Η επόμενη κρίση στην ΑΟΖ μας...

ΑΠΟΨΗ /ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ

Με την απόκτηση ενός πλοίου-γεωτρύπανου η Τουρκία θα μπορούσε να προχωρήσει σε μια σειρά ενεργειών προκειμένου να αποστείλει σαφή μηνύματα

Αν και η είδηση της αγοράς εκ μέρους της Άγκυρας πλοίου γεωτρήσεων δεν επιβεβαιώθηκε παρά τα δημοσιεύματα σε τουρκικό και τ/κ Τύπο, δεν πρέπει να υπάρξει εφησυχασμός. Το δεδομένο της τουρκικής δημιουργίας προκλήσεων στην κυπριακή ΑΟΖ μέχρι το τέλος του 2017 ή με τις αρχές του επόμενου έτους, παραμένει στο τραπέζι για μια σειρά λόγων που συνδέονται όχι μόνο με τις εξελίξεις στην περιοχή, αλλά και με τα (προεκλογικά) δεδομένα στην ΚΔ αλλά και στη λεγόμενη ΤΔΒΚ. Επιπλέον, η κατάρρευση των συνομιλιών στην Ελβετία ενισχύει τις φυγόκεντρες τάσεις στην τουρκοκυπριακή κοινότητα με την Τουρκία να πιέζει προκειμένου να επιτύχει επιμέρους αλλαγές στο παράδειγμα της λύσης.

Ενδεικτική η στάση

Η είδηση της απόκτησης του εξελιγμένου πλοίου-γεωτρύπανου Deepsea Metro II από την Τουρκική Ανώνυμη Εταιρεία Πετρελαίου (ΤPAO) δείχνει να συνδέεται με τη σχετική ρητορική εκ μέρους της Τουρκίας -διά στόματος μάλιστα του υπουργού Ενέργειας Μπεράτ Αλμπαϊράκ (σ.σ. γαμπρός του Ερντογάν)- για γεωτρήσεις στη ΝΑ Μεσόγειο μέχρι το τέλος του 2017, αρχές του 2018. Και ενώ το ενδιαφέρον τόσο της διεθνούς κοινότητας όσο και των αρμόδιων αρχών της ΚΔ είχαν επικεντρωθεί στο αν η Τουρκία θα αμφισβητήσει την ερευνητική γεώτρηση της TOTAL στο θαλάσσιο τεμάχιο 11 («Ονησίφορος») ή θα προβεί σε προκλήσεις, τα πράγματα κύλησαν μάλλον ομαλά με τη διαδικασία να ολοκληρώνεται σε πλήρη στοίχιση, χρονικά, με την έναρξη των συνομιλιών. Η Τουρκία πέραν του ερευνητικού πλοίου Barbaros και της ισχνής παρουσίας πολεμικών πλοίων στην περιοχή δεν μπήκε σε μια διαδικασία κλιμάκωσης, σταθμίζοντας ουσιαστικά την έκβαση των συνομιλιών προκειμένου… -όπως δείχνουν τα πράγματα- να επανέλθει.

Τα βασικά σενάρια

Με την απόκτηση ενός πλοίου-γεωτρύπανου η Τουρκία θα μπορούσε να προχωρήσει σε μια σειρά ενεργειών προκειμένου να αποστείλει σαφή μηνύματα προς όλα τα εμπλεκόμενα μέρη και να ικανοποιήσει συγκεκριμένους στόχους. Υπό αυτό το πρίσμα, μιας και η ΚΔ προέβη στην ανακοίνωση πολλών νέων ερευνητικών γεωτρήσεων στην ΑΟΖ της, πέντε συνολικά τον αριθμό στον χρονικό ορίζοντα 2018-2019, η Τουρκία θα μπορούσε: α. Να προβεί σε ερευνητικές γεωτρήσεις εντός της κυπριακής ΑΟΖ, και δη στο τεμάχιο 6 που έχει θέσει κατ’ επανάληψη υπό αμφισβήτηση «γκριζάροντας» τη δικαιοδοσία της Κύπρου να ασκεί κυριαρχικά δικαιώματα επί της υφαλοκρηπίδας της και β. Να προβεί σε ερευνητικές γεωτρήσεις σε θαλάσσιες περιοχές (π.χ. κόλπος της Μόρφου) μεταξύ της ηπειρωτικής της επικράτειας και της λεγόμενης ΤΔΒΚ προκειμένου, εργαλειακά, να εντάξει και τους Τουρκοκύπριους σε ένα παιχνίδι πιέσεων. Το timing αυτών των ενεργειών, στα τέλη/ αρχές του 2017-2018 έχει ξεχωριστή πολιτική σημειολογία μιας και ως χρόνος εκδήλωσης μιας κλιμακούμενης κρίσης θα συνέπεπτε με τις προεδρικές εκλογές της 28ης Ιανουαρίου επηρεάζοντας με ποικίλους τρόπους τα προεκλογικά αφηγήματα των Ελληνοκυπρίων υποψηφίων.

