ήβη Πίκκου, ο Νίκος Νικολαΐδης και ο Μιχάλης Λαμπράκης. Αυτοί χειρίζονταν τα κοινά και ανέλαβαν την καταγραφή των εγκλωβισμένων.

Οι λίστες των εγκλείστων
Οι λίστες μαρτυρούν πως στις 28 Ιουλίου βρίσκονταν στο Dome 676 άνθρωποι και στις 7 Αυγούστου 472. Θα παρέμεναν τόσοι μέχρι τον Ιανουάριο 1975. Ανάμεσά τους, ο Κώστας Ζαμπαρλούκος: «Η οικογένειά μου ζητούσε επίμονα να φύγω. Κι είχα την ευκαιρία. Είχα το αυτοκίνητό μου και μπορούσα να φύγω όταν οι δρόμοι ήταν ακόμη ανοιχτοί. Από τη στιγμή που αποφάσισα να μείνω, θα ήταν μέχρι τέλους».

 

 

*********************************************************************************************************

 

 

Γιατί κατέστη καταφύγιο το ξενοδοχείο Dome (Του Σωτήρη Παρούτη)

Το ξενοδοχείο Dome, εκείνη ιδιαίτερα την περίοδο, ήταν το πλέον γνωστό στην Κερύνεια. Ή καλύτερα ήταν σημείο αναφοράς. Κάτι σαν το Λήδρα Πάλας στη Λευκωσία!
Άγγλοι κυρίως, οι οποίοι παραθέριζαν από την εποχή της αποικιοκρατίας, συνέχιζαν και στα επόμενα χρόνια να προτιμούν το Dome για τις καλοκαιρινές τους διακοπές. Τον Ιούλιο του 1974 το ξενοδοχείο της οικογένειας Κατσελλή ήταν στις δόξες του. Έσφυζε από ζωή. Σχεδόν γεμάτο με ξένους, κυρίως Βρετανούς, όπως γράφουμε και πιο πάνω, απολάμβαναν τον ήλιο και τη θάλασσα της Κερύνειας.
Με την εκδήλωση του πραξικοπήματος στις 15 Ιουλίου 1974, η βρετανική υπάτη αρμοστεία στη Λευκωσία είχε προειδοποιήσει τους Άγγλους παραθεριστές για την έκρυθμη κατάσταση που δημιουργείται στο νησί. Κάποιοι από αυτούς επισπεύδουν την αναχώρησή τους. Αρκετοί, όμως παραμένουν και συνεχίζουν τις διακοπές τους.

Η επιχείρηση φυγάδευσης των ξένων υπηκόων από την Κερύνεια.

 

Την επομένη της έναρξης της τουρκικής εισβολής, σκάφος του βρετανικού πολεμικού στόλου προσεγγίζει το λιμανάκι της Κερύνειας και το πλήρωμά του στήνει επιχείρηση αερομεταφοράς των ξένων τουριστών και κυρίως των Βρετανών υπηκόων. Οι φωτογραφίες που αναδημοσιεύουμε είχαν δημοσιευθεί τότε σε βρετανικές εφημερίδες.

Το Dome από το πρωί της 20ής Ιουλίου του 1974 καθίσταται όμως χώρος προσέλκυσης ξένων που βρίσκονταν στην ευρύτερη περιοχή της Κερύνειας. Καταφθάνουν ξένοι υπήκοοι κυρίως από τις δυτικές περιοχές της Κερύνειας, όπου ήταν και το θέατρο των πρώτων στρατιωτικών επιχειρήσεων. Η παρουσία κλιμακίου του Ερυθρού Σταυρού προσέδιδε «ασφάλεια» στον χώρο. Κάποιοι Βρετανοί πήραν άσπρα σεντόνια και με χρώματα που υπήρχαν στο ξενοδοχείο ζωγράφισαν χειροποίητες βρετανικές σημαίες τις οποίες κρέμασαν στα μπαλκόνια. Το ξενοδοχείο τις πρώτες μέρες μετά την έναρξη της τουρκικής εισβολής, 20, 21 και 22 Ιουλίου, λειτουργεί σχεδόν κανονικά.Υπάρχει ακόμη τηλεφωνική σύνδεση, σερβίρεται φαγητό στην τραπεζαρία, ενώ σημαντική παράμετρος ήταν και το γεγονός ότι το Dome υδρεύετο από ανεξάρτητη πηγή από το υπόλοιπο δίκτυο.

Από την Τρίτη, 22 Ιουλίου, αρχίζει να μετατρέπεται σε καταφύγιο των Κερυνειωτών, οι οποίοι είτε δεν θέλησαν να εγκαταλείψουν την πόλη τους, είτε δεν κατάφεραν να διαφύγουν.

Βρετανοί τουρίστες με τις αποσκευές τους αναμένουν να μεταφερθούν.

 

 

 

 

Επόμενο άρθρο:


Επιστροφή
στην αρχή