Γιατί η Λεμεσός δεν χωρά άλλα αυτοκίνητα;

ΕΙΔΗΣΕΙΣ /ΚΥΠΡΟΣ

Πέραν των δρόμων που κατασκευάζονται και διαπλατύνονται, δεν υπάρχει καλή αστυνόμευση και ο καθένας όπου θέλει παρκάρει.

Η Λεμεσός δεν χωράει άλλα αυτοκίνητα. Αυτή είναι η βασική διαπίστωση του Σχεδίου Αστικής Βιώσιμης Κινητικότητας που βρίσκεται σε εξέλιξη στη μεγαλύτερη παράλια πόλη της Κύπρου με πληθυσμό πάνω από 210 χιλιάδες κατοίκους. Μέσω του σχεδίου αναζητούνται λύσεις κατά τρόπο ώστε μέχρι το 2030 η πόλη να καταστεί βιώσιμος προορισμός για τους κατοίκους της και για τους ξένους επισκέπτες. Το σύστημα μεταφορών της Λεμεσού πάσχει από μεγάλη ανισορροπία, σημειώνεται στην έκθεση των συμπερασμάτων που αποκαλύπτει σήμερα ο «Π», με το αυτοκίνητο να υπερισχύει εις βάρος όλων των άλλων μέσων που είναι και φιλικότερα στο περιβάλλον, προκαλώντας τεράστιες καθυστερήσεις, κόστος, δυστυχήματα και επιβαρύνοντας συν τοις άλλοις την ατμόσφαιρα από τα καυσαέρια και τον θόρυβο.

Η μελέτη, που διεξάγεται από το Τμήμα Οδικών Μεταφορών σε συνεργασία με Γερμανούς, Έλληνες και Κύπριους εμπειρογνώμονες, εμπλέκοντας στην όλη διαδικασία και όλους τους αρμόδιους φορείς, συμπεριλαμβανομένων των τοπικών αρχών και οικονομικών συμφερόντων της πόλης, αναζητά τη συναίνεση όλων ώστε να είναι εφικτή η χωρίς καθυστέρηση υλοποίηση του σεναρίου που θα επιλεγεί για την αποκατάσταση.

«Αυτή την περίοδο εξετάζουμε ένα-ένα τα έξι σενάρια που έχουμε ενώπιον μας για να μετρήσουμε την αποδοτικότητά τους σε σχέση με τους στόχους μας», εξηγεί στον «Π» ο συγκοινωνιολόγος του κλάδου βιώσιμης κινητικότητας του τμήματος Δημοσίων Έργων Δημήτρης Δημητρίου, ο οποίος έχει αναλάβει ρόλο συντονιστή  στο υπό εξέλιξη project. Το κάθε σενάριο περιλαμβάνει αριθμό μέτρων, πολιτικών και έργων και αφού επιλεγεί θα καταρτιστεί ένα πλάνο 15ετίας μέσω του οποίου θα προωθηθεί η βιώσιμη κινητικότητα στην πόλη της Λεμεσού. Εκτιμά ότι σε δύο περίπου μήνες θα ολοκληρωθεί αυτή η εργασία και το αποτέλεσμα θα είναι μία τολμηρή και συνάμα ρεαλιστική στρατηγική που θα πρέπει να εφαρμοστεί σταδιακά μέχρι το 2030. 

«Χωρίς όραμα δεν πετυχαίνεις τίποτα», σημειώνει ο κ. Δημητρίου. Και είναι προφανές ότι στην Κύπρο δεν υπάρχει μόνο έλλειψη οράματος αλλά υπάρχει και έλλειψη καθολικού σχεδιασμού. Αυτό το άρπα κόλλα καταγράφεται και μέσα από τα συμπεράσματα της κοινοπραξίας των μελετητών. 

