H επίσκεψη Ερντογάν στην Ελλάδα

ΑΠΟΨΗ /ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ

Οι πρόσφατες εντάσεις μεταξύ τους αναδείκνυαν μια εύθραυστη ισορροπία που δημιουργούσε σοβαρούς κινδύνους αποσταθεροποίησης στην περιοχή

Η επίσημη επίσκεψη του Τούρκου Προέδρου στην Ελλάδα κατά την άποψή μου στόχευε στην επαναπλαισιοποίηση των ελληνοτουρκικών σχέσεων με ορίζοντα την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών, χωρίς να παραγνωρίζονται και τα σοβαρά διαχρονικά προβλήματα που ταλανίζουν τις σχέσεις τους, κατά κύριο λόγο στο Αιγαίο. Οι πρόσφατες εντάσεις μεταξύ τους αναδείκνυαν μια εύθραυστη ισορροπία που δημιουργούσε σοβαρούς κινδύνους αποσταθεροποίησης στην περιοχή. Η Ελλάδα εδώ και εφτά χρόνια βιώνει μια άνευ προηγουμένου οικονομική και κοινωνική κρίση. Η Τουρκία από τη δική της πλευρά αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα με την εσωτερική της σταθερότητα λόγω των νέων γεωστρατηγικών πιέσεων στις νοτιοανατολικές της περιοχές, αλλά και από τη νέα αναδυόμενη, στον βαθμό που μπορεί να υλοποιήσει, πολιτική αυτονόμησή της από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Επιπλέον, οι ευρωτουρκικές σχέσεις χαρακτηρίζονται από εντάσεις, αν και οι Ευρωπαίοι γνωρίζουν πολύ καλά για τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα που το ευρωπαϊκό κεφαλαίο απολαμβάνει στην Τουρκία. Ως εκ τούτου, και για τις δύο χώρες αποτελούσε πολιτική αναγκαιότητα μια νέα προσπάθεια να κατανοήσει η μια τις θέσεις της άλλης. Εκ πρώτης όψεως, κάποιος αντιλαμβάνεται ότι το Κυπριακό είναι χαμηλά στην ατζέντα των δύο χωρών.

Προφανώς η εμπειρία της ανάμειξής τους από συστάσεως της Κυπριακής Δημοκρατίας και του προβλήματος από το 1963, και ιδιαίτερα τελευταία, δημιουργεί κάποιους πολιτικούς συνειρμούς ως συναντίληψη προς την κυριαρχούσα νοοτροπία μεταξύ και ανάμεσα στις δύο κυπριακές κοινότητες, ότι τα συμφέροντα που έχουν αναπτυχθεί βολεύονται με το status quo. Φαίνεται επίσης ότι οι ελληνοτουρκικές σχέσεις μπαίνουν σε μια σημαντική πορεία πολιτικής αυτονόμησης από το βαρίδι του κυπριακού προβλήματος και καμία χώρα δεν επιθυμεί το πρόβλημα αυτό να δημιουργεί εμπόδια στην περαιτέρω ανάπτυξή τους. Κατά τη διάρκεια της παρουσίας του στην Ελλάδα, ο Τούρκος Πρόεδρος σημείωσε ότι η Τουρκία σέβεται την εδαφική ακεραιότητα της Ελλάδας αλλά και όλων των γειτόνων της, και με διπλωματικό τρόπο απολογήθηκε για τα συμβάντα του 1955 στην Κωνσταντινούπολη και σιωπηρώς αλλά και έμμεσα αναγνώρισε το γεγονός της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο. Έθεσε όμως και με πολύ καθαρό τρόπο την τουρκική θέση για την αναγκαιότητα επικαιροποίησης της Συνθήκης της Λωζάνης, που όμως μέχρι την ολοκλήρωση της επίσκεψής του μαλάκωσε τη θέση του. Η δήλωσή του έγινε αντικείμενο οξύτατης κριτικής, ιδιαίτερα στα εγχώρια μέσα μαζικής ενημέρωσης στο νησί, που ελέγχονται ιδιαίτερα από τις νεοεθνικιστικές δυνάμεις όταν η ιστορία μας, του 1955-59 και μετέπειτα ως ανεξάρτητη χώρα, κατήργησε την πρόνοια για τα τουρκικά συμφέροντα στο νησί ipso facto και τα επανέφερε θεσμικά στο πλαίσιο του Διεθνούς Δικαίου ένας ακράτητος ελληνοκυπριακός εθνοκεντρισμός, όπου πληρώνουμε ακόμη βαρύ τίμημα.

Η νέα προσπάθεια επαναπροσέγγισης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας φαίνεται ότι δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στα νεοεθνικιστικά πολιτικά αφηγήματα στο νησί, καθ' ότι η διατήρηση της έντασης αποτελεί τον πολιτικό τους αιμοδότη και τα διατηρεί στην κεντρική πολιτική σκηνή με όλες τις επικίνδυνες παρενέργειες για την πολιτική και ιστορική προοπτική του νησιού. Ο ιστορικός εφιάλτης του νησιού στηρίζεται στην αδιάλλακτη εμμονή των νεοεθνικιστών μη αποδοχής των συμβατικών δικαιωμάτων της τουρκικής κοινότητας από το 1960, όπου ο φανατικός εθνοκεντρισμός τους με τις συμφωνίες του 1959-60 μετέτρεψαν την τουρκική παρουσία από μειονότητα σε κοινότητα και συνταγματικό συνιδρυτή της Κυπριακής Δημοκρατίας. Και μέσω αυτών, όπως έχω αναφέρει πιο πάνω, επανέφεραν την Τουρκία στην Κύπρο μέσα από το Διεθνές Δίκαιο. Μέχρι πότε δηλαδή αυτή η εμμονή θα κατατρύχει το νησί όταν δύο παγκόσμιοι πόλεμοι στην Ευρώπη δεν στάθηκαν ικανοί να αποτρέψουν την ιστορική συμφιλίωση των λαών της; Ποιος μπορεί να μην θυμάται τους ασταμάτητους γερμανικούς βομβαρδισμούς του Λονδίνου και τις βυθίσεις των αμερικανικών πλοίων τροφοδοσίας της Βρετανίας από τα γερμανικά υποβρύχια με τόσους νεκρούς; Τι να πει κανείς για τα 20 εκατ. Ρώσων νεκρών και 6εκατ. Εβραίων; Μέσα σε όλα αυτά, το 1957 θεσμοθετείται η απαρχή της Ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Σημειώστε επίσης τη δήλωση Ερντογάν για τη σύνθεση της μουσουλμανικής μειονότητας περί Πομάκων, Ρομά και Τούρκων. Καθώς επίσης η Συνθήκη της Λωζάνης αφορά και τα νοτιοανατολικά σύνορά της, που αποτελούν και την αχίλλειο πτέρνα της γεωστρατηγικής της ασφάλειας αλλά και την εν δυνάμει αναδιάταξη του ρόλου της στο παγκόσμιο σύστημα.

Μόνο εμάς στο νησί αυτό μας κατατρέχει το σύνδρομο του εμμονικού μουλαρώματος, μαζί με τους Εβραίους, τους Άραβες και τους σύνοικούς μας Τουρκοκύπριους.

 

 


Επιστροφή
στην αρχή