Η καταπληκτική ανακάλυψη του «Fly Man Sinekchi Aziz» στην Αυστραλία

ΑΠΟΨΗ /UNDERGROUND NOTES
Θέλω να μοιραστώ τι έγραψε για τον «Fly Man Sinekchi Aziz» και να ευχηθώ περισσότεροι ακαδημαϊκοί να αναμειχθούν σε τέτοια προγράμματα

Ένας Αυστραλοκύπριος, ο Κωνσταντίνος Εμμανουήλ (Constantinos Emmanuelle), ξεκίνησε ένα καταπληκτικό πρότζεκτ πριν από περίπου πέντε χρόνια: λαμβάνει συνεντεύξεις, ιστορίες, και μαζεύει φωτογραφίες από τη ζωή στην Κύπρο πριν από το 1950. Διατηρεί σελίδα στο facebook, που ονομάζεται «Tales of Cyprus», και επίσης την ιστοσελίδα www.talesofcyprus.com.

Παρακολουθώ τη σελίδα του στο facebook και επίσης αλληλογραφούμε, αφού έρχεται στην Κύπρο για συνεντεύξεις, και ενθουσιάστηκα με τη δουλειά αυτού του καθηγητή. Γυρίνάει και παίρνει συνεντεύξεις από ηλικιωμένους Κυπρίους που μετανάστευσαν στην Αυστραλία, μαζεύει τις αναμνήσεις τους για το πώς ήταν η ζωή πριν από τη δεκαετία του 1950, τα καταγράφει με τόση λεπτομέρεια και με φωτογραφίες... Είναι σαν να μας δίνει ένα δώρο από το παρελθόν μας – πράγματα που δεν ξέραμε ή πράγματα που δεν σκεφτήκαμε, τη δυσκολία της ζωής των Κυπρίων εκείνον τον καιρό, το πώς προσπαθούσαν να επιβιώσουν, τι μαγείρευαν, πώς μαγείρευαν κ.ά.

Μια από τις πιο εντυπωσιακές ιστορίες του ήταν η ανακάλυψη του «Fly Man Sinekchi Aziz». Έφτιαξε μια πολύ εντυπωσιακή αφίσα για αυτόν τον αφανή ήρωα, ο οποίος εξάλειψε την ελονοσία στην Κύπρο. Θέλω να μοιραστώ τι έγραψε για τον «Fly Man Sinekchi Aziz» και να ευχηθώ περισσότεροι ακαδημαϊκοί να αναμειχθούν σε τέτοια προγράμματα από την καρδιά του απλού λαού. Σε ευχαριστώ τόσο πολύ που το κάνεις αυτό, Κωνσταντίνε Εμμανουήλ. 

Έγραψε λοιπόν τα ακόλουθα για τον «Fly Man Sinekchi Aziz»: «Είναι με μεγάλη περηφάνεια που τώρα μπορώ να αποκαλύψω την αφίσα μου, που αφιερώνω στον Mehmet Aziz, έναν πραγματικό Κύπριο ήρωα. Όταν διάβασα το βιβλίο «Sweet and Bitter Island» (Γλυκό και Πικρό Νησί) της Tabitha Morgan, ανακάλυψα ότι ο κύριος Aziz είναι ακόμα ένας ξεχασμένος και αφανής Κύπριος ήρωας. Για μένα, αντιπροσωπεύει έναν πραγματικό Κύπριο και όλα εκείνα που είναι καλά για την Κύπρο.

Αυτοί που τον ήξεραν του έδωσαν το παρατσούκλι «The Fly Man» (Κουνουπάνθρωπος). Ήταν διορισμένος προϊστάμενος επιθεωρητής Υγείας για τη βρετανική αποικιακή κυβέρνηση της Κύπρου τη δεκαετία του 1930-1940.

