Η εποχή των παγετώνων (Του Π.Παύλου)

ΑΠΟΨΗ /ΠΑΡΑΘΥΡΟ
Σε όλες τις κοινωνίες παλεύουν δυο πολιτισμοί: Από τη μια η βία (φυσική, πολιτική, θρησκευτική κ.λπ.) και από την άλλη ο ορθολογικός ουμανισμός.

Ιστορικά, είναι βλακώδες να αναπολούμε «παλιές καλές εποχές». Κάτι τέτοιο δεν υπάρχει παρά μόνο στη φαντασία μας. Και πλάθεται με τον πηλό των ανασφαλειών μας για το σήμερα και το αύριο. Το χθες είναι «ωραίο» επειδή είναι τετελεσμένο, νομίζουμε ότι το ξέρουμε καλά, δεν κρύβει εκπλήξεις, δεν αφήνει περιθώρια στον φόβο.

Από την άλλη, δεν μπορούμε να εντοπίσουμε τις γραμμές που σχηματίζουν έστω και αχνά το παρόν, αν δεν ξεκινήσουμε με όσα ξέρουμε από το χθες και για το χθες. Και κάνοντας αυτή τη σύγκριση καταλαβαίνουμε ότι κάποια από τα υλικά με τα οποία χτίζεται το νέο οικοδόμημα είναι εντελώς καινούργια.

Πολλοί κοινωνικοί επιστήμονες ένιωσαν άβολα, εδώ και μερικές δεκαετίες. Και προκειμένου να ορίσουν τη μετάβαση στο καινούργιο που αισθάνονταν ότι πάει να γεννηθεί, χρησιμοποίησαν τον όρο «μετα-νεωτερικότητα». Όμως, αυτή η «μεταβατική» περίοδος δεν τελειώνει. Άρα, δεν είναι μεταβατική. Είμαστε ήδη στο καινούργιο που περιμέναμε.

 

Η σύγκρουση των πολιτισμών

 

Αυτό το καταλαβαίνουμε και από το γεγονός ότι τα παραδοσιακά εργαλεία ερμηνείας της πραγματικότητας είναι όλο και λιγότερο αποτελεσματικά (χωρίς να είναι άχρηστα). Για παράδειγμα, το φαινόμενο Τραμπ δεν μπορεί να ερμηνευτεί απλώς ως αποτέλεσμα της κρίσης του καπιταλισμού ή του εκφασισμού της αμερικανικής Δεξιάς. Η βία δεν είναι απλώς το μέσον επιβολής της ανώτερης τάξης (ή, από την άλλη, εκδήλωση αντίδρασης των καταπιεσμένων). Τείνει να γίνει νόμιμο μέσον στον επίσημο πολιτικό λόγο και στην πολιτική πρακτική. Και για να συμβαίνει αυτό σήμερα σημαίνει ότι αξίες που θεωρούνται «παραδοσιακές» (π.χ. της ελευθερίας και της  δημοκρατίας) δεν προσκυνούνται πια με ευλάβεια.

Ναι, και πριν ογδόντα χρόνια είχαμε έναν Χίτλερ να σαρώνει την πολιτική ζωή της Γερμανίας. Μιας Γερμανίας όμως που είχε γνωρίσει τη δημοκρατία για μόλις 15 χρόνια, σε όλη της την Ιστορία. Και που στην πραγματικότητα δεν βίωσε ποτέ τα αγαθά της. Σήμερα, η χώρα που ενσωμάτωσε στο DNA της (από το 1776) την ατομική ελευθερία, κυβερνιέται από τον Τραμπ. Η χώρα με τη μεγαλύτερη δημοκρατική παράδοση, η Βρετανία, ορίζεται από έναν Φάρατζ. Η Γαλλία, η χώρα-σύμβολο των κοινωνικών αγώνων, έχει πρώτο τραπέζι πίστα τη Λεπέν. Όσο για τις μεγάλες χώρες με ανύπαρκτη ή ξέβαθη δημοκρατική εμπειρία, αρκεί να φέρουμε στο μυαλό μας έναν «μεθοδικό» Πούτιν κι έναν αλαφιασμένο Ερντογάν, να χορεύουν χέρι-χέρι. Στην Αθήνα, οι ατάκες κάθε Κοτζιά κάνουν τον όποιον Καμμένο να φαντάζει σοβαρός πολιτικός. Όπου κοιτάξεις, ο πολιτικός κυνισμός και η πολιτική βία κερδίζουν έδαφος.

