Οι δύο δρόμοι στο Κυπριακό (Του Διονύση Διονυσίου)

ΑΠΟΨΗ /ΣΦΑΙΡΙΚΑ

Αυτό που χωρίζει πρακτικά τις δύο πλευρές σήμερα, το οποίο προσπαθεί διά της περιοδείας της να ξεδιαλύνει η κ. Λουτ, είναι διαδικαστικό...

Μέσα από τις δημόσιες δηλώσεις των πολιτικών ένθεν και ένθεν της πράσινης γραμμής δεν μπορεί κανείς να ξεκαθαρίσει κατά πόσον θα υπάρξει μια νέα κινητικότητα στο Κυπριακό τους επόμενους δύο μήνες. Όλοι δηλώνουν έτοιμοι να επιστρέψουν στο τραπέζι των συνομιλιών, όλοι δηλώνουν αποδοχή του πλαισίου Γκουτέρες, όλοι διατρανώνουν την ετοιμότητα και την καλή τους πρόθεση να ξεκινήσουν τις συνομιλίες από εκεί που έμειναν στον Κραν Μοντανά.

Βεβαίως ο Δάντης είναι εκεί πάντοτε για να μας θυμίζει ότι ο δρόμος προς την κόλαση είναι πάντοτε στρωμένος με καλές προθέσεις. Με καλές προθέσεις ήταν στρωμένο και το σχέδιο Ανάν, ο εμπνευστής του οποίου μας άφησε χθες χρόνους. Ίσως γι' αυτό ο Γκουτέρες δεν δέχτηκε να βαφτίσουμε κανένα σχέδιο με το όνομά του. Δεν θέλει να τον πιάνουν στο στόμα τους οι Κύπριοι, ούτε τώρα ούτε στο μέλλον.

Η κόλαση

Σύμφωνα με ξένη διπλωματική πηγή, «αν οι δύο πλευρές συνεχίσουν να μην ανταποκρίνονται στην έκκληση του γενικού γραμματέα για μεταξύ τους διαβούλευση, μετά την ολοκλήρωση μιας περιόδου αναστοχασμού, τότε μόνο ένας δρόμος υπάρχει τους επόμενους μήνες. Ο δρόμος προς την ολοκληρωτική ρήξη».

Αυτό που χωρίζει πρακτικά τις δύο πλευρές σήμερα, το οποίο προσπαθεί διά της περιοδείας της να ξεδιαλύνει η κ. Λουτ, είναι διαδικαστικό και δεν έχει να κάνει  σε τίποτα με την ουσία:

 

  • Η ε/κ πλευρά δηλώνει έτοιμη να επανέλθει στις συνομιλίες, ξεκινώντας από το πλαίσιο Γκουτέρες που συζητήθηκε στο Κραν Μοντανά, αλλά χωρίς χρονοδιαγράμματα. Τα χρονοδιαγράμματα φέρνουν πιέσεις.
  • Η τ/κ πλευρά θέλει επανέναρξη διαπραγματεύσεων ορισμένου χρόνου και με καταληκτική ημερομηνία, διότι θεωρεί ότι χωρίς αυτά θα συζητούμε για να συζητούμε.

 

Επί της διαφοράς αυτής, κρίνοντας από κάποιες δηλώσεις της κ. Λουτ αλλά και συζητώντας με ξένους διπλωμάτες, φαίνεται ότι η τ/κ πλευρά έχει κερδίσει τουλάχιστον τις εντυπώσεις. Αν λένε κάποιοι «όλες οι πλευρές στην Κύπρο αποδέχονται ότι όλα τα συστατικά της λύσης βρίσκονται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων» και αν όλοι υποστηρίζουν ότι έχουν την πολιτική βούληση να λύσουν το πρόβλημα, τότε ποιο είναι το πρόβλημα να δεχτούν ένα χρονοδιάγραμμα ενός, δύο ή και τριών μηνών για να καταλήξουν σε λύση ή έστω να καταλήξουν ότι δεν μπορούν να φτάσουν σε λύση; Σύμφωνα με πληροφορίες μας, προς αυτή την κατεύθυνση κινήθηκε η συζήτηση μεταξύ της κ. Λουτ και του κ. Τσαβούσογλου στις 29 Ιουλίου στην Άγκυρα. Ο Τούρκος ΥΠΕΞ υποστήριξε ότι στο Κραν Μοντανά «δόθηκε η επιθυμητή λύση στον Νίκο Αναστασιάδη, αλλά αυτός δεν την πήρε, οπότε η Τουρκία σήμερα θεωρεί ότι οι Ε/Κ δεν ενδιαφέρονται για λύση διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας». Εν τοιαύτη περιπτώσει, η Τουρκία και οι Τ/Κ σκέφτονται και άλλες εναλλακτικές λύσεις. Αν βέβαια, ειπώθηκε στην κ. Λουτ, «μας δώσετε διαβεβαιώσεις ότι οι Ε/Κ είναι έτοιμοι να μπουν σε διαδικασία για την εξεύρεση τελικής λύσης, δεν θα πούμε όχι».

