Γιατί οι Καταλανοί είναι λίγο Κυπραίοι

ΑΠΟΨΗ /ΣΦΑΙΡΙΚΑ

Ας προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε τους Καταλανούς. Γιατί επιμένουν διά του δημοψηφίσματος της 1ης Οκτωβρίου 2017 να ανεξαρτητοποιηθούν;

Ιδιαίτερη συμπάθεια στο αίτημα των Καταλανών για ανεξαρτησία δείχνουν πολλοί Κύπριοι, Ε/Κ και Τ/Κ. Ίσως σε αυτό να προσμετρούν και κάποιες ιστορικές ταυτίσεις. Η Ιστορία βέβαια καταγράφει το παρελθόν. Όποιοι δε επιμένουν να ζουν στο παρελθόν, στην καλύτερη περίπτωση ζουν το παρόν τους ως μια περιήγηση σε μουσείο. 

Ας προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε τους Καταλανούς. Γιατί επιμένουν διά του δημοψηφίσματος της 1ης Οκτωβρίου 2017 να ανεξαρτητοποιηθούν; Σε μια προσπάθεια να παρακολουθήσει κανείς τα επιχειρήματά τους, εκπλήττεται από το πόσο αφελή και συναισθηματικά είναι:

  • Θέλουν να προστατέψουν τη γλώσσα, την κουλτούρα και την ταυτότητά τους. Ποιος όμως τις απειλεί; Και τη διάλεκτό τους ομιλούν στο Κοινοβούλιο και τη γράφουν στα ΜΜΕ και δικό τους Κοινοβούλιο έχουν και δικό τους Πρόεδρο. Εκτός βέβαια κι αν κάποιοι επιμένουν να μένουν κολλημένοι στην περίοδο της δικτατορίας του Φράνκο από τη δεκαετία του 1930 που όντως υπήρχε καταπίεση.
  • Η Καταλωνία, λένε, είναι η πλουσιότερη επαρχία της Ισπανίας, παράγει το 20% του πλούτου της χώρας, οι Καταλανοί είναι πιο εργατικοί και ως εκ τούτου πληρώνουν για τους υπόλοιπους «τεμπέληδες» Ισπανούς. Η αίσθηση αυτή που έχει ο μέσος Καταλανός, πέραν του ότι αγγίζει τα όρια του ρατσισμού, είναι κυρίως αφελής. Στην Καταλωνία βρίσκονται μεν οι μεγαλύτερες βιομηχανίες της χώρας, είναι ωστόσο μεγάλες διότι πωλούν τα προϊόντα τους όχι μόνο στα 7,5 εκατ. Καταλανών αλλά στα 60 εκατ. Ισπανών και επίσης έχουν πρόσβαση στο μισό δισ. καταναλωτών της ΕΕ. Ακόμα και η σούπερ ομάδα τους, η Μπαρτσελόνα, είναι μεγάλη διότι παίζει στο καλύτερο πρωτάθλημα του κόσμου, που είναι το ισπανικό, και όχι στο επαρχιακό της Καταλωνίας.

Τι έμαθαν οι Καταλανοί;