Υπάρχει πράγματι σύγκρουση πολιτισμών. Αυτή όμως κινείται οριζόντια. Σε όλες τις κοινωνίες παλεύουν δυο πολιτισμοί: Από τη μια η βία (φυσική, πολιτική, θρησκευτική κ.λπ.) και από την άλλη ο ορθολογικός ουμανισμός. Σε αυτήν τη σύγκρουση δεν έχει καμιά σημασία το θρησκευτικό σου δόγμα, η εθνικότητά σου, η κομματική σου προτίμηση. Έχει σημασία η κουλτούρα που κουβαλάς και το «στρατόπεδο» που διαλέγεις. Ένας βίαιος και αντιαισθητικός αντι-Τραμπ (ας πούμε μουσουλμάνος, Κινέζος, και «αριστερός»), θα ήταν εξίσου καταστροφικός με τον σημερινό Αμερικανό Πρόεδρο.

 

 

Καλάθι

 

  • Ξεχείλωσε για τα καλά το πράγμα στο Κυπριακό. Κι ας είναι συμφωνημένο, τυπικά, το 90% και παρασκηνιακά το 98%. Εκεί που έβαζαν χρονικό όριο για τη λύση το 2016, τώρα ο Ακιντζί κάνει λόγο για το 2018, μετά τις δικές μας προεδρικές εκλογές. Υπέκυψε τελικά κι αυτός στο γιαλέλι μας. Μ’ αυτά και μ’ αυτά, αντί για διαδικασία «πάρε-δώσε», μάλλον θα έχουμε συνέχεια στην κακόγουστη διαδικασία «πάρε-φέρε».

 

  • Μεγαλώσαμε με το στερεότυπο ότι η αμερικανική κοινωνία είναι ένα συνονθύλευμα παρακμής και σήψης. Αλλά πρέπει να παραδεχτούμε ότι αποδεικνύεται σήμερα μια από τις λιγότερο άρρωστες κοινωνίες. Η πλειονότητα των Αμερικανών δεν αποδέχεται την επιλογή της μειοψηφίας (η μειοψηφία επέλεξε Τραμπ, ακόμη κι αν δεν υπολογίσουμε την αποχή). Και το δείχνει έμπρακτα, καθημερινά. Αντιστέκεται με κάθε νόμιμο τρόπο. Και η σύγκριση με μιαν άλλη μεγάλη κοινωνία (που κάποτε διεκδικούσε τον θαυμασμό μας) είναι καταθλιπτική. Εκεί, οι δημοσιογράφοι που ασκούν κριτική ρισκάρουν τη ζωή τους, ο ηγέτης της διαφημίζει ότι η χώρα του έχει τις καλύτερες πόρνες παγκοσμίως, η Βουλή περνά νόμους που επιτρέπουν την ενδοοικογενειακή βία. Και δεν κουνιέται φύλλο!

 

  • «Μελετούμε το παρελθόν όχι για να το επαναλάβουμε, αλλά για να απελευθερωθούμε από αυτό… Η μελέτη της Ιστορίας στοχεύει στο να χαλαρώσει τη θηλιά του παρελθόντος. Μας καθιστά ικανούς να εντοπίζουμε δυνατότητες που οι πρόγονοί μας δεν μπορούσαν να φανταστούν, ή δεν ήθελαν να φανταστούμε εμείς. Κοιτάζοντας την τυχαία αλυσίδα γεγονότων που μας έφερε στο σήμερα, αντιλαμβανόμαστε τον τρόπο που οι ίδιες οι σκέψεις και τα οράματά μας πήραν μορφή, και μπορούμε να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε και να οραματιζόμαστε διαφορετικά». (Yuval Noah Harari, Homo Deus).

 

 

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Νεκατωμένα στομάχια (Του Μιχάλη Θεοδώρου)

ΜΙΧΑΛΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΥ, 21.09.2018

ΑΠΟΨΗ

Συνείδηση, τιμή και υπερηφάνεια

ΣΕΝΕΡ ΛΕΒΕΝΤ, 21.09.2018

ΑΠΟΨΗ

Για να φτιάχνει φραπέ χρειάζεται, για Πρόεδρος όχι;

ΚΩΣΤΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, 21.09.2018

Επιστροφή
στην αρχή