Η... έρημος Λουτ, το Κυπριακό και οι βάσεις των Εγγλέζων στον Μαυρίκιο

ΑΠΟΨΗ /ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ

Οι επόμενες εβδομάδες θα κρίνουν αν το Κυπριακό θα μπει σε μια διαδικασία ταχείας διευθέτησης ή αν οι εξελίξεις θα συμβάλουν στην ερημοποίησή του.

Ενόψει Νέας Υόρκης το Κυπριακό εισέρχεται σε μια πολύ ενδιαφέρουσα περίοδο που, όπως κάθε Σεπτέμβρη, το περιθώριο των συναντήσεων στην έδρα του ΟΗΕ κρίνει και τη διαδικασία. Στην παρούσα φάση ωστόσο αυτό που αντιλαμβάνονται, τόσο στο εσωτερικό όσο και σε επίπεδο εξωτερικών δρώντων, πολλοί είναι πως οι συνομιλίες ή θα υπεισέλθουν σε μια  διαδικασία fast-track κορύφωσης ή ένας ιστορικός κύκλος θα κλείσει –με ένα ισοδύναμο του big bang να αλλάζει το παράδειγμα, με πολλαπλές συνέπειες προς κάθε κατεύθυνση.

 

Διπλωματικό παρασκήνιο

Η συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών Ελλάδας και Τουρκίας την περασμένη εβδομάδα είχε γεύση Κυπριακού, ωστόσο αυτό που προκύπτει είναι πως αμφότερες οι πλευρές τηρούν στάση αναμονής ως προς την τελική «εντολή» της Τζέιν Χολ Λουτ προς τον γ.γ. του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες. Οι κινήσεις της απεσταλμένης του γ.γ. καθιστούν κοινό το wait & see, τόσο της ελληνικής πλευράς όσο και της τουρκικής– ιδίως στο κομμάτι της συνεννόησης για το ζήτημα των εγγυήσεων. Πηγές του «Π» ανέφεραν πως τα κανάλια επικοινωνίας μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας δουλεύουν εξαιρετικά– ιδίως μετά την απελευθέρωση των δύο Ελλήνων στρατιωτικών, και πως παρά τις πάγιες θέσεις αφετηρίας στο ζήτημα της παραμονής τουρκικών στρατευμάτων στην Κύπρο, τόσο η Αθήνα όσο και η Άγκυρα αντιλαμβάνονται πως θα μπορούσαν να επεξεργαστούν συναινετικές φόρμουλες σε περίπτωση που στο Κυπριακό υπάρξουν καθοριστικές εξελίξεις τις επόμενες εβδομάδες. Ξένοι παρατηρητές με γνώση του διπλωματικού παρασκηνίου στο τρίγωνο Αθήνας-Λευκωσίας-Άγκυρας σημειώνουν πως η δημιουργική στροφή της ελληνικής κυβέρνησης προς τις ΗΠΑ και η αναβάθμιση των σχέσεων Ουάσινγκτον-Αθήνας δεν είναι άσχετη με πιθανές εξελίξεις στο Κυπριακό ή στην ευρύτερη περιοχή της ΝΑ Μεσογείου και των Βαλκανίων. Συνεπώς, κανείς δεν θα μπορούσε να αποκλείσει το ενδεχόμενο πως η στάση του Έλληνα υπουργού Εξωτερικών Νίκου Κοτζιά τις επόμενες εβδομάδες «θα παραπέμπει σε μια διαχείριση τύπου Κραν Μοντανά και όχι Μοντ Πελεράν», όπως χαρακτηριστικά ελέγχθη από πηγές που γνωρίζουν.

 

Win-win το τραπέζι

Αυτό που πολλοί παρατηρητές του Κυπριακού σημειώνουν, είναι πως στην παρούσα φάση η επιστροφή στο τραπέζι των συνομιλιών δείχνει να εξυπηρετεί όλα τα εμπλεκόμενα μέρη περισσότερο από την προοπτική ενός breakthrough. Η Τουρκία, εν μέσω κρίσης με τις ΗΠΑ και μια τεράστια διαχείριση διπλωματικού φορτίου στη Συρία (μάχη Ίντλιμπ και έκβαση του πολέμου), επιστρέφοντας στο τραπέζι του διαλόγου θα αποστείλει πολλαπλά μηνύματα στην περιοχή, κρατώντας ταυτόχρονα ανοικτό το ζήτημα προκλητικών ενεργειών στην κυπριακή ΑΟΖ όταν τα πράγματα οδηγηθούν σε αδιέξοδο. Για την πλευρά μας, ξένοι παρατηρητές θεωρούν πως η επανέναρξη των συνομιλιών θα μπορούσε να αγοράσει «χρόνο ομαλότητας» μέχρι τη διενέργεια της ερευνητικής γεώτρησης της Exxon στα τέλη Νοεμβρίου. Ωστόσο εδώ το χρονοδιάγραμμα που τίθεται, όχι θεσμικά, αλλά οργανικά, δεν μπορεί να μετακινηθεί, ως προς μια έκβαση στις συνομιλίες, πέραν του Ιανουαρίου. Η εκτίμηση πάντως πολλών συνομιλητών του «Π» καταδεικνύει πως η Τουρκία τουλάχιστον μέχρι τα τέλη του χρόνου θα έχει να διαχειριστεί, πέραν τα της οικονομίας της, τις εξελίξεις στο Ίντλιμπ της ΒΔ Συρίας. Η πιθανή ανακατάληψή του από τον Άσαντ θα δημιουργήσει ένα πλέγμα ανταγωνισμών μεταξύ Μόσχας-Τεχεράνης-Δύσης και Άγκυρας, με τον Ερντογάν να προσπαθεί να μεγιστοποιήσει τα οφέλη του από το υπό διαμόρφωση μεταπολεμικό τοπίο. Η Συρία αποτελεί την ύψιστη διπλωματική προτεραιότητα της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής και διαμορφώνει σε μεγάλο βαθμό και το μέλλον των σχέσεων Τουρκίας-Δύσης και Τουρκίας-Ρωσίας. Υπό αυτό το πρίσμα, μια θετική προσέγγιση της Άγκυρας σε επανέναρξη του διαλόγου στο Κυπριακό θα εξυπηρετούσε α. Την επίδειξη καλών προθέσεων προς κάθε κατεύθυνση και σαφές political signaling της εξωτερικής της πολιτικής β. Την κεφαλαιοποίηση αφηγημάτων σε περίπτωση οριστικού κλεισίματος του Κυπριακού ώστε να προβεί με υψηλότερη «νομιμοποίηση» στην ενεργοποίηση του plan B της.

