Γιώργος Βασιλείου, μια σύγχρονη Οδύσσεια

ΑΠΟΨΗ /ΑΥΤΟΝΟΗΤΑ
Όταν αγόρασα την αυτοβιογραφία του Γιώργου Βασιλείου, με τίτλο «Μια σύγχρονη Οδύσσεια» θεώρησα τον τίτλο υπερβολικό. Δεν μπορεί εύκολα κανείς να συσχετιστεί με τον Οδυσσέα, αυτόν που αποβιβάστηκε πρώτος στο τρωικό έδαφος, αψηφώντας τον χρησμό που έλεγε ότι όποιος αποβιβαστεί πρώτος θα πεθάνει

Όταν αγόρασα την αυτοβιογραφία του Γιώργου Βασιλείου, με τίτλο «Μια σύγχρονη Οδύσσεια» θεώρησα τον τίτλο υπερβολικό. Δεν μπορεί εύκολα κανείς να συσχετιστεί με τον Οδυσσέα, αυτόν που αποβιβάστηκε πρώτος στο τρωικό έδαφος, αψηφώντας τον χρησμό που έλεγε ότι όποιος αποβιβαστεί πρώτος θα πεθάνει (ο πολυμήχανος πάτησε πάνω στην ασπίδα του). Τι θα μπορούσε σήμερα να παραλληλιστεί με τις κακουχίες του βασιλιά της Ιθάκης στο νησί των Λαιστρυγόνων, του Κύκλωπα Πολύφημου, τι θα μπορούσε να συγκριθεί με τη θεϊκή οργή του Ποσειδώνα;


Μετά τις πρώτες διακόσιες πενήντα σελίδες (τις οποίες διάβασα απνευστί) κούνησα με δέος το κεφάλι μου: δεν υπάρχει πιο ταιριαστός τίτλος για την πραγματικά μυθιστορηματική ζωή του Γιώργου Βασιλείου και της οικογένειάς του: του πατέρα του Βάσου, της μητέρας του Φωτεινής και της αδελφής του Μόνικας. Το μεγάλο και γεμάτο περιπέτειες και ανατροπές ταξίδι τους άρχισε από το Παρίσι, συνεχίστηκε στον Γράμμο και στο Βίτσι όπου ο πατέρας του είδε την κόλαση με τα μάτια του, πολεμώντας στο πλευρό των κομουνιστών. Πίσω στο Παρίσι και στη Γενεύη ο Γιώργος Βασιλείου αγωνίζεται να επιβιώσει μόνος, ενώ η μάνα του και η αδερφή του βρίσκονται στη Βουδαπέστη. Στη συνέχεια, αλλεπάλληλα πηγαινέλα στο Μπουρέλι της Αλβανίας, στο Λονδίνο, στην Τασκένδη, στη Μόσχα. Η οικογένεια να σκορπίζει, να παλεύει για επιβίωση, να σηκώνεται, να ξαναπέφτει και ευτυχώς στο τέλος, να ξαναβρίσκεται. Survivors και οι τέσσερις, είναι άνθρωποι που παρά τις μύριες δυσκολίες δεν το έβαλαν κάτω, επιβίωσαν της φτώχειας, των βομβαρδισμών, του νευρικού κλονισμού, της κομματικής δυσμένειας, των ρίσκων που πήραν χωρίς να χάσουν την αισιοδοξία και τον δυναμισμό τους, την πίστη τους ότι η ζωή έχει νόημα και αξίζει να την παλεύεις. 

Ένα περιστατικό μόνο θα μεταφέρω εδώ: Ο πατέρας του Βάσος μετά την ήττα στο Βίτσι πέφτει σε δυσμένεια γιατί κριτικάρει ανοιχτά τον Ζαχαριάδη. Γλυτώνει την εκτέλεση την τελευταία στιγμή χάρη σε ένα γράμμα του ΑΚΕΛ που ρωτάει τι γίνεται ο δικός τους και ανεβαίνει τελικά με σπασμένα νεύρα πάνω στο καράβι με την τελευταία αποστολή για Βουδαπέστη, όπως του λένε. Θεωρεί ότι θα ξανασμίξει σε λίγες μέρες με τη γυναίκα του και την κόρη του, αλλά στη μέση της διαδρομής τον περιμένει μια έκπληξη, από αυτές που δεν θέλει κανείς να ζήσει. Το καράβι δεν κατευθύνεται προς την Ουγγαρία, όπως αρχικά του είχαν πει, αλλά προς το Ουζμπεκιστάν. Οι Θεοί (του «Κόμματος») γελάνε μαζί του, παίζοντάς του άσχημο παιχνίδι, αλλάζοντας την πορεία της ζωής του, μισοπέλαγα. Δεν ξέρω εκείνη την ώρα, μετά από όλα αυτά που έζησε ώς εκείνη τη στιγμή, πώς άντεξε, χωρίς να τρελαθεί, αυτή την τραγική αποκάλυψη. Οι άνθρωποι έχουμε τελικά αδιανόητα αποθέματα αντοχής.