 

 Η κ. Λουτ θα ολοκληρώσει τις επαφές της βλέποντας τον κ. Κοτζιά, τον Βρετανό υφυπουργό Άλαν Ντάνκαν και τη Φεντερίκα Μογκερίνι μέχρι τα μέσα Σεπτεμβρίου. Στη συνέχεια θα υποβάλει έκθεση στον Αντόνιο Γκουτέρες, η οποία και θα κρίνει την εμπλοκή ή μη εμπλοκή του γενικού γραμματέα στο Κυπριακό.

 

Σύμφωνα πάντα με τις πληροφορίες μας, κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού οι κύριοι Κοτζιάς και Τσαβούσογλου επικοινώνησαν αρκετές φορές και μέρος των συζητήσεών τους αποτελούσε και το Κυπριακό. Ο κ. Κοτζιάς εξάλλου το δήλωσε και δημόσια ότι θα αναλάβει μια προσπάθεια συζητώντας με την Τουρκία για να ξεκαθαριστούν όλα τα θέματα που εκκρεμούν και αφορούν την εξωτερική πτυχή του προβλήματος.

Στην πραγματικότητα ουδείς είναι αισιόδοξος ότι με βάση τα συστατικά που υπάρχουν αυτή τη στιγμή στο τραπέζι μπορεί να μας προκύψει κάποια μαγική συνταγή η οποία θα μας οδηγήσει σε λύση του Κυπριακού. Ο Πρόεδρος Αναστασιάδης δηλώνει έτοιμος για λύση, ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Χριστοδουλίδης κάνει το ίδιο, αλλά μένουν ώς εκεί. Ο μόνος που παίρνει τα πράγματα ένα βήμα παρακάτω είναι ο διαπραγματευτής Ανδρέας Μαυρογιάννης, ο οποίος δηλώνει ότι σε περίπτωση ενός νέου αδιεξόδου αυτό θα σημάνει «τέλος εποχής για το Κυπριακό». Πρόκειται για μια ρεαλιστική προσέγγιση από έναν έμπειρο διπλωμάτη, η οποία όμως παραπέμπει στο αρνητικό σενάριο. Στον δύσκολο δρόμο που μπορεί να πάρει το Κυπριακό. Υπάρχει βέβαια και ένας άλλος δρόμος, ο οποίος θα μπορούσε να αποδειχθεί καλός για όλους.

Ο δύσκολος δρόμος

 

Αν τον Σεπτέμβριο ή τον Οκτώβριο, είτε γιατί έτσι γνωμάτευσε η κ. Λουτ είτε γιατί έτσι έκρινε ο Αντόνιο Γκουτέρες, δεν ξεκινήσει ένας νέος γύρος συνομιλιών στο Κυπριακό, τότε μια σειρά από ήδη δρομολογημένες εξελίξεις θα αρχίσουν να υλοποιούνται. Οι εξελίξεις αυτές με μαθηματική ακρίβεια θα φέρουν τις δύο πλευρές σε οριστική ρήξη, ίσως και με απρόβλεπτες συνέπειες. Την ίδια στιγμή ίσως προκαλέσουν και δυσεπίλυτα νέα οικονομικά προβλήματα.