Αυτά είναι τα κυριότερα ευρήματα της έρευνας

Το 91,8% με Ι.Χ., 5,7% με τα πόδια, 1,8% με το λεωφορείο κι 0,7% με το ποδήλατο

 

Στη σύνοψη των κυριοτέρων προβλημάτων που αντιμετωπίζει το υφιστάμενο σύστημα κινητικότητας της Λεμεσού είναι τα εξής:

    • Το κυρίαρχο μέσο μετακίνησης των πολιτών στη Λεμεσό είναι το αυτοκίνητο. Το 91,8% των μετακινήσεων (550 χιλιάδες την ημέρα)γίνεται με αυτοκίνητο, το οποίο αποτελεί ένα εξαιρετικά υψηλό ποσοστό. Σε έρευνα που έγινε μεταξύ των κατοίκων της Λεμεσού διαπιστώθηκε ότι μόνο ένα ποσοστό της τάξης του 5% των νοικοκυριών δεν έχει αυτοκίνητο, ενώ ένα ποσοστό νοικοκυριών που αγγίζει το 59% έχουν δύο ή τρία αυτοκίνητα. Ο μέσος όρος είναι 2,5 αυτοκίνητα ανά νοικοκυριό που θεωρείται πολύ υψηλή μέση διαθεσιμότητα Ι.Χ. Το 68% των μετακινήσεων γίνεται μόνο με ένα άτομο μέσα στο αυτοκίνητο, δηλαδή τον οδηγό.
    • Ο κατακόρυφος άξονας που συνδέει το κέντρο της Λεμεσού με τις οικιστικές περιοχές βόρεια του αυτοκινητόδρομου είναι ένα από τα πιο προβληματικά δίκτυα της που προκαλούν κυκλοφοριακή συμφόρηση. Η μελέτη αναφέρεται ειδικότερα στην Γιάννου Κρανιδιώτη, στην Αγίας φυλάξεως και στην Μακαρίου που λόγω των υψηλών επιπέδων κυκλοφορίας που διεκπεραιώνουν παρουσιάζουν τρομερή κίνηση και καθυστέρηση σε μεγάλες διασταυρώσεις είτε πρόκειται για κυκλικούς κόμβους είτε για φανάρια.
    • Το λεωφορείο έχει ένα πολύ χαμηλό επίπεδο στην πίτα των διακινήσεων, μικρότερο από 1,8%, με την κουλτούρα των Κυπρίων να σημειώνεται ως ο πιο σημαντικός ανασταλτικός παράγοντας για τους Λεμεσιανούς να μπουν στα μέσα μαζικής μεταφοράς. Το λεωφορείο καθίσταται μη ελκυστικό μέσο λόγω και της μη ποιοτικής υπηρεσίας που προσφέρεται.
    • Μεγάλο μέρος παρόδιων χώρων στάθμευσης προσφέρονται δωρεάν και μάλιστα η χρέωση ισχύει μόνο για το 7,6% των διαθέσιμων χώρων πάρκινγκ εντός του εμπορικού κέντρου της πόλης. Το δε κόστος της στάθμευσης στο κέντρο είναι πολύ χαμηλό και αποτελεί κίνητρο χρήσης του Ι.Χ. Η παράνομη στάθμευση έχει μετρηθεί και φτάνει μέχρι και το 20% στο κέντρο της πόλης. Επισημαίνεται επίσης ότι τα πάρκινγκ για ΑμέΑ είναι πολύ λίγα. Ένα ηλεκτρονικό σύστημα το οποίο να κατευθύνει τους οδηγούς για διαθέσεις θέσεις στάθμευσης, θα ήταν όπως σημειώνεται αποτελεσματικό και θα μείωνε τον αντιπαραγωγικό χρόνο της αναζήτησης στάθμευσης.
    • Το περπάτημα έχει επίσης πολύ χαμηλό μερίδιο στις μετακινήσεις φτάνοντας μόλις στο 5,7%, ενώ δεν χρησιμοποιείται καν για σκοπούς μετακινήσεων αλλά για βόλτα.
    • Η χρήση των ποδηλάτων είναι σχεδόν ανύπαρκτη αφού λιγότερο από το 0,7% των μετακινήσεων, και πάλιν μόνο για άθληση ή βόλτα, γίνεται με δίτροχο μη μηχανοκίνητο.  