Δεν θέλω να επεκταθώ εδώ σε περαιτέρω λεπτομέρειες της Οδύσσειας της οικογένειας του Γιώργου Βασιλείου που τελικά έχτισαν την προσωπικότητα του ιδίου. Από όλο το βιβλίο όμως βγαίνουν κάποια πολιτικά συμπεράσματα που αξίζει να αναδειχθούν:

1) Ο Γιώργος Βασιλείου έζησε τον κομουνισμό. Δεν μιλάει για αυτόν από έξω. Έζησε την Ουγγρική Επανάσταση και την κατάπνιξή της το 1956. Οι εμπειρίες του αυτές αντί να τον κάνουν πιο δογματικό ή φοβισμένο τον οδήγησαν στην αμφισβήτηση του δόγματος, της απόλυτης αλήθειας του κομουνισμού. Θα τον κατέτασσα σε μια «αδογμάτιστη κεντροαριστερά», ως έναν συνεπή εκφραστή της σοσιαλδημοκρατίας στην Κύπρο (παρότι ο ίδιος δεν επιχειρεί ανάλογο πολιτικό αυτοπροσδιορισμό). Γράφει πάντως σε ένα από τα πιο εύστοχα αποσπάσματα στο βιβλίο του: «Στην αρχή ήμουν έτοιμος να δικαιολογήσω τα πάντα, από τη φτώχεια ώς την έλλειψη τροφίμων και την ανάγκη να υπακούει κανείς στις εντολές του κόμματος. Σιγά, σιγά, όμως διαπίστωνα ότι όλα αυτά δεν ήταν νομοτελειακά, πολλά οφείλονταν σε λάθη προγραμματισμού, αλλά κυρίως στην πολύ περιορισμένη λειτουργία της αγοράς, καθώς και την έλλειψη ανοιχτής και ελεύθερης συζήτησης γύρω από τα προβλήματα» (σ.191 - 192). Η παράγραφος αυτή, όπως και άλλες μέσα στο κείμενο, δείχνουν τη ρήξη με τις ολοκληρωτικές τάσεις των παραδοσιακών κομουνιστικών κομμάτων και το σταλινικό φαινόμενο, και την αναζήτηση μιας Αριστεράς δημοκρατικής και με ανθρώπινο πρόσωπο που παράλληλα πιστεύει στις δυνατότητες της ελεύθερης αγοράς.

2) Η αδογμάτιστη σκέψη του τον διαφοροποιεί, όπως και τον Μιχάλη Παπαπέτρου, όπως κι άλλους σημαντικούς ανθρώπους που στοιχήθηκαν δίπλα του, από την ΑΚΕΛική Αριστερά στην αναζήτηση ευρύτερων συναινέσεων σε περιόδους όπου το κυρίαρχο χαρακτηριστικό ήταν οι κάθετες πολιτικές πολώσεις και ο στείρος δικομματισμός. Για παράδειγμα, κανείς από τους δύο αυτούς πολιτικούς δεν διστάζει να συνεργαστεί με το «αντίπαλο στρατόπεδο» όταν ο στρατηγικός στόχος (π.χ. η ένταξη της Κύπρου στην ΕΟΚ ή η επίλυση του Κυπριακού) το απαιτεί.

