H απόφαση του Προέδρου... Του Σωτήρη Κάττου

ΑΠΟΨΗ /ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ
Η στήλη συμφωνεί με την απόφαση του Προέδρου της Δημοκρατίας Νίκου Αναστασιάδη, για τη διάσκεψη της Γενεύης τον Ιανουάριο του 2017

*Του Σωτήρη Κάττου

Η στήλη συμφωνεί με την απόφαση του Προέδρου της Δημοκρατίας για τη διάσκεψη της Γενεύης τον Ιανουάριο του 2017. Η διάσκεψη αυτή σηματοδοτεί την ολοκλήρωση μιας πενηντάχρονης ιστορικής περιπέτειας του νησιού ανεξαρτήτως του όποιου αποτελέσματος. Η τουρκική πλευρά προσέρχεται με αυτοπεποίθηση, έχοντας ήδη επεξεργασμένα εναλλακτικά σενάρια. Θέλω να πιστεύω ότι η πυθιακή δήλωση του Προέδρου ότι σε περίπτωση αποτυχίας «ο καθείς θα πάρει τον δρόμο του» υπονοεί και την ύπαρξη εναλλακτικής διαχείρισης μιας αποτυχίας, αλλιώς οδεύει στη Γενεύη ξυπόλυτος στ' αγκάθια. Ο κ. Αναστασιάδης κατά την άποψή μου, αποφασίζοντας τη συμμετοχή μας στην εν λόγω διάσκεψη, είχε κατά νουν την ευνοϊκή αντιμετώπιση της τουρκικής θέσης από τον διεθνή παράγοντα ότι οι συνομιλίες δεν έχουν πλέον ανοιχτό χρονικό ορίζοντα κατάληξης. Αυτό επ' ουδενί λόγω σημαίνει ότι η ελληνική πλευρά θα πρέπει να αποδεχθεί οποιαδήποτε λύση που θα διακυβεύει τα φυσικά και αναπαλλοτρίωτα δικαιώματά της.

Κατά τη γνώμη μου, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας νομιμοποιείται να εγκαταλείψει τις συνομιλίες αν, πρώτον: στη βάση των δηλώσεων του κυρίου Άιντε ότι «για την αναθεώρηση των συνθηκών χρειάζονται τέσσερις πένες», κάνοντας όμως αναφορά σε «Κύπρο» και όχι σε Κυπριακή Δημοκρατία, προφανώς στην προσπάθειά του να κρατήσει ίσες αποστάσεις απέναντι στα μέλη, αφήνοντας όμως ανοιχτό το θέμα κατά πόσον η αναθεώρηση θα υπογραφεί πριν από την επανένωση ή μετά. Από αυτά προκύπτει ένα σπουδαιότατης σημασίας θέμα που άπτεται της προστασίας και της ασφάλειας της διεθνούς υπόστασης της Κυπριακής Δημοκρατίας. Σε κάθε περίπτωση, η αναθεώρηση των συνθηκών θα πρέπει να προκύψει πριν από την επανένωση, έχοντας ως θεσμική δικλίδα ασφαλείας τον σημαντικό νομικό όρο scintilla temporis (a defining moment in time), που διασφαλίζει τη συνέχιση της Κυπριακής Δημοκρατίας ως της μόνης ουσιαστικά θεσμικής εγγύησης για την ελληνική πλειοψηφία. Δεύτερον: η προεδρία μιας πιθανής ομοσπονδιακής Κυπριακής Δημοκρατίας θα πρέπει να παραμείνει στην ελληνική κοινότητα. Η εκ περιτροπής προεδρία παρερμηνεύει την πολιτική ισότητα και ακυρώνει βασικές δημοκρατικές αρχές όπως και τις προϋποθέσεις της φυσικής δικαιοσύνης. Οι πολιτισμικές και εν γένει ιστορικές συνθήκες δεν διευκολύνουν ούτε εξασφαλίζουν την πλειοψηφική στήριξη μιας τέτοιας εξέλιξης.

Ο πολιτισμικός και ιστορικός συμβολισμός που προσδίδει η ελληνοκυπριακή προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας είναι βαθιά ριζωμένος στο συλλογικό υποσυνείδητο της ελληνικής κοινότητας. Η εκ περιτροπής προεδρία δημιουργεί τεράστιους κινδύνους αποσταθεροποίησης όχι μόνο για την Κυπριακή Δημοκρατία ή για την εν δυνάμει ομοσπονδιακή, αλλά ευρύτερα για την ελληνική κοινότητα. Κατά τη γνώμη μου το θέμα των εγγυήσεων θα μπορούσε με πολιτική φαντασία να λειτουργήσει ανταποδοτικά για την ελληνική πλευρά, τόσο ως προς την ελληνοκυπριακή προεδρία όσο και ως προς την εδαφική πτυχή του Κυπριακού. Ο συμβολισμός αυτός περικλείει τις ιστορικές και δημογραφικές καταβολές του νησιού και η προστασία τους αποτελεί βασική προϋπόθεση της αποδοχής μιας συμφωνημένης ειρήνευσης στο νησί ως αντιστάθμισμα προς την παρουσία των τουρκικών εγγυήσεων, με οποιαδήποτε μορφή ή σχήμα, την αναγκαιότητα των οποίων επικαλείται η τουρκική κοινότητα. Με την ίδια λογική, για την ελληνική κοινότητα -ως η συντριπτικά πλειοψηφούσα κοινότητα αλλά ταυτόχρονα γεωστρατηγικά αδύναμη-, ως ελάχιστη θεσμική εγγύηση για την ασφάλειά της, η προεδρία της ομοσπονδιακής Κύπρου θα πρέπει να παραμείνει ως συστατικό στοιχείο της όποιας λύσης. Μια τέτοια θέση είναι απολύτως λογική και αυτονόητη, καθότι η εκ περιτροπής προεδρία παραβιάζει την πραγματικότητα της πολιτικής ισότητας αφού κατ’ ουσίαν ο Ελληνοκύπριος Πρόεδρος εξασφαλίζει πλειοψηφία χωρίς τη συνδρομή της τουρκικής κοινότητας, ενώ ο Τουρκοκύπριος Πρόεδρος θα απαιτεί τη συνδρομή της ελληνικής κοινότητας.