Αποδεδειγμένα, σημειώνει ο συγκοινωνιολόγος Δημήτρης Δημητρίου, μια πόλη καθίσταται πιο ελκυστική για προσέλκυση τουριστών και επενδυτών όταν έχει καλές δημόσιες συγκοινωνίες και καλό περιβάλλον για να περπατήσει κανείς. Έρευνες δείχνουν ότι ο κόσμος επισκέπτεται περισσότερο τις βιώσιμες πόλεις όπου μπορεί να περπατήσει με ασφάλεια (ΦΩΤΟ: ΠΑΥΛΟΣ ΒΡΥΩΝΙΔΗΣ)

Τι ισχύει σε άλλες μεσογειακές πόλεις

Το κυπριακό… παράδοξο

 

Μία ενδιαφέρουσα σύγκριση που γίνεται στη μελέτη αφορά τα ποσοστά των μετακινήσεων των Λεμεσιανών σε σχέση με άλλες μεσογειακές πόλεις, αναλόγου μεγέθους με τη Λεμεσό.  «Τα στοιχεία που συγκεντρώσαμε αφορούν μικρές παράλιες πόλεις της Μεσογείου με κατοίκους από 100 έως 250 χιλιάδες. Αυτό που διαπιστώνουμε είναι πως μόνο στην Κύπρο το αυτοκίνητο έχει τόσο υψηλά μερίδια χρήσης.

Ας δούμε μερικά παραδείγματα:

 

      • Στο Πόρτο μόλις το 52% των μετακινήσεων γίνεται με αυτοκίνητο. Το 22% γίνεται με τα πόδια και το 26% με τα μέσα μαζικής μεταφοράς.
      • Στη Μεσίνα το 73% των μετακινήσεων γίνονται με αυτοκίνητο, το 18% με τα πόδια, το 1% με το ποδήλατο και το 8% με τις δημόσιες μεταφορές.
      • Στη Τεριέστη, το 60% των μετακινήσεων γίνονται με αυτοκίνητο, το 20% με μέσα μαζικής μεταφοράς, το 19% με τα πόδια και το 1% με το ποδήλατο.
      • Στην Τουλώνη της Γαλλίας το 67% των μετακινήσεων γίνεται με αυτοκίνητο, το 27% με τα πόδια, το 1% με το ποδήλατο και 5% με τα μέσα μαζικής μεταφοράς.

Είναι εμφανές το πού βρίσκεται η Λεμεσός.

 

Θα είναι χειρότερα το 2030 αν…

Ο κ. Δημητρίου τονίζει πως αν δεν γίνει κατορθωτό να πέσει το 92% των μετακινήσεων με αυτοκίνητο στο 75% το κυκλοφοριακό πρόβλημα της Λεμεσού δεν πρόκειται να λυθεί οποιαδήποτε κι αν είναι τα μέτρα που θα ληφθούν στο πλαίσιο του όπου σεναρίου εφαρμοστεί.

«Αυτό το απέδειξε και το κυκλοφοριακό μοντέλο που τρέξαμε μέχρι το 2030. Βάλαμε στο σύστημα 22 έργα, οδικές βελτιώσεις στη Λεμεσό σε διάφορα σημεία που προγραμματίζεται να γίνουν μέχρι το 2030 και η πρόβλεψη είναι πως η κατάσταση η κυκλοφοριακή θα είναι χειρότερη από απόψεως καθυστερήσεων και χιλιομέτρων που θα διανύουν τα οχήματα έστω κι εάν κάνουμε τα 22 έργα».

Συνεπώς, συνεχίζει ο κ. Δημητρίου, αποδεικνύεται πως όσους δρόμους κι αν κάνουμε, όσο κι αν διαπλατύνουμε τους δρόμους ή όσα περισσότερα πάρκινγκ και να γίνουν, μέτρα τα οποία ωθούν τον πολίτη να κυκλοφορεί περισσότερο με το αυτοκίνητο επιβαρύνοντας το σύστημα, αν δεν επικεντρωθούμε στη βιώσιμη κινητικότητα θα είναι σαν να κάνουμε μια τρύπα στο νερό.

«Πρέπει να επικεντρωθούμε στην αύξηση της χρήσης εναλλακτικών μέσων όπως είναι το λεωφορείο, το ποδήλατο και τα πόδια μας. Αν καταφέρουμε να μειώσουμε τη χρήση του αυτοκινήτου κατά 15% μέχρι το 2030 θα είμαστε πολύ ικανοποιημένοι και στο πλαίσιο ενός ρεαλιστικού στόχου», σημείωσε. Βεβαίως δεν είναι καθόλου εύκολο εγχείρημα. Από την άλλη οι συνθήκες δεν είναι απαγορευτικές, δεδομένου ότι η μέση απόσταση που διανύει κάποιος στην πόλη καθημερινά είναι μόλις 8 km και δεν θεωρείται μακρινή για να γίνει με εναλλακτικά μέσα.

