Η εστία της κοινωνίας στο «Εστία»...Του Δημήτρη Γεωργιάδη

ΑΠΟΨΗ /ΕΠΙΛΟΓΕΣ
Όσον αφορά την κοινωνική πτυχή του σχεδίου είναι: αυτός που λαμβάνει στήριξη να μην είναι ήδη ή να βρεθεί σε καλύτερη θέση από αυτόν που προσφέρει

Του Δημήτρη Γεωργιάδη

Πρόσφατα εξαγγέλθηκε το σχέδιο «Εστία» από το Υπουργικό Συμβούλιο. Η εξαγγελία έγινε εν μέσω εποπτικών πιέσεων και χρηματοπιστωτικής αστάθειας, ενώ ταυτόχρονα χρειαζόταν η επίτευξη ευρείας πολιτικής συναίνεσης στο Κοινοβούλιο. Αυτό για πολλούς οδήγησε σε αρκετές αδυναμίες κατά τον σχεδιασμό.

Πολλοί είναι αυτοί που επικαλούνται το επιχείρημα «μα θα στηρίξω έναν ασυνεπή που μένει σε οκέλλα;» για να απορρίψουν το σχέδιο. Η απάντηση στο ερώτημα αυτό μπορεί να είναι «ναι». Πολλές φορές τα συναισθήματα οδηγούν σε αποφάσεις που προκαλούν ζημιά στο ίδιο το άτομο που τις λαμβάνει. Είναι σημαντικό λοιπόν να αναγνωρίζεται το πρόβλημα, να τίθεται στη σωστή βάση και μετά να καθορίζονται οι ενέργειες για επίλυσή του ώστε να μεγιστοποιούνται τα οφέλη και να μειώνονται οι ζημιές.

Το πρόβλημα είναι το μεγάλο ύψος των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Γιατί πρέπει να επιλυθεί (η βάση - το πλαίσιο της λύσης);

(α) Θα δημιουργηθεί κοινωνικό πρόβλημα εφόσον μεγάλος αριθμός πολιτών θα κινδυνέψει να χάσει την πρώτη του κατοικία ή την επαγγελματική του στέγη.

(β) Θα προκληθεί νέα αστάθεια στο χρηματοπιστωτικό σύστημα με απρόβλεπτες συνέπειες.

(γ) Θα κληθεί ο φορολογούμενος να παρέμβει (δημοσιονομικό κόστος).

Αν λοιπόν κάποιος έχει δανειστεί και τα έχασε στον τζόγο και με τη στήριξή του μέσω του «Εστία» θα διασφαλιστεί η σταθερότητα στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, θα του επιτραπεί να κρατήσει τη στέγη της οικογένειάς του ή κάποια άλλη στέγη και θα περιοριστεί το δημοσιονομικό κόστος, που ενδεχομένως διαφορετικά θα ήταν μεγαλύτερο, τότε η απάντηση είναι «ναι». «Ναι» και για καλό του συνόλου.

Αυτό φυσικά δεν συνεπάγεται με την παροχή της οποιασδήποτε στήριξης, χωρίς κριτήρια και προϋποθέσεις. Είναι σε αυτό το σημείο που υπήρξαν αρκετές παρεμβάσεις και κριτική, από πολιτικούς, ακαδημαϊκούς και γενικά πολίτες που ασχολούνται με τα κοινά. Παρέμβαση έγινε και από το Δημοσιονομικό Συμβούλιο.

Βασική αρχή, όσον αφορά την κοινωνική πτυχή του σχεδίου, όπως και κάθε άλλης κοινωνικής πολιτικής, είναι: αυτός που λαμβάνει στήριξη να μην είναι ήδη ή να βρεθεί σε καλύτερη θέση από αυτόν που προσφέρει τη στήριξη. Αυτός ο στόχος ποτέ δεν είναι απόλυτα εφικτός. Η επιβολή κριτηρίων και η δημιουργία μηχανισμών για την 100% διασφάλισή τους είναι χρονοβόρες και το κόστος πιθανότατα θα είναι μεγαλύτερο από το όφελος. Στην κατάσταση που βρίσκεται το χρηματοπιστωτικό σύστημα η χρονική καθυστέρηση θα προκαλέσει τεράστια ζημιά. Άρα θα πρέπει να υπάρξουν συμβιβασμοί.

Έχουν καταγραφεί πολλές εισηγήσεις. Καμία, ούτε και η δική μου είναι απόλυτα ορθή. Από τη στιγμή που είμαστε άνθρωποι με διαφορετικές προτεραιότητες και έχουμε να κάνουμε με συγκρουόμενους στόχους, δεν υπάρχει απόλυτα ορθή λύση. Αυτό δεν σημαίνει ότι καμία λύση δεν πρέπει να υιοθετηθεί. Αυτό είναι θέμα / αρμοδιότητα της εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας. Να ακούσουν, να ζυγίσουν και να αποφασίσουν.

Μια φόρμουλα / διαδικασία καθορισμού του ποιος μπορεί να στηριχθεί και σε ποιον βαθμό, θα μπορούσε να έχει την πιο κάτω μορφή. Να καθοριστούν πρώτα:

 

  • Ποιο είναι το ελάχιστο ποσοστό που θα πρέπει να μειωθούν τα ΜΕΔ ώστε να επανέλθει η πλήρης σταθερότητα στο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
  • Το μέγιστο διαθέσιμο δημοσιονομικό απόθεμα για το συγκεκριμένο σχέδιο.
  • Τι θα διασφαλιστεί για κάθε πρόσωπο που θα συμμετάσχει στο σχέδιο. Π.χ., η υφιστάμενη πρώτη κατοικία ή μια κατοικία που ικανοποιεί τις ελάχιστες ανάγκες της συγκεκριμένης οικογένειας.
  • Το μέγιστο δυνατό κόστος που μπορεί να αναλάβει το χρηματοπιστωτικό σύστημα μέσα από μια αναδιάρθρωση δανείου, χωρίς να αποσταθεροποιηθεί το ίδιο.
  • Η φόρμουλα που θα καθορίζει το ποσό / ποσοστό στήριξης, με τον λήπτης της στήριξης να μπορεί να καλύπτει τη μέγιστη δυνατή δόση που του επιτρέπουν οι συνθήκες του.