 

  • Η Κυπριακή Δημοκρατία θα προχωρήσει στις προγραμματισμένες εξορύξεις στην ΑΟΖ της με αιχμή του δόρατος αυτήν της Exxon στο οικόπεδο 10 και, ακόμα, θα προχωρήσει στην πώληση φυσικού αερίου στην Αίγυπτο.
  • Η Τουρκία με έκκληση των Τ/Κ, αν δεν καταφέρει να ματαιώσει τη γεώτρηση της Exxon όπως έγινε με αυτήν της ΕΝΙ στο οικόπεδο 3, είναι σίγουρο ότι θα προχωρήσει σε δικές της γεωτρήσεις στην κυπριακή ΑΟΖ μέσω πλέον του δικού της γεωτρύπανου, σε μια προσπάθεια να απονομιμοποιήσει την Κυπριακή Δημοκρατία. Αν δεν την εμποδίσει κάποιος, που είναι και το πιο πιθανό σενάριο, ένα είναι σίγουρο. Ότι θα εξευτελίσει τις προκηρύξεις της ΚΔ στην ΑΟΖ της και θα αποθαρρύνει κάθε άλλη εταιρεία από το να προχωρήσει σε άλλη γεώτρηση.
  • Ακόμα και αν (π.χ. λόγω παρατεταμένης κρίσης στις σχέσεις ΗΠΑ - Τουρκίας) κατέλθει στην Ανατολική Μεσόγειο ο 6ος Αμερικανικός Στόλος και εμποδίσει κάθε κίνηση στην κυπριακή ΑΟΖ, η Τουρκία πάντα θα μπορεί να δημιουργήσει κρίση επί του εδάφους προκαλώντας επεισόδια στην πράσινη γραμμή, πλήττοντας έτσι καίρια την ε/κ οικονομία. Αποδεικνύοντας το αυτονόητο. Ότι δηλαδή το status quo δεν συνιστά μια ασφαλή λύση.
  • Τον ερχόμενο Γενάρη χωρίς λύση στο Κυπριακό είναι πολύ πιθανόν να μειωθεί η παρουσία της UNFICYP στην Κύπρο ή ακόμα και να τερματισθεί. Σε περίπτωση τέτοιας εξέλιξης, η πράσινη γραμμή θα γίνει ξέφραγο αμπέλι από τα στρατεύματα κατοχής. Σκεφτείτε μόνο ένα πεντάλεπτο επεισόδιο ανταλλαγής πυρών στην πράσινη γραμμή τι επιπτώσεις θα έχει στην ε/κ οικονομία.
  • Χωρίς διαδικασία λύσης του Κυπριακού τους επόμενους μήνες θα ξεκινήσει η μαζική πολιτογράφηση Τούρκων υπηκόων στα κατεχόμενα. Τ/κ πηγή κάνει λόγο για αφόρητες πιέσεις για πολιτογραφήσεις σε πρώτη φάση 20.000 Τούρκων, η είσοδος των οποίων αλλοιώνει πλέον τον δημογραφικό χάρτη και κυρίως τις κομματικές ισορροπίες στα κατεχόμενα.
  • Οι Τ/Κ, πέρα από την πολιτική περιθωριοποίησή τους στην ίδια τους την πατρίδα, θα συνεχίσουν να υφίστανται τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης στην Τουρκία, η οποία τους έχει ήδη εξουθενώσει.

 

 Τα πιο πάνω, τα οποία ακόμα και ο απλός πολίτης ψηλαφεί καθημερινά, ίσως εξηγούν τη δήλωση του Ανδρέα Μαυρογιάννη για «τέλος εποχής στο Κυπριακό όπως το γνωρίζουμε». Ένα τέλος εποχής το οποίο δυστυχώς δεν θα είναι προς όφελος των Ε/Κ ή των Τ/Κ, αλλά προς όφελος του ισχυρού, που δεν είναι άλλος από την Τουρκία. Τέλος εποχής σημαίνει ότι οι Τ/Κ βγαίνουν οριστικά εκτός σκηνικού και ότι οι 800.000 Ε/Κ έχουμε πλέον να κάνουμε με τους 80 εκατ. Τούρκους της Τουρκίας.