Γεννήθηκε στις 24 Σεπτεμβρίου 1893 στο Καλό Χωριό (στα τουρκικά Vuda) που βρίσκεται στην επαρχία Λάρνακας και ήταν ο μικρότερος από έξι παιδιά. Ως νεαρό αγόρι, ο Aziz πολλές φορές ασθένησε με ελονοσία και βίωσε από κοντά τη μάστιγα όταν προσβλήθηκαν από αυτήν νεαρά παιδιά στο χωριό του. Το 1907, όταν ήταν μόλις 14 χρονών, ταξίδεψε στην Αμερική με τον μεγαλύτερο του αδελφό, Hayrettin, για να σπουδάσει στο Κονέκτικατ. Δεν είμαι σίγουρος γιατί πήγε εκεί. Το 1912, τα αδέλφια αποφάσισαν να επιστρέψουν στην Κύπρο (και πάλι δεν ξέρω το γιατί). Τείνω να πιστέψω ότι μόλις που κατάφεραν και δεν επιβιβάστηκαν στον μοιραίο Τιτανικό. 

Το 1914, ο σερ Ronald Ross, ένας διάσημος Άγγλος επιστήμονας, ήρθε στο χωριό τους ψάχνοντας να εργοδοτήσει ντόπιους αγγλόφωνους, για να τον βοηθήσουν να ερευνήσουν τη συχνότητα νόσων, όπως η ελονοσία, στο νησί. Το 1902, το βραβείο Νόμπελ απονεμήθηκε στον Ross για την ανακάλυψη του κουνουπιού Anopheles, που προκαλεί την ελονοσία. Το 1914, ταξίδευε για έναν μήνα σε όλη την Κύπρο και μετρούσε το μέγεθος της σπλήνας των παιδιών που μολύνθηκαν με ελονοσία, για να καθορίσει τον επιπολασμό της νόσου. Έφτασε στο συμπέρασμα ότι η συχνότητα της σπληνομεγαλίας στην Κύπρο είχε μέσο όρο 21%, που είναι αρκετά υψηλό για μια ευρωπαϊκή χώρα. Ο Ross ήξερε ότι μια λακκούβα με ζεστό λιμνάζον νερό ήταν το ιδανικό μέσο αναπαραγωγής των αβγών των κουνουπιών που μεταφέρουν το παράσιτο της ελονοσίας. Η έκθεσή του, αργότερα εκείνον τον χρόνο, παρακαλούσε θερμά την κυβέρνηση και τους χωρικούς να κάνουν περισσότερα ώστε να εξασφαλίσουν ότι αυτές οι περιοχές αναπαραγωγής δεν υπάρχουν. Ο 21χρονος Aziz άδραξε την ευκαιρία να εργαστεί μαζί με τον Ross και έτσι πήρε την εκπαίδευση με την οποία ξεκίνησε την καριέρα του. 

Το 1916, ο Mehmet γνώρισε και παντρεύτηκε τη Hıfsiye, που ήταν η κόρη του Hafız Mustafa, ενός διάσημου ράφτη από τη Νήσου (στα τουρκικά Dizdarkoy). Είχαν τρία παιδιά: έναν γιο, τον Baber, και δύο κόρες, την Turkan και την Kamuran. Χάρη στο ημερολόγιο της Kamuran γνωρίζουμε κάποια πράγματα για τον πατέρα της. 

Ο Mehmet Aziz ήταν ο εισηγητής της ιδέας και της μεθοδολογίας για την εξάλειψη της ελονοσίας στην Κύπρο, έχοντας μελετήσει παρόμοιες προσπάθειες για έλεγχο της νόσου στην Αίγυπτο. Έλαβε κυβερνητική χορηγία για να καταρτίσει μια ομάδα εμπειρογνωμόνων, την Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων για την Ελονοσία, και μέσα σε τρία χρόνια, μεταξύ 1946-48, κατάφερε να συντονίσει τις προσπάθειες για την εξάλειψη της ελονοσίας στην Κύπρο. Ο Aziz συχνά μιλούσε για την αφοσίωση και τη σκληρή δουλειά της ομάδας του. Ήταν δύσκολη και κάποτε επικίνδυνη δουλειά. Η ομάδα των Κυπρίων επιθεωρητών υγείας αποτελείτο από τους: Ali Tevfik (υπεύθυνος για όλη την Κύπρο), Στέλιο Μ. Σωτηρίου (υπεύθυνος για τη Λάρνακα), Ζήνωνα Παναγή Ηλιάδη (υπεύθυνος για όλη την Κύπρο), Μιχάλη Τιμολάου (υπεύθυνος για την Πάφο), Ελευθέριο Χριστοφίδη (υπεύθυνος για την Καρπασία) και Κώστα Γεωργίου Fisher (υπεύθυνος για την Κερύνεια). 

