Οι δύσκολες απαντήσεις...Του Παύλου Μ. Παύλου

ΑΠΟΨΗ /ΕΠΙΛΟΓΕΣ

Φταίνε οι αμαρτίες μας, γι’ αυτό μας τιμωρεί ο θεός, φταίνε οι τρομοκράτες και οι αναρχικοί, φταίνε οι Τούρκοι για όλα..

Οι δύσκολες απαντήσεις

Το καλοκαίρι του 2007, ο τότε υπουργός Δημόσιας Τάξης της Ελλάδας Βύρων Πολύδωρας είχε να αντιμετωπίσει μεγάλες πυρκαγιές που κόστισαν ανθρώπινες ζωές και προκάλεσαν την εξαφάνιση ολόκληρων χωριών από τον χάρτη. Σε μια από τις δηλώσεις του κατά τη διάρκεια της καταστροφής, τη χαρακτήρισε «θεομηνία», δηλαδή τιμωρία από τον Θεό. «Γι’ αυτό και θα πρέπει να γίνει σεβαστή», υπογράμμισε. Αργότερα, ο ίδιος μίλησε για «σχέδιο αποσταθεροποίησης, με στόχο την ανατροπή της κυβέρνησης Κώστα Καραμανλή», αλλά και για «σχέδιο των Τούρκων». Όλες αυτές οι πρωτοφανείς για πολιτειακό άρχοντα «ερμηνείες» πέρασαν περίπου στα ψιλά. Εντούτοις, έγινε ο χαμός για την πιο λογική από τις φράσεις που εκστόμισε: «Μας νίκησε ο στρατηγός άνεμος».

Η ελληνική κοινωνία, με πρωταγωνιστές τα τότε κόμματα της αντιπολίτευσης – μεταξύ τους και η σημερινή κυβέρνηση – δεν ένιωθε άβολα με τις εύκολες ερμηνείες στις οποίες ήταν εθισμένη: Φταίνε οι αμαρτίες μας, γι’ αυτό μας τιμωρεί ο θεός, φταίνε οι τρομοκράτες και οι αναρχικοί, φταίνε οι Τούρκοι. Αυτά τα ανέχτηκε γιατί είναι απολύτως συμβατά ως τρόπος σκέψης με το «φταίει η κυβέρνηση», που βόλευε τότε την αντιπολίτευση. Αντίθετα, η τότε αντιπολίτευση εξεμάνη σύσσωμη όταν η καταστροφή αποδόθηκε σε ένα φυσικό αίτιο, τους απίστευτα ισχυρούς ανέμους. Γιατί τα φυσικά αίτια είναι πολύ συγκεκριμένα και δεν αφήνουν περιθώρια στη μαγική σκέψη να ανθίσει. Πόση έκσταση στα μυαλά μας μπορούν να γεννήσουν τα Μποφόρ; Ενώ, η οργή του Θεού, οι συνωμοσίες, οι σατανικές μέθοδοι του προαιώνιου εχθρού, όλα εξάπτουν τον κόσμο της μαγείας στο μυαλό μας!

 

Αμβροσιάδα 

Στη νέα καταστροφή που βρήκε την Ελλάδα, φέτος, μέσα στην αμηχανία και τη θλίψη όλων μας (κυρίως για τους νεκρούς, για την αγωνία που βίωσαν, και για το δράμα των συγγενών τους), υποστήκαμε ξανά τις ίδιες ακριβώς ασέλγειες στα αφτιά και στη νοημοσύνη μας. Το πρώτο που ακούστηκε ως ερμηνεία από το φιλοκυβερνητικό στρατόπεδο ήταν η «υποψία» για προσπάθεια αποσταθεροποίησης. Ακολούθησαν οι αναλύσεις για «τουρκικό δάχτυλο» – αυτή τη φορά από τους επαγγελματίες του είδους. Για να κορυφωθούν οι «ερμηνείες» με όσα λέχθηκαν από τους μητροπολίτες Αμβρόσιο και Νεκτάριο. Ο πρώτος απέδωσε την καταστροφή σε τιμωρία του Θεού για την αθεΐα της ελληνικής κυβέρνησης και του πρωθυπουργού της προσωπικά, ενώ ο δεύτερος την απέδωσε στην ανοχή που επέδειξαν 36 χιλιάδες Έλληνες θεατές σε ασεβείς χειρονομίες των Iron Maiden (σε συναυλία στη Μαλακάσα, λίγες μέρες πριν).   

Όλες αυτές οι «αναλύσεις» πέρασαν και περνούν από τα ΜΜΕ σαν φωτιά που κατακαίει τα μυαλά μας. Με εξαίρεση τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ελάχιστες αντιδράσεις υπήρξαν. Ο βασικός λόγος αυτής της παράλογης ανοχής στο παράλογο είναι το γεγονός ότι ο τρόπος σκέψης μας δεν διαμορφώνεται την ώρα της καταστροφής. Διαμορφώνεται καθημερινά, όταν επιχειρούμε να ερμηνεύσουμε ό,τι γίνεται γύρω μας. Κι επειδή στην καθημερινότητα είμαστε εθισμένοι στις εύκολες απαντήσεις, στις πιο σχηματικές και στις λιγότερο πολύπλοκες, αυτό κάνουμε και την ώρα της κρίσης. Είτε τις εκπέμπουμε, είτε τις υιοθετούμε. Ή έστω τις ανεχόμαστε.