Αφού γίνει επεξεργασία των αριθμών και το τελικό κόστος δεν είναι δυσβάσταχτο για τα δημόσια οικονομικά, το σχέδιο μπορεί να προχωρήσει. Αν όχι, αλλάζουν οι παραδοχές και αναζητούνται άλλες λύσεις.

Όσον αφορά την πιο πάνω λύση, δανειστής και δανειζόμενος θα πρέπει, βάσει των κριτηρίων που έχουν καθοριστεί (διασφάλιση πρώτης κατοικίας ή κατοικίας υπνοδωματίων που θα σχετίζεται με τον αριθμό των μελών του νοικοκυριού) να διαρθρώσουν το δάνειο ώστε, π.χ., να έχει ύψος ίσο με την αξία της κατοικίας. Αυτό θα καθορίσει και τη δόση.

Στη συνέχεια, θα πρέπει να καθοριστεί η δυνατότητα του νοικοκυριού για καταβολή δόσης. Μέγιστη δόση - εισοδήματα - αναγκαίες δαπάνες. Όσον αφορά την αξία της ακίνητης ιδιοκτησίας του νοικοκυριού, αντί να καθοριστούν μέγιστα ποσά για συμμετοχή στο σχέδιο, θα μπορούσε να συμπεριληφθεί ετησίως ένα μικρό ποσοστό της αξίας της ως μέρους των εισοδημάτων. Η διαφορά των πιο πάνω θα καθορίζει και το ποσό της στήριξης.

Τα θετικά, σε σχέση με την πρόταση στο τραπέζι, είναι ότι λαμβάνονται υπόψη όλα τα εκάστοτε εισοδήματα και η περιουσία του νοικοκυριού και η στήριξη παρέχονται ανάλογα με τις ανάγκες του κάθε νοικοκυριού. Αν υπάρξει μετά την έναρξη του σχεδίου διαφοροποίηση της περιουσίας ή των εισοδημάτων, η στήριξη θα αναπροσαρμόζεται ή θα τερματίζεται.

Στα αρνητικά. Η διαδικασία αρχίζει να γίνεται περίπλοκη και χρονοβόρα. Ακόμη περισσότερο αν στις δαπάνες του νοικοκυριού, εκτός από το ελάχιστο ποσό διαβίωσης, όπως αυτό π.χ. έχει ήδη υπολογιστεί για το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα, προστεθούν και άλλες ανάγκες, π.χ., δίδακτρα σπουδών ή έξοδα θεραπείας μιας ασθένειας. Κάποιες δαπάνες δεν θα έχουν τη διάρκεια του δανείου, άρα θα πρέπει να υπάρχει μηχανισμός αναπροσαρμογής. Πιθανόν αυτός να είναι εφικτός, εφόσον η στήριξη από το «Εστία» θα καταβάλλεται στο τέλος κάθε έτους, με την προϋπόθεση ο δανειολήπτης να έχει καταβάλει τις δόσεις του.

Αν κάποιος διαμένει σε πολύ μεγαλύτερο σπίτι απ' ό,τι χρειάζεται, θα μπορούσε πρώτα να γίνει κάποια ανταλλαγή με μικρότερης αξίας οικία ώστε να μειωθεί το χάσμα δόσης που θα πρέπει να καλυφθεί από τον φορολογούμενο. Όμως όλοι αντιλαμβανόμαστε, ειδικά με το υπερβολικά αργό νομικό σύστημα, πόσο χρονοβόρα θα ήταν μια τέτοια διαδικασία.

Σίγουρα πολλοί άλλοι θα έχουν εισηγήσεις και θα εντοπίσουν λάθη στα πιο πάνω. Ο στόχος του δημόσιου διαλόγου δεν είναι να υιοθετηθεί αυτούσια μια από τις λύσεις που καταγράφονται δημόσια. Στόχος είναι μέσα από αυτόν τον διάλογο να καθοριστούν οι στόχοι, να ακουστούν οι προβληματισμοί και οι εισηγήσεις και να ληφθούν οι αποφάσεις από τα αρμόδια σώματα. Πέραν του ότι ο καθορισμός της πολιτικής μέσα από μια τέτοια διαδικασία περιορίζει την πιθανότητα λαθών, έχει και το βασικό πλεονέκτημα ότι γίνεται πιο εύκολα αποδεκτή από τους πολίτες.

*Προέδρου Δημοσιονομικού Συμβουλίου

Οι απόψεις που εκφράζονται είναι προσωπικές.

 

 

 

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

O Λιλλήκας, ο χωρισμός και όσα πρέπει να μάθει ο τόπος

ΚΩΣΤΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, 20.11.2018

ΑΠΟΨΗ

Οι «εσωτερικοί εχθροί» μας...Του Γιώργου Κουμουλλή

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΥΜΟΥΛΛΗΣ, 20.11.2018

ΑΠΟΨΗ

Γιατρέ, τι είναι η ψυχή;...Του Γιώργου Τζίβα

ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΖΙΒΑΣ, 20.11.2018

Επιστροφή
στην αρχή