Μετά το δημοψήφισμα της 1ης Οκτωβρίου, το οποίο ομολογουμένως συνοδεύτηκε από απαράδεκτες και αψυχολόγητες αντιδράσεις εκ μέρους της Μαδρίτης, παρακολούθησα από το CNN την ομιλία του Προέδρου της Καταλωνίας στο τοπικό Κοινοβούλιο. Σε σχέση με την ημέρα του δημοψηφίσματος, ο κ. Κάρλες Πουτζντεμόν στις 10 Οκτωβρίου φρόντισε να τα μαζέψει. Προηγήθηκαν βλέπετε την επομένη του δημοψηφίσματος, οι δηλώσεις της ΕΕ, αρκετών Ευρωπαίων πολιτικών, αλλά κυρίως οι αλυσιδωτές αντιδράσεις των μεγάλων επιχειρήσεων της Καταλωνίας, οι οποίες, η μια μετά την άλλη ανακοίνωναν τη μεταφορά της έδρας τους εκτός Καταλωνίας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έστειλε ένα σαφές μήνυμα ότι μια ανεξάρτητη Καταλωνία δεν μπορεί να είναι μέλος της Ευρώπης, διότι αν την αποδεχόταν, ειδικά μετά και το Brexit, θα άνοιγε την πόρτα του φρενοκομείου. Οι μεγάλες επιχειρήσεις στη συνέχεια έστειλαν ένα ισχυρό μήνυμα, ότι δεν θα γίνουν μικρές ή θα χρεοκοπήσουν,  απομονωμένες εκτός ισπανικής και ευρωπαϊκής αγοράς, διότι κάποιοι πολιτικοί στη Βαρκελώνη θέλουν να γίνουν ανεξάρτητο κράτος.

Κανείς, βεβαίως, δεν θα μπορούσε να παραγνωρίσει και τα επιχειρήματα της Μαδρίτης περί συνταγματικότητας του δημοψηφίσματος. Ούτως ή άλλως το δημοψήφισμα αυτό με βάση τους αριθμούς και μόνον δεν μπορεί να είναι έγκυρο. Η κυβέρνηση της Καταλωνίας ανακοίνωσε ότι η Καταλανοί ψήφισαν συντριπτικά υπέρ της ανεξαρτησίας με ποσοστό 90%. Στις κάλπες προσήλθαν περί τα 2,26 εκατ. ψηφοφόροι, ήτοι το 42,3% των συνολικά 5 εκατ. 340 χιλιάδων ψηφοφόρων της περιφέρειας, παρά την απαγόρευση της Μαδρίτης. Με λίγα λόγια, το 56,7% των νόμιμων ψηφοφόρων της επαρχίας δεν πήγε να ψηφίσει. Εν ολίγοις, ψήφισαν υπέρ της ανεξαρτησίας 2 εκατ., εναντίον 226.000, ενώ οι υπόλοιποι 3.100.000 ψηφοφόροι δεν πήγαν να ψηφίσουν, είτε γιατί εμποδίστηκαν είτε γιατί θεώρησαν το δημοψήφισμα παράνομο.

Ποιους θυμίζουν οι Καταλανοί;

Αν κρίνουμε από τον τρόπο συμπεριφοράς των Καταλανών, μάλλον μας θυμίζουν λίγο από Ε/Κ και λίγο από Τ/Κ.

  • Θυμίζουν την έπαρση και το άππωμα των Ε/Κ, οι οποίοι νομίζουν ότι είναι οι εξυπνότεροι, οι εργατικότεροι άνθρωποι της χώρας μας. Οπότε, οι Τ/Κ θα μας είναι βάρος διότι δεν έχουν το επίπεδό μας. Οι Ε/Κ κάνουν επίσης το ίδιο λάθος με τους Καταλανούς. Θέλουν να διαφυλάξουν δήθεν τη δυνατή οικονομία τους, αλλά δεν κατανοούν ότι η ενωμένη Κύπρος, και μια ακόμα μεγαλύτερη αγορά, αυτό που θα κάνει είναι να δώσει μεγαλύτερες και περισσότερες ευκαιρίες στους ήδη δυνατούς.
  • Οι Καταλανοί θυμίζουν επίσης τους ανασφαλείς Τ/Κ, οι οποίοι στο πλαίσιο μιας ενωμένης Κύπρου, δήθεν θα χάσουν την ταυτότητΆ τους, οι οποίοι θυμούνται παλιές ιστορικές περιόδους καταπίεσης και έτσι επιδιώκουν εντός ενός ομόσπονδου κράτους να λειτουργούν περίπου ως ανεξάρτητο κράτος. Υπάρχει βεβαίως και ένα επιπλέον πρόβλημα απογαλακτισμού για τους Τ/Κ, αφού όπου πάνε θέλουν απαραιτήτως να συνοδεύονται από τη μαμά τους.