 

Η δύναμη του παραδείγματος

Στην πιο βαριά πληγείσα περιοχή, στο Μάτι Αττικής, το βασικό πρόβλημα της απουσίας  σχεδιασμού προκύπτει από το εδώ και πολλές δεκαετίες καθεστώς καταπατήσεων στη δασική έκταση: Οι δρόμοι είναι αδιέξοδοι, γιατί φτιάχτηκαν για να τρυπώνουν ανάμεσα σε καταπατημένα κομμάτια του δάσους, μέσα στο οποίο κτίστηκαν σπίτια. Τώρα, μια εύκολη απάντηση θα ήταν «φταίνε οι καταπατητές». Η δύσκολη απάντηση είναι διαφορετική. Και όποιος την αναζητά, πρώτα απ’ όλα διερωτάται: Η σημερινή κυβέρνηση και η σημερινή αντιπολίτευση, συνολικά, υποστήριζαν για δεκαετίες τους καταπατητές, ανέχονταν ή και χάιδευαν την αναρχία δόμησης, μετρούσαν πόσοι από τους καταπατητές είναι ψηφοφόροι τους. Επομένως, ποιος φταίει; Το θύμα, ο υπουργός, ή οι πρώην υπουργοί;

 

Η πολυπλοκότητα

Σπάνια για ένα πρόβλημα ή μια καταστροφή να φταίει ένας μόνον άνθρωπος ή ένας μόνον παράγοντας. Στην περίπτωση της καταστροφής στην Ελλάδα θα ήταν λάθος πρώτα από όλα να εξάγουν βιαστικά συμπεράσματα οι απλοί πολίτες, πριν οι ειδικοί μελετήσουν σοβαρά τα δεδομένα. Πάντως, θα είναι σίγουρα πιο κοντά στην πραγματικότητα όσοι απ’ αυτούς μιλήσουν για συνδυασμό παραγόντων (π.χ. εξαιρετικά ακραίες μετεωρολογικές συνθήκες, σε συνδυασμό με απουσία επαρκών προνοιών και υποδομών στην περιοχή για δεκαετίες, με προβλήματα λόγω του ειδικού καθεστώτος δόμησης στην περιοχή, συν ελλιπής λειτουργία και συντονισμός των μηχανισμών). Οπωσδήποτε το «φταίει η κυβέρνηση» ή το «δεν φταίει η κυβέρνηση» είναι εξ ορισμού λάθος.

Σε λίγες εβδομάδες – ή ακόμη και μέρες – οι μόνοι που θα θυμούνται αυτήν την καταστροφή είναι οι συγγενείς των θυμάτων και όσοι έχασαν τα σπίτια τους. Οι υπόλοιποι θα προχωρήσουμε παρακάτω. Καλώς ή κακώς, έτσι λειτουργεί το ανθρώπινο μυαλό. Αυτό δεν αλλάζει. Μπορεί όμως να αλλάξει η συνήθειά μας να δίνουμε εύκολες, απλοϊκές απαντήσεις στα ερωτήματα και στα προβλήματα. Αυτό ναι, μπορεί να αλλάξει. Εκτός κι αν δεχτούμε την εξίσου απλοϊκή – έως και ρατσιστική – άποψη πως οι Έλληνες έχουμε την επιπολαιότητα στο DNA μας.

 

Καλάθι

  • Το καλό είναι ότι όλο και περισσότεροι συνειδητοποιούν ότι, αν δεν επαναληφθούν οι συνομιλίες το φθινόπωρο, θα ακολουθήσει το χάος. Ανάμεσά τους και ο υπουργός Εξωτερικών και ο διαπραγματευτής μας. Το κακό είναι ότι δεν φαίνεται να είναι αρκετοί. Και το άσχημο είναι πως κανείς ακόμη δεν είναι βέβαιος για το πώς λογαριάζει να πορευτεί ο ίδιος ο Πρόεδρος.
  • Τα αγκάθια στην εκπαίδευση είναι μεγάλα. Και αυτά που δημιουργήθηκαν de facto με τις αποφάσεις υπουργείου-κυβέρνησης είναι και δηλητηριώδη. Γι’ αυτό και το μπάχαλο στα σχολεία από τον Σεπτέμβρη είναι δεδομένο. Ο διάλογος που αρχίζει με τις εκπαιδευτικές οργανώσεις είναι καλοδεχούμενος, μπορεί μάλιστα να βοηθήσει να ανοίξουν τα σχολεία. Όχι «ομαλά». Να ανοίξουν σκέτο. Θα μου πείτε, σε έναν κόσμο εικονικής πραγματικότητας, ποιον νοιάζει τι ακριβώς συμβαίνει στα σχολεία και τι θα συμβαίνει από τον Σεπτέμβριο και μετά. Το περιτύλιγμα να 'ναι εμφανίσιμο...
  • Παρακαλώ θερμά αυτόν που «θα φυτέψει μια σφαίρα στο κεφάλι» του Κώστα Κωνσταντίνου να φυλάξει και μια για το δικό μου. Θα ήταν τιμή μου.

 

 

 

 

 

 

 


Επιστροφή
στην αρχή