Σε κάθε περίπτωση πάντως αυτό που καθίσταται σαφές είναι πως η Τουρκία του Ερντογάν, και λόγω Κατάρ, δεν θα προβεί σε ενέργειες εναντίον της Exxon, ωστόσο η ενεργοποίηση του plan B της στο Κυπριακό περνά διαμέσου της αμφισβήτησης της κυπριακής ΑΟΖ με ενέργειες σε όλο το φάσμα των θαλασσίων τεμαχίων που η ΚΔ έχει αδειοδοτήσει.

 

Τι να αναμένουμε

Το να λογαριάζει κανείς χωρίς τον ξενοδόχο είναι βασικό ζήτημα που πρέπει να αποφεύγει κανείς στην ανάγνωσή του για το Κυπριακό. Η όποια τοποθέτηση του γ.γ. του ΟΗΕ για τη συνέχεια δεν πρέπει να αναμένεται ως κάτι game-changer σε επίπεδο έκφρασης ή αναφορών. Ωστόσο, η συνάντηση που ο γ.γ. του ΟΗΕ επιδιώκει με τους δύο ηγέτες αναμένεται να ξεκαθαρίσει το τοπίο. Για κάποιους μάλιστα θεωρείται και της λογικής «μπορείτε και προχωράμε» ή «δεν μπορείτε, οφείλουμε να ολοκληρώσουμε».

 

Υπάρχει ουσία;

Η προοπτική ενός σκληρού Brexit και το ενδεχόμενο αδιέξοδο στη συμφωνία ΕΕ-Λονδίνου μέχρι το τέλος του χρόνου πιθανόν να δημιουργήσει ζητήματα που θα πρέπει να διαχειριστεί η Λευκωσία πριν καταστούν προβληματικά. Ωστόσο, η πρόσφατη εμπλοκή της ε/κ πλευράς στην ακρόαση του κράτους του Μαυρίκιου στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης για τα εδάφη που διεκδικεί από το ΗΒ και χρησιμοποιούνται ως στρατιωτική βάση, για πολλούς ερμηνεύεται ως ενδεικτική των προθέσεων της Λευκωσίας. Αφενός η επιτυχής έκβαση της υπόθεσης που εγείρει ο Μαυρίκιος να δημιουργήσει ένα ισχυρό νομικό προηγούμενο για χάρη της ΚΔ, από την άλλη όμως ένα τέτοιο ζήτημα πολλές δεκαετίες μετά την αποαποικιοποίηση είναι κάτι εξόχως πολιτικό παρά νομικίστικο. Στην παρούσα φάση, όπως χαρακτηριστικά σχολίασε νομικός με γνώση του Κυπριακού, «η επιστροφή στην πρόταξη της αποαποικιοποίησης δεν προσφέρει τίποτα σε σχέση με τα πραγματικά, πρακτικά προβλήματα που θα προκύψουν για την Κύπρο από ένα σκληρό Brexit».

 

Αντί επιλόγου

Αυτό που χαριτολογώντας επισημαίνουν ξένοι παρατηρητές του Κυπριακού είναι πως η κ. Λουτ τυγχάνει να μοιράζεται το όνομά της με το πιο... καυτό μέρος του κόσμου, την έρημο Λουτ στο Ιράν. Οι επόμενες εβδομάδες θα κρίνουν αν το Κυπριακό θα μπει σε μια διαδικασία ταχείας διευθέτησης ή αν οι εξελίξεις θα συμβάλουν στην ερημοποίησή του. Το μόνο σίγουρο είναι πως με τα υπόλοιπα (καυτά) ζητήματα της επικαιρότητας (Συνεργατισμός, Παιδεία, ΓΕΣΥ κ.ο.κ.) να τρέχουν, η απουσία του Κυπριακού από το σημείο εστίασης των πολιτών θα διαμορφώσει και ένα πολύ ενδιαφέρον σκηνικό. Που θα κάνει rebrand την πόλωση σε ένα κατακερματισμένο πεδίο, πέραν του εθνικού προβλήματος και των πάγιων διαφωνιών επί τούτου.

*Twitter: @JohnPikpas

 


Επιστροφή
στην αρχή