Μέχρι στιγμής όλα τα μέτρα κατευθύνονται προς το αυτοκίνητο. Πέραν των δρόμων που κατασκευάζονται και διαπλατύνονται, δεν υπάρχει καλή αστυνόμευση και ο καθένας όπου θέλει παρκάρει.

 

Park and ride

Μερικά από τα μέτρα που εξετάζονται είναι η δημιουργία χώρων στάθμευσης κοντά στους συνδετικούς κόμβους που συνδέουν το βόρειο με το νότιο τμήμα της Λεμεσού ώστε να μπορούν οι πολίτες να παίρνουν το λεωφορείο δωρεάν, με το ίδιο εισιτήριο του πάρκινγκ, για να πηγαίνουν στη δουλειά τους στο κέντρο της πόλης. Αυτό απαιτεί αναβάθμιση των δρομολογίων των λεωφορείων ώστε κάποιος να κατεβαίνει στην πόλη μέσα σε 15 λεπτά.

Επιστροφή χρημάτων

Άλλο ένα ενδιαφέρον μέτρο το οποίο αξιοποιείται σε άλλες πόλεις είναι η ανταπόδοση όσων χρησιμοποιούν λεωφορείο ή ποδήλατο με την ένταξή τους σε ένα σχετικό πρόγραμμα του δήμου τους για παράδειγμα, ο οποίος θα επιδοτεί τα χιλιόμετρα που κάνουν με το λεωφορείο ή το ποδήλατο και να του αφαιρούν το ποσό που θα κερδίζει τέλος του χρόνο από κάποιο φόρο η τέλος. «Υπάρχουν τρόποι και αυτά τα μέτρα γίνονται στην Ευρώπη. Αλλά για να τα κάνεις χρειάζεται όραμα», κατέληξε ο Δημήτρης Δημητρίου.

Πώς λύεται το πρόβλημα στους κόμβους Αγίας Φύλας και Πολεμιδιών

Τα βασικά προβλήματα που καταγράφονται μέσα από τη μελέτη και τα οποία οδηγούν στα σοβαρά κυκλοφοριακά προβλήματα της πόλης, τόσο του κέντρου, όσο και της ευρύτερης περιοχής, είναι :

      • Η σχετικά μεγάλη και ανεξέλεγκτη επέκταση της πόλης, ειδικά βόρεια του αυτοκινητόδρομου, και η εξάρτησή των κατοίκων των περιοχών αυτών από εγκαταστάσεις που βρίσκονται στο κέντρο.
      • Η απουσία ενός ολοκληρωμένου σχεδιασμού.
      • Η συγκέντρωση μεγάλου αριθμού λειτουργιών και υπηρεσιών της πόλης στο κέντρο της Λεμεσού, σε συνδυασμό με την απουσία βελτίωσης των υποδομών.
      • Το κέντρο εξυπηρετείται από στενούς δρόμους περιορισμένης χωρητικότητας, οι περισσότεροι από τους οποίους λειτουργούν ως εμπορικοί άξονες περιορίζοντας περαιτέρω την κυκλοφοριακή τους ικανότητα.
      • Την κατάσταση επιδεινώνουν η αυξανόμενη τάση χρήσης των Ι.Χ., η κακή υπηρεσία που προσφέρουν τα λεωφορεία και οι ανεπαρκής υποδομές. Όλες δε οι διαδρομές του φτωχού συστήματος δημοσίων μεταφορών καταλήγουν σε ένα σημείο στο κέντρο.

Δύο προβληματικοί κόμβοι

Τεράστιο είναι το πρόβλημα, σημειώνει ο κ. Δημητρίου, σε δύο κυκλικούς κόμβους της πόλης, ειδικά σε ώρες αιχμής. Αυτόν της Αγίας Φύλας και αυτόν των Πολεμιδιών. Και οι άλλοι κόμβοι που συνδέουν το τμήμα της πόλης βόρεια και νότια του αυτοκινητόδρομου, παρουσιάζουν προβλήματα αλλά όχι τόσα όσο αυτοί οι δύο.