Εκτός και αν απαιτούν το 18% να εκλέγει Πρόεδρο για όλους μας. Ακόμη κι αν κάποιος αποδεχθεί τη σταθμισμένη ψήφο, αυτό σημαίνει την τεχνητή συρρίκνωση του εκλογικού και πολιτικού εκτοπίσματος της ελληνικής κοινότητας. Δηλαδή, σηματοδοτεί μια αυθαίρετη καθαίρεση της ιδιότητας του πολίτη. Μου θυμίζει την περίπτωση των ΗΠΑ τα πρώτα χρόνια της ανεξαρτησίας τους, όταν μεταξύ των βορείων και των νοτίων προέκυψε θέμα καθορισμού της ιδιότητας των μαύρων ως κατοίκων της αμερικανικής ομοσπονδίας. Ο συμβιβασμός ήταν ότι η ιδιότητα των μαύρων θα μπορούσε να καθορισθεί ως 60% ανθρώπινων όντων, για σκοπούς φορολογίας. Σημειώνω επίσης ότι τα θέματα των εγγυήσεων και της ασφάλειας θα μπορούσαν να αντιμετωπισθούν και ως μεταβατικές διευθετήσεις ως μία quid pro quo διαδικασία. Σε κάθε περίπτωση, η άσκηση της προεδρίας από τη συντριπτικά μεγαλύτερη ελληνική κοινότητα προέχει τόσο του εδαφικού όσο και των εγγυήσεων. Το κυπριακό πρόβλημα, σχηματικά, με πρακτικούς όρους μπορεί να αποτυπωθεί ως μια νόμιμη κατοικία όπου κάποιοι χώροι της παραμένουν κενοί, και οι οποίοι προορίζονται για συγκατοίκηση, μια συγκατοίκηση για την οποία η βασική ανησυχία προκύπτει από την άγνωστη ισορροπία της.

Επιβάλλεται να δούμε την κατάσταση της συγκατοίκησης εμπειρικά, αφήνοντας σε ισχύ ασφαλιστικές δικλίδες, ιδιαίτερα υπό το φως της εξέτασης σεναρίων για μεταβατικό κράτος από την ΕΕ, ή ακόμη και σκέψεων για την υπογραφή συμφωνίας πρώτα με εφαρμογή αργότερα, αφού ακολουθήσουν μακροχρόνιες μεταβατικές διαδικασίες θεσμικής και οικονομικής προσαρμογής, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά το κοινό νόμισμα. Εκ των πιο πάνω προκύπτει η πολιτική υποχρέωση του ΠτΔ να προσέλθει στη διάσκεψη έχοντας στις αποσκευές του εναλλακτικά σενάρια. Θα πρέπει να γίνει κατανοητό ότι δεν έχει κάτι που αφορά τη ΔΔΟ που δεν έχει συζητηθεί διεξοδικά. Και εναλλακτικά σοβαρά σενάρια που αντλούν τη νομιμότητά τους από τον νομικό πολιτισμό της ΕΕ, ιδιαίτερα μέσα από μια ευφάνταστη ερμηνεία του πρωτοκόλλου 10, που το θεωρώ ένα εξαιρετικό δημιουργικό στρατηγικό εργαλείο, είναι μια απολύτως εφικτή εναλλακτική διέξοδος. Τέτοια σοβαρά επιστημονικά σενάρια έχουν τύχει επεξεργασίας από δεξαμενές σκέψης εντός της ΚΔ και θα δημοσιευθούν εντός των ημερών. Το ζητούμενο είναι αν ο ΠτΔ και η λοιπή πολιτική ηγεσία έχουν τη δυνατότητα να σκέφτονται εικονοκλαστικά. Η στήλη έχει τις επιφυλάξεις της.

* PhD, Πολιτική Κοινωνιολογία

 

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Οι βάρβαροι και οι ήρωες...Του Σενέρ Λεβέντ

ΣΕΝΕΡ ΛΕΒΕΝΤ, 12.11.2018

ΑΠΟΨΗ

Yianis Christodoulou Foundation

ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ ΣΤΑΜΑΤΗΣ, 12.11.2018

ΑΠΟΨΗ

Ποιος θα λύσει το κυπριακό - Της Μιράντας Λυσάνδρου

ΜΙΡΑΝΤΑ ΛΥΣΑΝΔΡΟΥ, 12.11.2018

Επιστροφή
στην αρχή