 

3) Ο Βασιλείου γεμίζει την καρέκλα του ως ένας πραγματικά ανεξάρτητος Πρόεδρος. Αντί να παρασυρθεί από την ατζέντα και το πολιτικό στυλ του ΑΚΕΛ, βρίσκει μια ισορροπία, χωρίς να κάνει πίσω ούτε ρούπι από τον στρατηγικό στόχο της ένταξης της Κύπρου στην ΕΕ - σημείο στο οποίο υπήρχε σαφής διαφωνία με το κόμμα που τον στήριξε αρχικά ως υποψήφιο (βλ. σ. 351). Διακρίνεται όντως για την ανεξαρτησία του και για τον νέο αέρα που έφερε στο πολιτεύεσθαι. Μέχρι σήμερα ακόμα κι αυτοί που δεν ψήφισαν τον Γιώργο Βασιλείου παραδέχονται ότι σηματοδότησε την εισαγωγή κάποιας αξιοκρατίας στην Κύπρο και ότι ήταν η μόνη φορά που ένιωθαν ότι τους έκριναν για τα προσόντα τους και όχι για τα πολιτικά τους φρονήματα. Το ΑΚΕΛ έχασε μια μεγάλη ευκαιρία που δεν υιοθέτησε την ατζέντα Βασιλείου μεταλλάσσοντας έτσι το κόμμα από ένα απαρχαιωμένο και συγκεντρωτικό κομουνιστικογενές κόμμα, διστακτικό σε όλες τις κρίσιμες αποφάσεις, σε ένα σύγχρονο, τολμηρό κεντροαριστερό κόμμα που θα ηγεμόνευε στην παραγωγή πολιτικής και λύσεων στα προβλήματα του τόπου.

 

Η ανεξαρτησία του Βασιλείου φαίνεται άλλωστε και στη μετέπειτα πορεία του. Ενώ θα μπορούσε να βολευτεί εντός του ΑΚΕΛ μετά την επιτυχημένη προεδρία του, φτιάχνει, σε συνεργασία με τον Μιχάλη Παπαπέτρου, τους Ενωμένους Δημοκράτες. Το μικρό αυτό κόμμα αποτέλεσε μια ισχυρή μεταρρυθμιστική, ριζοσπαστική φωνή. Ενοχλούσε τόσο την ίδια τη Δεξιά όσο και την Αριστερά με τον ευρωπαϊσμό και τον κοσμοπολιτισμό του. Με την πίστη του ότι οι ανισότητες που γεννάει η αγορά ρυθμίζονται πολιτικά και ότι δεν υπάρχει άλλος δρόμος, με την εμμονή στα θεσμικά κεκτημένα του αστικού κράτους δικαίου, στον διαχωρισμό Εκκλησίας - Κράτους και στην ανοιχτή κριτική του στις ιερές αγελάδες του δημόσιου διαλόγου, όπως είναι η εθνική ιστορία.

 

Στη σημερινή συγκυρία, που όλοι με μεγάλη ευκολία κατηγορούν το πολιτικό σύστημα επειδή μας έφερε εδώ που μας έφερε, θα ήθελα να πω κάτι δυσάρεστο που δεν χαϊδεύει τον «λαό». Στην πολιτική σκηνή πάντα υπάρχουν επιλογές. Οι ψηφοφόροι έχουν κι αυτοί ευθύνη όταν τρέχουν από κεκτημένη ταχύτητα και εντελώς προσκολλημένοι να ψηφίσουν αυτό που ψηφίζουν πάντα ή πείθονται από τη νέα υπόσχεση που τους προσφέρει το κόμμα.
Όπως και να έχει οι ιδέες του Γιώργου Βασιλείου μπόλιασαν και επηρέασαν την κοινή γνώμη και την άλλαξαν σημαντικά. Οι τελευταίες του τοποθετήσεις υπέρ της λύσης εντός της ευρωζώνης μεταξύ του πρώτου και του δεύτερου Eurogroup ήταν πάλι καίριες. Συμφωνεί ή διαφωνεί κανείς με τις πολιτικές θέσεις του Γιώργου Βασιλείου, το μόνο που δεν μπορεί να του καταλογίσει είναι ότι υπεκφεύγει ή ότι διστάζει να εκφράσει θέσεις και απόψεις, νηφάλια μεν, κόντρα στο ρεύμα δε.

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Κανένα παζάρι για την κάρτα

ΧΡΥΣΑΝΘΟΣ ΜΑΝΩΛΗ, 17.11.2018

ΑΠΟΨΗ

Το μυστηριώδες πορτρέτο του Μεσσία

ΚΩΣΤΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, 17.11.2018

ΑΠΟΨΗ

Φραγμό στις καταστροφικές ιδέες του Προέδρου

Πολίτης News, 17.11.2018

Επιστροφή
στην αρχή