Εκτός από την εξάλειψη της ελονοσίας στην Κύπρο, ο Aziz είχε και κάποια άλλα αξιόλογα επιτεύγματα. Μεταξύ 1929 και 1948, επισκέφτηκε χωριά σε όλη την Κύπρο και διεξήγαγε σεμινάρια αγωγής υγείας και ενημέρωσης για τους χωριανούς, παρουσιάζοντας διαφάνειες και αφίσες για τον τύφο, τη φυματίωση, τον εχινόκοκκο και το τράχωμα. Εκπαίδευσε τις γυναίκες σε θέματα διατροφής και υγείας. 

Ανακάλυψε ότι το η νόσος Leishmaniasis εξαπλώνεται από ένα μικροσκοπικό κουνούπι που ονομάζεται Tartarian. Το 1955, το κουνούπι μετονομάστηκε σε Flepotoma Antonata Aziz, αναγνωρίζοντας την ανακάλυψή του. Ο Mehmet Aziz ήταν επίσης υπεύθυνος για όλους τους υγειονομικούς ελέγχους, τη θεραπεία και την εγκατάσταση των προσφύγων πολέμου που ήρθαν στο νησί μεταξύ των δύο παγκοσμίων πολέμων και αργότερα. 

Το 1950, ο Aziz έγινε καθηγητής Υγείας και Ευεξίας στο Πανεπιστήμιο Βηρυτού, όπου εκπαίδευσε φοιτητές από διάφορες χώρες και περιοχές, όπως το Μπαχρέιν, η Μπαγκλαντές, το Σουδάν, η Αίγυπτος και η Αραβία. Επισκέφθηκε αποφοίτους στη χώρα τους για να τους βοηθήσει να δημιουργήσουν κατάλληλες υπηρεσίες υγείας, όπως αυτές στην Κύπρο. Ενόσω βρισκόταν σε αυτές τις χώρες συνέχιζε τις έρευνές του σε διάφορα θέματα υγείας και έγινε σύμβουλος της Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.

Επέστρεψε στο νησί το 1959 και διορίστηκε στην Επιτροπή Υγείας Κύπρου το 1960, όταν ανακηρύχθηκε η Κυπριακή Δημοκρατία. Μετά την έναρξη των διακοινοτικών διαταραχών, το 1963, ηγήθηκε της Τουρκοκυπριακής Επιτροπής Υπηρεσιών Υγείας μέχρι το 1973. 

Του απονεμήθηκε το MBE το 1936, το CBE το 1946, το Μετάλλιο της Βρετανικής Αυτοκρατορίας και το Ross Institute Award εις αναγνώριση του εξαιρετικού του έργου και των επιτευγμάτων του ως προϊστάμενου επιθεωρητή Υγείας στην Κύπρο. Το 1958, έγινε συνεργάτης που υπηρετούσε το Τάγμα του Αγίου Ιωάννη και του Ερυθρού Σταυρού, και επίσης μέλος του Royal Society of Health. 

Δημοσίευσε και διένειμε διάφορα έντυπα σχετικά με την πρόληψη νόσων σε όλη τη διάρκεια της επαγγελματικής του ζωής. Η δική του επιτυχία στην εξάλειψη και την πρόληψη πολλών νόσων στην Κύπρο δημοσιεύθηκε σε όλο τον κόσμο, από τις εφημερίδες Times και Daily Telegraph στο Λονδίνο μέχρι το Χρονικό Κομουνιστών Εργατών στη Μόσχα: όλοι περιέγραφαν τον Mehmet Aziz ως τον «Μεγάλο Σωτήρα της Κύπρου». Οι εκπομπές του BBC έφτασαν σε εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο και είπαν την ιστορία της σταυροφορίας αυτού του ενός ατόμου για την εξάλειψη της ελονοσίας στην Κύπρο. 

