Η ΕΟΚΑ και οι Τουρκοκύπριοι

ΕΙΔΗΣΕΙΣ /ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ
Η έναρξη του αγώνα της ΕΟΚΑ, την 1η Απριλίου 1955, εκλήφθηκε από τους Τουρκοκυπρίους ως υπέρτατη απειλή έναντι της τουρκοκυπριακής ύπαρξης στην Κύπρο. Οι Τουρκοκύπριοι έχοντας βιώσει, στη διάρκεια του 20ού αιώνα, τον εκτοπισμό των ομοεθνών τους από τις περιοχές που προσαρτούσε το ελληνικό κράτος (Κρήτη, Ήπειρος, Μακεδονία) ήταν αναμενόμενο να θεωρούν πως ανάλογη θα ήταν η μοίρα τους σε περίπτωση που η Κύπρος ενωνόταν με την Ελλάδα.

Η έναρξη του αγώνα της ΕΟΚΑ, την 1η Απριλίου 1955, εκλήφθηκε από τους Τουρκοκυπρίους ως υπέρτατη απειλή έναντι της τουρκοκυπριακής ύπαρξης στην Κύπρο. Οι Τουρκοκύπριοι έχοντας βιώσει, στη διάρκεια του 20ού αιώνα, τον εκτοπισμό των ομοεθνών τους από τις περιοχές που προσαρτούσε το ελληνικό κράτος (Κρήτη, Ήπειρος, Μακεδονία) ήταν αναμενόμενο να θεωρούν πως ανάλογη θα ήταν η μοίρα τους σε περίπτωση που η Κύπρος ενωνόταν με την Ελλάδα. Ενώ, η δημιουργία της ΕΟΚΑ ενίσχυσε τις «υπαρξιακές» φοβίες των Τουρκοκυπρίων και συνέβαλε στη ριζοσπαστικοποίηση της πολιτικής τους συμπεριφοράς, εντούτοις οι τουρκοκυπριακοί ισχυρισμοί περί ενορχηστρωμένης προσπάθειας, εκ μέρους της ΕΟΚΑ, για φυσική εξόντωση των Τουρκοκυπρίων δεν ανταποκρίνονται στην ιστορική πραγματικότητα.

 


Κατ? αρχάς, η ελληνοκυπριακή ηγεσία είχε σαφή επίγνωση της ανάγκης να μην εμπλακεί το αντάρτικο της ΕΟΚΑ σε οποιαδήποτε αντιπαράθεση με την τουρκοκυπριακή κοινότητα. Η ελληνοκυπριακή οργάνωση αναγνώριζε ότι η επιτυχής έκβαση του αγώνα κατά της αποικιακής εξουσίας προϋπέθετε την ουδετεροποίηση της τουρκοκυπριακής κοινότητας, αφού μια αντιπαράθεση με τους Τουρκοκυπρίους θα μετέτρεπε την ένωση από μια αντιαποικιακή διεκδίκηση σε διακοινοτική διαφορά. Στην περίοδο πριν το 1960, παρότι το ελληνοκυπριακό εθνικό κίνημα είχε υιοθετήσει μια απαξιωτική «οπτική» έναντι του σύνοικου στοιχείου, εντούτοις, οι Τουρκοκύπριοι δεν αντιμετωπίζονταν ως εθνικός εχθρός. Αυτή η προσέγγιση, άλλωστε, αντανακλάται και στη γνωστή διακήρυξη της ΕΜΑΚ (Εθνικό Μέτωπο Απελευθέρωσης της Κύπρου), οργάνωσης προπομπού της ΕΟΚΑ.