«Οι περιοχές βόρεια του αυτοκινητόδρομου έχουν αναπτυχθεί σε μικρές πόλεις, ενώ προηγουμένως δεν ήταν παρά μικρά χωριά. Όπως η περίπτωση της Αγίας Φύλας. Η ανάπτυξή τους αυτή δεν στηρίχτηκε όμως στην κατάλληλη υποδομή. Με αποτέλεσμα τα αυτοκίνητα να στριμώχνονται και να δημιουργούνται ουρές μέχρι και 3 km στις ώρες αιχμής, ενώ για να φτάσει κάποιος στο κέντρο μπορεί να χρειαστεί μέχρι και 45 λεπτά, την ώρα που κανονικά θα έφτανε σε 15 λεπτά».

 

Η δημιουργία νέων χώρων στάθμευσης στην περιοχή του κέντρου δεν είναι λύση για τη βιώσιμη κινητικότητα. Όσο δημιουργούνται περισσότεροι χώροι στάθμευσης, τόσα περισσότερα οχήματα ωθούνται να σταθμεύσουν. Για αυτό η μελέτη θεωρεί αντιφατικές πολιτικές του κράτους που δίνουν κίνητρα π.χ. για ανάπτυξη νέων χώρων στάθμευσης δίνοντας περισσότερο συντελεστή δόμησης.

Κι άλλο επίπεδο

Το Τμήμα Δημοσίων Έργων βρίσκεται πάντως σε διαδικασία εξέτασης πρόσθεσης και άλλου επιπέδου στο δρόμο, μάλλον υπόγειας οδού, ώστε να απελευθερωθεί η κίνηση από βορρά προς νότο και αντίστροφα με τα αυτοκίνητα να κινούνται απρόσκοπτα.  «Έχουμε εντάξει αυτή τη λύση στα σενάρια που εξετάζουμε. Όμως πρέπει να σημειώσω πως εμείς μέσα από το σχέδιο αστικής βιώσιμης κινητικότητας δεν αντιμετωπίζουμε το θέμα τόσο τοπικά όσο ολιστικά. Διότι ακόμα και τοπικά να λύσουμε ένα πρόβλημα, να ανοίξουμε άλλον έναν δρόμο, το σύστημα δεν μπορεί να αντέξει την επιπλέον χωρητικότητα. Συνεπώς θα υπάρξει συμφόρηση παρακάτω. Η πρότασή μας είναι να γίνει ένας σωστός σχεδιασμός για όλη την πόλη. Η λύση δεν είναι να γίνουν περισσότερα πάρκινγκ. Η λύση είναι να επενδύσουμε σε εναλλακτικά μέσα μεταφοράς».

Για να μην γίνει όπως στην Τσερίου… 

Τολμηρές αποφάσεις με συναίνεση

Όπως αναφέρει ο συγκοινωνιολόγος του Τμήματος Δημοσίων Έργων, κ. Δημητρίου, συντονιστής στο υπό υλοποίηση έργο του σχεδιασμού της βιώσιμης αστικής κινητικότητας Λεμεσού, η όλη διαδικασία είναι συμμετοχική γιατί πρέπει να λαμβάνεις υπόψη και τους πολίτες. Σε αυτό το έργο εμπλέκονται, προσθέτει, σε μεγάλο βαθμό οι πολίτες και οι φορείς που έχουν σχέση με την ανάπτυξη της πόλης (π.χ. δήμοι) και της Κύπρου γενικότερα (τμήματα υπουργείων, ΕΤΕΚ κλπ). «Είναι μια πολύ συμμετοχική κι επίπονη θα έλεγα διαδικασία, αλλά απαραίτητη διότι οι αποφάσεις που θα ληφθούν θα πρέπει να είναι τολμηρές για αυτό χρειάζεται η συναίνεση». Υπενθυμίζει την προώθηση έργων όπως για παράδειγμα η λεωφόρος Τσερίου στη Λευκωσία, το οποίο για χρόνια βρίσκεται στα συρτάρια επειδή δεν υπάρχει η συγκατάθεση των πολιτών. Σημειώνει επίσης ότι μέσα από αυτή τη διαδικασία παρακάμπτονται και οι οποιεσδήποτε λογικές που εμποδίζουν πολιτικούς να υιοθετήσουν δύσκολες αποφάσεις φοβούμενοι το πολιτικό κόστος.

 


Επιστροφή
στην αρχή