Ο καλύτερος δρόμος

Η επανέναρξη του διαλόγου, την οποία στηρίζει δημόσια ο Πρόεδρος Αναστασιάδης, σίγουρα περιορίζει έως και εξαφανίζει όλα τα αρνητικά σενάρια του δύσκολου δρόμου που περιγράψαμε. Μόνο που αυτή τη φορά η ε/κ πλευρά πρέπει να κάνει το ένα βήμα παραπάνω. Να πείσει δηλαδή ότι δεν θέλει να συζητά απλώς για να συζητά με στόχο να κερδίζει χρόνο, έχοντας την πεποίθηση ότι θα έρθουν καλύτερες μέρες και ότι κάποια στιγμή θα μπορέσουμε να διαπραγματευθούμε υπό καλύτερες συνθήκες. Δυστυχώς αυτή την εντύπωση (ορθή ή λανθασμένη) έχουν σήμερα ακόμα και οι καλύτεροί μας φίλοι. Ακόμα και οι εταίροι μας στην ΕΕ, όπως είναι η Φεντερίκα Μογκερίνι και ο πρόεδρος της Κομισιόν Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ. Όλοι θεωρούν ότι οι τρεις τελευταίοι Πρόεδροι της Κυπριακής Δημοκρατίας (Τάσσος - Χριστόφιας - Αναστασιάδης) έπαιξαν και παίζουν ένα παιχνίδι με τον χρόνο, χωρίς βεβαίως να παραγνωρίζουν ότι και η Τουρκία δεν ήταν καθαρός παίκτης. Τουλάχιστον μέχρι το Κραν Μοντανά. Στο ελβετικό θέρετρο, πιστεύουν, η Τουρκία έκανε το μεγάλο βήμα αποδεχόμενη να εξορκίσει τον μεγαλύτερο φόβο των Ε/Κ. Αποδεχόμενη ότι «οι τουρκικές εγγυήσεις δεν είναι βιώσιμες και ότι θα πρέπει να εξευρεθεί ένα νέο σύστημα ασφάλειας για την περιοχή».

 Με λίγα λόγια, για να μπούμε στην όδευση ενός δρόμου που θα μας οδηγήσει σε θετική κατάληξη, ο Πρόεδρος Αναστασιάδης οφείλει να προχωρήσει σε μια σειρά ουσιαστικών κινήσεων. Απαιτείται μια πρώτη και ουσιαστική. Να δείξει ότι ανταποκρίθηκε στο κάλεσμα του γενικού γραμματέα για αναστοχασμό και να ζητήσει να συνεχισθούν οι διαπραγματεύσεις απ' εκεί που έμειναν. Σε αυτή τη φάση δεν έχει καμία σημασία ένα χρονοδιάγραμμα, μίας εβδομάδας ή ενός μηνός. Σε μία ώρα είναι αρκετά έξυπνος ώστε να διαπιστώσει αν η Τουρκία είναι έτοιμη να υπογράψει τον τερματισμό των εγγυητικών δικαιωμάτων του 1960. Αν το πάρει αυτό, μετά είναι πολύ εύκολο να καταλήξει σε στρατηγική συμφωνία στα υπόλοιπα 5 σημεία του πλαισίου Γκουτέρες. Εκτός βέβαια κι αν έχει και άλλα θέματα να εγείρει ανοίγοντας νέες συζητήσεις. Οπότε βεβαίως και δεν θέλει χρονοδιαγράμματα. Από την άλλη, κι αν η Τουρκία δεν είναι διατεθειμένη να δώσει αυτά που εν κρυπτώ και παραβύστω ανακοίνωσε στον γενικό γραμματέα στο Κραν Μοντανά, τότε της αξίζει να εκτεθεί. Και, ναι, τότε να δεχθούμε και τη θέση του ενδιάμεσου για παγκόσμια καμπάνια ώστε να καταδείξουμε την αδιαλλαξία της. Σε τέτοια περίπτωση, ακόμα κι αν υποχρεωθούμε να βαδίσουμε τον δύσκολο δρόμο της ρήξης, ίσως να έχουμε ως Ε/Κ μεγαλύτερη συμπάθεια και στήριξη από τη διεθνή κοινότητα. Την οποία σήμερα, στήριξη, παρά την απειλή της διχοτόμησης και την κατοχή του 36% της χώρας μας, δεν έχουμε! 

 

 

 

 

 


Επιστροφή
στην αρχή