 

 

Παραταύτα, η ΕΟΚΑ απέτυχε να αντιληφθεί πως η επιλογή της ένοπλης δράσης διαμόρφωνε δυναμικές οι οποίες νομοτελειακά θα οδηγούσαν στη σύγκρουση των δύο κοινοτήτων. Ειδικότερα που η τροπή των εξελίξεων αναβάθμισε, περαιτέρω, τη στρατηγική σημασία της τουρκοκυπριακής κοινότητας για την αποικιακή διοίκηση. Οι Βρετανοί, σε μια προσπάθεια να διαιωνίσουν την παρουσία τους στο νησί θα αξιοποιούσαν τις τουρκοκυπριακές ενστάσεις, κατά της ένωσης, σε όλα τα επίπεδα. Είναι ενδεικτικό, για παράδειγμα, πως όταν οι Τουρκοκύπριοι έθεσαν ζήτημα συγκρότησης αυτόνομων παραστρατιωτικών οργανώσεων, για υπεράσπιση των ομοεθνών τους «από πιθανές επιθέσεις της ΕΟΚΑ», η αποικιακή διοίκηση απάντησε αρνητικά. Οι Βρετανοί επιδίωξαν να διοχετεύσουν την τουρκοκυπριακή αντίδραση σε ελεγχόμενα «κανάλια», γεγονός που θα επέτρεπε την αξιοποίησή της προς όφελος των δικών τους επιδιώξεων. Στο πλαίσιο μιας υποβόσκουσας εθνοτικής αντιπαλότητας, η στελέχωση των αποικιακών σωμάτων ασφαλείας με Τουρκοκυπρίους διαμόρφωσε τις προϋποθέσεις για μια «έμμεση» αλλά αιματηρή δικοινοτική αντιπαράθεση. Αναπόφευκτα, οι δικοινοτικές σχέσεις θα επιδεινωθούν ραγδαία, αφού οι επιθέσεις της ΕΟΚΑ κατά Τουρκοκύπριων αστυνομικών εκλαμβάνονταν και ερμηνεύονταν, από την τουρκοκυπριακή ηγεσία, ως συλλογική επίθεση κατά των ομοεθνών της. Είναι χαρακτηριστικό πως τα πρώτα βίαια δικοινοτικά επεισόδια θα ξεσπάσουν τον Ιανουάριο του 1956, όταν η ΕΟΚΑ θα εκτελέσει έναν Τουρκοκύπριο λοχία της αστυνομίας. Τα επεισόδια θα γενικευτούν τους επόμενους μήνες, αφού οι συνεχόμενες εκτελέσεις Τουρκοκύπριων επικουρικών λειτουργούσαν ως «πυρίτιδα» για την εκδήλωση βίαιων οχλαγωγικών αντιδράσεων εκ μέρους των Τουρκοκυπρίων. Ενώ η ΕΟΚΑ απέφυγε δολοφονικές επιθέσεις κατά απλών Τουρκοκυπρίων, οι συνεχείς εκτελέσεις επικουρικών έριχναν νερό στον μύλο της επιχειρηματολογίας του Φαζίλ Κουτσιούκ ο οποίος, ειδικότερα μετά την υιοθέτηση της διχοτόμησης, τον Δεκέμβριο του 1956, επιδίωκε να αποδείξει πως ήταν αδύνατη η ειρηνική συνύπαρξη των δύο κοινοτήτων. Σε αυτή του την προσπάθεια ο Τουρκοκύπριος ηγέτης διόγκωνε μεμονωμένα γεγονότα εις βάρος των Τουρκοκυπρίων ενώ, ενίοτε, διοχέτευε εξ ολοκλήρου ψευδείς και προπαγανδιστικές πληροφορίες για υποτιθέμενα περιστατικά βίας κατά ομοεθνών του.

 

 