Τι επιδιώκει

Μια προκλητική ενέργεια της Τουρκίας στην κυπριακή ΑΟΖ θα εξυπηρετούσε σειρά στόχων που εκτείνονται από την ευρύτερη γεωπολιτική και ενεργειακή ισορροπία της περιοχής μέχρι τις εξελίξεις στο εσωτερικό της ΚΔ και στο εσωτερικό της τουρκοκυπριακής κοινότητας. Δημιουργώντας τέτοια «τετελεσμένα» με ξεχωριστές ερευνητικές κινήσεις η Άγκυρα θα έστελνε το μήνυμα του ότι οι Τουρκοκύπριοι «εξαιρέθηκαν από τους Ελληνοκύπριους με τις 'μονομερείς' ενέργειες των τελευταίων να αναζητήσουν υδρογονάνθρακες στη περιοχή». Αυτό το αφήγημα θα ενίσχυε, απούσης της διαδικασίας της διαπραγμάτευσης στο Κυπριακό, το αφήγημα της Άγκυρας στο blame-game Λευκωσίας-Αθήνας-Άγκυρας προβάλλοντας ευκολότερα προς τα έξω τη λογική του να υπάρξει λύση εκτός των συμφωνηθέντων ιστορικά παραμέτρων της επίλυσης του Κυπριακού. Η Τουρκία, ιδίως στην περίπτωση ερευνών στη περιοχή της Μόρφου θα «ενέγραφε» ακόμη ένα ζήτημα προς διαπραγμάτευση, εντάσσοντας τους Τουρκοκύπριους στην εξίσωση της ενέργειας προκειμένου α) να διαπραγματευτεί το ζήτημα του ΦΑ και β) να αναβαθμίσει τις αποσχιστικές τάσεις των Τουρκοκυπρίων στα πλαίσια ενός plan B που λαμβάνει χαρακτηριστικά αναβάθμισης ή ενσωμάτωσης των κατεχομένων. Τέλος, πιθανή κίνηση στο τεμάχιο 6 θα έστελνε και περιφερειακά μηνύματα με αποδέκτη, κυρίως την Αίγυπτο, χώρα με την οποία η Κύπρος προχωράει ως προς τις διμερείς σχέσεις και τη διπλωματία των τριμερών συναντήσεων -και χώρα με την οποία η Τουρκία διατηρεί επιδιώξεις ως προς τον καθορισμό των μεταξύ τους θαλάσσιων ζωνών, ιδίως μετά την ανακάλυψη του κοιτάσματος Zohr.

Η εσωτερική παράμετρος

Αυτό που επιπλέον δείχνει να ρίχνει στο τραπέζι η Άγκυρα με την πιθανή δημιουργία μιας κρίσης τον Γενάρη με παράνομες έρευνες στην κυπριακή ΑΟΖ είναι ο παράγοντας επηρεασμού της ελληνοκυπριακής κοινής γνώμης ενόψει των προεδρικών εκλογών. Για την Άγκυρα η δημιουργία εκείνης της επιρροής που θα οδηγούσε στην ανάδειξη ενός υποψήφιου που δεν θα είχε προσανατολισμό επίλυσης του Κυπριακού θα βόλευε το εναλλακτικό της σχέδιο για συνομοσπονδία ή για ενσωμάτωση (ή αναβάθμιση) της λεγόμενης ΤΔΒΚ. Επιπλέον το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών στα κατεχόμενα, τον Απρίλιο ή ακόμη και τον Ιανουάριο θα ενδυνάμωνε τις φωνές εκείνων που θέλουν να δουν τον Ακιντζί λίγο… νωρίτερα σπίτι του και την ανάδειξη των πολιτικών εκείνων δυνάμεων στα κατεχόμενα που δεν θα κινούνταν, μετά τα αποτελέσματα των εκλογών στη ΚΔ, προς μια τελευταία απόπειρα εξεύρεσης λύσης.

Αντί επιλόγου

Όσο και αν η απόκτηση ερευνητικού πλοίου-γεωτρύπανου από την Τουρκία δείχνει να είναι προς το παρόν, false… alarm το ενδεχόμενο κάτι τέτοιο να συμβεί τους επόμενους μήνες δεν πρέπει να αποκλειστεί. Και μια τέτοιου είδους κρίση χρειάζεται πολύ σοβαρούς και λεπτούς χειρισμούς και προετοιμασία προκειμένου να διαχειριστεί ή ακόμη καλύτερα να αποσοβηθεί. Το ζητούμενο μάλιστα είναι πως αν συμβεί λίγο πριν τις εκλογές οφείλει να αντιμετωπιστεί με νηφαλιότητα και χωρίς κινδυνολογία από το σύνολο των υποψηφίων.

*Twitter: @JohnPikpas

 

 


Επιστροφή
στην αρχή