Σύμφωνα με τον Αμερικανικό Ιατρικό Σύλλογο, ο Aziz τιμήθηκε ευρέως για τα επιτεύγματά του στην Κύπρο και τον αποκάλεσαν τον 'Μεγάλο Απελευθερωτή'. Παρομοιάστηκε με τον St. Patrick, που απάλλαξε τον τόπο του από έναν λοιμό πολύ πιο ύπουλο από τα φίδια. Ο ίδιος ο Aziz είπε στο εν λόγω ιατρικό περιοδικό: 'Μεγάλωσα σε ένα χωριό όπου οι συνθήκες υγιεινής ήταν πολύ κακές. Πολλοί νεαροί άνθρωποι πέθαναν και πιθανόν να ζούσαν αν οι συνθήκες ήταν καλύτερες. Αν στη διάρκεια της υπηρεσίας μου έκανα κάτι για τη βελτίωση και την ευημερία της χώρας μου, αυτή είναι η μεγαλύτερή μου ευχαρίστηση.' 

Ο Mehmet Aziz απεβίωσε στη Λευκωσία το 1991. Περιέργως, κανένα από τα παιδιά του δεν παντρεύτηκε ποτέ. Ο γιος του Baber πέθανε πριν από πολλά χρόνια και οι δύο του κόρες είναι τώρα ηλικιωμένες. Η Turkan είναι σχεδόν 100 χρονών. Της απονεμήθηκε το MBE ως της πρώτης προϊστάμενης νοσηλεύτριας του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας και έγραψε το βιβλίο The death of friendship: A Cyprus Memoir (Ο θάνατος μιας φιλίας: Ένα απομνημόνευμα της Κύπρου), που εκδόθηκε στα αγγλικά τον Ιούλιο του 2000. Η Kamran, γεννημένη το 1922, είναι 94 χρονών, και ήταν μια από τις πρώτες Τουρκοκύπριες φαρμακοποιούς στο νησί. Είναι επίσης πολύ γνωστή μουσικός και η συνθέτρια του γνωστού τραγουδιού «Α, Κύπρος μου». Και οι δύο αδελφές ζούνε ακόμα μαζί στο σπίτι της οικογένειας Aziz, στην πράσινη γραμμή, στη Λευκωσία. Θεού θέλοντος, θα τις επισκεφθώ φέτος και θα τους δώσω το πορτρέτο του πατέρα τους που έχω φτιάξει. 

Εκ μέρους όλων των Κυπρίων, τόσο στην Κύπρο και στο εξωτερικό, θέλω να πω ευχαριστώ στον Mehmet Aziz για το εξαιρετικό του έργο, που τελικά βελτίωσε την υγεία των συνανθρώπων του και έσωσε αμέτρητες ζωές.» 

Κύριε Mehmet Aziz, σε χαιρετίζουμε.

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518 

 

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΗ:

Πριν από περίπου τρεις βδομάδες, έστειλα email σε αρκετές υπηρεσίες της κυπριακής κυβέρνησης ζητώντας πληροφορίες για τον κύριο Aziz, αλλά δυστυχώς δεν έλαβα ούτε μία απάντηση. Από την άλλη, κάποιοι από τους Τουρκοκύπριους φίλους μου στο facebook (ομάδα Frozen Cypriots) ήταν πολύ βοηθητικοί και κατάφεραν να στείλουν χρήσιμες πληροφορίες που με βοήθησαν να γράψω αυτήν την ανάρτηση για το Tales of Cyprus. Προφανώς, ακόμα η τουρκοκυπριακή κοινότητα τον θυμάται ως έναν σπουδαίο άνδρα. Ιδιαίτερες ευχαριστίες στον Sermen Erdogan, που μου έστειλε την αγγλική μετάφραση για τον Mehmet Aziz από το βιβλίο «Τα πολύτιμα άτομα που μεγάλωσε η Κύπρος», που γράφτηκε από τον Ahmet An.

Μπορείτε να επικοινωνήσετε με τον Κωνσταντίνο Εμμανουήλ για τα “Tales of Cyprus” στο email του conemmanuelle@talesofcyprus.com

 

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Κανένα παζάρι για την κάρτα

ΧΡΥΣΑΝΘΟΣ ΜΑΝΩΛΗ, 10:15 (τελευταία ενημέρωση 10:15)

ΑΠΟΨΗ

Το μυστηριώδες πορτρέτο του Μεσσία

ΚΩΣΤΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, 10:05 (τελευταία ενημέρωση 10:05)

ΑΠΟΨΗ

Μίσος και συγκάλυψη...Του Μιχάλη Θεοδώρου

ΜΙΧΑΛΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΥ, 16.11.2018

Επιστροφή
στην αρχή