Η συστηματική διοχέτευση χαλκευμένων πληροφοριών είχε τεράστια προπαγανδιστική επίδραση πάνω στην τουρκοκυπριακή κοινότητα, η οποία είχε αποδεκτεί την ερμηνεία πως η ΕΟΚΑ επιδίωκε την «οργανωμένη σφαγή των Τουρκοκυπρίων». Οι Βρετανοί ανησυχούσαν από τις «κατασκευασμένες ή συνολικά υπερβάλλουσες», όπως τις χαρακτήριζαν,  αναφορές του Κουτσιούκ περί δικοινοτικής έντασης στην Κύπρο, αφού αυτές αναπαράγονταν από τον τουρκικό Τύπο καλλιεργώντας (και) αντιβρετανικά αισθήματα στην τουρκική κοινωνία. Είναι γεγονός πως, μέχρι τον Ιούνιο του 1958, η ΕΟΚΑ απέφυγε επιμελώς μια ολομέτωπη ρήξη με τους Τουρκοκυπρίους. Η τουρκοκυπριακή ηγεσία, όμως, της οποίας οι πολιτικές διεκδικήσεις βρίσκονταν πλέον σε διάσταση με τις βρετανικές στοχεύσεις, θα δρομολογούσε τις εξελίξεις κατά τρόπο που θα καθίστατο εφικτή η επιβολή μιας λύσης γεωγραφικής διχοτόμησης. Σε αυτό το πλαίσιο μεθόδευσε μια ακραία επιδείνωση των διακοινοτικών σχέσεων ευελπιστώντας πως, σε συνθήκες ακραίας εθνοτικής αντιπαράθεσης, οι απλοί Τουρκοκύπριοι θα «πείθονταν» για την αναγκαιότητα μετανάστευσης τους στο βόρειο μέρος του νησιού. Αυτή τη στρατηγική στόχευση εξυπηρετούσε η προβοκάτσια της ΤΜΤ, στις 7 Ιουνίου 1958, ως αποτέλεσμα της οποίας Τουρκοκύπριοι θα προβούν σε εκτεταμένες καταστροφές ελληνοκυπριακών περιουσιών και στη δολοφονία δύο Ελληνοκυπρίων. Ακόμη και τότε η ΕΟΚΑ αντέδρασε με αμηχανία, είτε επειδή φοβόταν πως μια ολομέτωπη δικοινοτική αντιπαράθεση θα μετέβαλλε τη φυσιογνωμία του αντιαποικιακού αγώνα, είτε επειδή η αντάρτικη δομή της ελληνοκυπριακής οργάνωσης δεν επέτρεπε την αντιμετώπιση οχλοκρατικού τύπου επιθέσεων. Μέχρι το τέλος Ιουνίου είχαν σκοτωθεί στις διακοινοτικές συγκρούσεις 20 Ελληνοκύπριοι και μόλις 3 Τουρκοκύπριοι.

 

 

Η ΕΟΚΑ, υπό το βάρος της έντονης κριτικής του Μακαρίου και της πίεσης της ελληνοκυπριακής κοινής γνώμης, θα εξαπολύσει τη δική της επίθεση, μετά τις 11 Ιουλίου, με αποτέλεσμα η αντιπαράθεση να λάβει γρήγορα τη μορφή μιας γενικευμένης σύγκρουσης σε ολόκληρη την επικράτεια του νησιού, με δεκάδες νεκρούς και τραυματίες και από τις δύο κοινότητες. Οι καθημερινές δολοφονίες απλών Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων το δίμηνο Ιουνίου-Ιουλίου 1958 και, κυρίως, η ωμότητα που τις χαρακτήρισε, σε μια πλήρη περιφρόνηση της αξίας της ανθρώπινης ζωής, διέρρηξε τις σχέσεις των δύο κοινοτήτων. Θηριωδίες που διεπράχθησαν το καλοκαίρι του 1958, όπως είναι η σφαγή οκτώ Ε/Κ από τον Κοντεμένο από Τουρκοκυπρίους στο Κιόνελι και η δολοφονία, από την ΕΟΚΑ, πέντε Τουρκοκυπρίων εργατών έξω από την Κοντέα, εξακολουθούν να επιδρούν στη συλλογική μνήμη των δύο κοινοτήτων μέχρι τις μέρες μας.

 

 

Διδάκτωρ Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών
sotos@ktoris.net

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Το σπάνιο φαινόμενο «Cappuccino coast» σε θάλασσα της Πάφου (βίντεο)

Πολίτης News, 12:41 (τελευταία ενημέρωση 12:41)

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Στα συρτάρια η ευημερία των ζώων

ΓΙΩΤΑ ΧΑΤΖΗΚΩΣΤΑ, 12:41 (τελευταία ενημέρωση 12:41)

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Δίωρη στάση εργασίας αύριο των λεμενεργατών στο Λιμάνι Λεμεσού

Πολίτης News, 12:29 (τελευταία ενημέρωση 12:29)

Επιστροφή
στην αρχή