Οι Καταλανοί διεκδικούν το δικαίωμά τους για αυτοδιάθεση, κάτι που έκαναν και οι Ε/Κ το 1950.

Η ιστορική αναλογία είναι όμως μάλλον ανιστόρητη. Οι Ε/Κ διεκδίκησαν την αυτοδιάθεσή τους όντας υπό καθεστώς αποικιοκρατίας, οπότε είχαν κάθε δικαίωμα να διεκδικήσουν την ανεξαρτησία τους, άσχετο αν ζήτησαν κάτι άλλο. Οι Καταλανοί είναι μια επαρχία της Ισπανίας εδώ και μερικούς αιώνες. Είναι μέρος μιας ελεύθερης χώρας, μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ακόμα κι αν είχαν προβλήματα με τη Μαδρίτη (που είχαν), μετά την ένταξη της Ισπανίας στην ΕΕ το 1986 αυτά αμβλύνθηκαν, ενώ το 2006 η τροποποίηση του καθεστώτος αυτονομίας του 1979 έδωσε στην επαρχία αυτή απεριόριστη ελευθερία. Αν λοιπόν οι Καταλανοί ήταν σοβαρότεροι, έμμεσα θα μπορούσαν να στείλουν και ένα μήνυμα στους Τουρκοκύπριους συμπατριώτες μας. Αν η αναλογία μας δηλαδή δεν ήταν παρελθοντική αλλά μελλοντική, το καθεστώς που έχουν σήμερα οι Καταλανοί θα μπορούσαν να το ζητούν οι Τ/Κ σε μια προσπάθεια να ζήσουν σε ένα ενωμένο κράτος με πολιτική ισότητα και ασφάλεια.

Μια μεγάλη παραφωνία

Στο πλέγμα ενός πλανήτη που παγκοσμιοποιείται, στο πλαίσιο της Ενωμένης Ευρώπης, οι Καταλανοί, οι Ε/Κ και οι Τ/Κ λειτουργούν ως μια εξόφθαλμη παραφωνία. Αν θέλουμε να ξεφύγουμε λίγο από τα οικονομικά συμφέροντα και τα πολιτικά και κοινωνικά στερεότυπα, θα μπορούσαμε να συνοψίσουμε το πρόβλημά μας ως εξής:

Είμαστε κοινωνίες πολιτών που δεν μπορούμε να διαχειριστούμε το παρελθόν μας. Κάποιες ευλογημένες κοινωνίες έχουν καταφέρει να κληροδοτούν στα παιδιά τους το μέλλον. Εμείς τους παραδίδουμε το παρελθόν. Το πολιτικό περιβάλλον που ζούμε δεν διαφέρει από ένα μουσείο. Εκεί έχουμε τοποθετήσει σε ράφια τα αρχαία μας στολίδια, τις εικόνες ένδοξων μαχών και τις προτομές γενναίων ηρώων. Εκεί βρίσκονται σοφοί πάπυροι και ανόητες προφητείες. Εκεί κρεμασμένα σπαθιά, γιαταγάνια, κουμπούρες, φουστανέλες, και τα σχοινιά της κρεμάλας. Με έναν κολικό να περιφέρεται ανείπωτος, μνημόσυνο στους ανεκπλήρωτους  εθνικούς πόθους.

Έξω απ' αυτό το θλιβερό μουσείο δεν έχουμε μάτια για να δούμε. Ότι οι εθνικοί, οι κοινωνικοί, οι πολιτικοί πόθοι, ενίοτε αναπροσαρμόζονται. Χρειαζόμαστε όμως γι' αυτή την αναπροσαρμογή μια σωστή παιδεία. Δυστυχώς κι αυτή είναι μουσειακό είδος. Απλώς μεταφέρει και συντηρεί το παρελθόν στο παρόν με μοναδικό στόχο να το δηλητηριάζει.

 

 


Επιστροφή
στην αρχή