Γιατί είναι τολμηρό το βιβλίο του Μακάριου Δρουσιώτη;

ΑΠΟΨΗ /ΑΥΤΟΝΟΗΤΑ
Γιατί πάει κόντρα στην εμπεδωμένη και απλουστευτική «αλήθεια» για τον ρόλο των μεγάλων δυνάμεων, ΗΠΑ και ΕΣΣΔ, την κρίσιμη περίοδο 1974-1977. Η εξαντλητική μελέτη των αρχείων δεν αποδεικνύει ότι η εισβολή της Τουρκίας σχεδιάστηκε και οργανώθηκε σε συνεννόηση με τους Αμερικανούς, αυτό που δηλαδή αποτελεί την κυρίαρχη μέχρι σήμερα (ατεκμηρίωτη) «βεβαιότητα».
  • Γιατί πάει κόντρα στην εμπεδωμένη και απλουστευτική «αλήθεια» για τον ρόλο των μεγάλων δυνάμεων, ΗΠΑ και ΕΣΣΔ, την κρίσιμη περίοδο 1974-1977. Η εξαντλητική μελέτη των αρχείων δεν αποδεικνύει ότι η εισβολή της Τουρκίας σχεδιάστηκε και οργανώθηκε σε συνεννόηση με τους Αμερικανούς, αυτό που δηλαδή αποτελεί την κυρίαρχη μέχρι σήμερα (ατεκμηρίωτη) «βεβαιότητα». Αντίθετα, το αρχειακό υλικό φανερώνει και τον αιφνιδιασμό των ΗΠΑ, του ίδιου του υπουργού Εξωτερικών Χένρι Κίσινγκερ, για το μέγεθος και την έκταση της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο. Χαρακτηριστική είναι η έκπληξή του για τις βόμβες που πέφτουν κατά τη διάρκεια της τηλεφωνικής ενημέρωσής του από τον υπουργό ’μυνας των ΗΠΑ (σελ. 92). Από τη στιγμή που η κατάσταση ξεφεύγει από τον έλεγχο των ΗΠΑ και παίρνει απρόβλεπτες διαστάσεις, ο Μακάριος Δρουσιώτης καταγράφει λεπτό προς λεπτό την κυνική ανοχή των ΗΠΑ και του Κίσινγκερ απέναντι στη στρατιωτική εισβολή της Τουρκίας. Στον διεθνή συσχετισμό δυνάμεων η ισχύς της Τουρκίας ήταν μεγαλύτερη από αυτήν της Ελλάδας. «Τι κερδίζουμε από την Ελλάδα σε σχέση με αυτά που χάνουμε από την Τουρκία;» μετράει με ψυχρή λογική ο Κίσινγκερ (σελ. 248), ενώ ταυτόχρονα δρα για να διατηρήσει τη σταθερότητα μεταξύ των χωρών της νοτιοανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ. Η ΕΣΣΔ επιθυμεί ακριβώς το αντίθετο και δίνει απόλυτη κάλυψη στην εισβολή των Τούρκων, ενώ συγχρόνως γνωρίζει πολύ καλά ότι η αντίδραση από πλευράς ΗΠΑ μέσω της επιβολής εμπάργκο όπλων στην Τουρκία αλλά και των διπλωματικών πιέσεων που της ασκούσαν για συμβιβαστική λύση σπρώχνει την Τουρκία πιο κοντά της. Το ψήφισμα 353 του Συμβουλίου Ασφαλείας είναι ενδεικτικό και για τη θέση της ΕΣΣΔ. «Υποστήριζε την τουρκική θέση ότι η εισβολή ήταν μια ?ειρηνευτική επιχείρηση? που σκοπό είχε να αποκαταστήσει τη συνταγματική τάξη η οποία είχε ανατραπεί με την ανοιχτή επέμβαση της Ελλάδας, η οποία υποκινείτο από τις ΗΠΑ» (σελ. 111, κατά λέξη η ομιλία του Σοβιετικού αντιπροσώπου στις σελ. 112-113 ). Αυτοί πάντως που μιλούν για κατάπαυση του πυρός και για συνομιλίες των εγγυητριών δυνάμεων είναι οι Αμερικανοί. Αυτοί επιβάλλουν εμπάργκο όπλων στους Τούρκους αργότερα και αυτοί δίνουν τη μεγαλύτερη κατά κεφαλή βοήθεια που έδωσε ποτέ σε κράτος η Αμερική, 131,5 εκατομμύρια. Οι Σοβιετικοί αρκούνται σε 50 τόνους σπορέλαιο, 50 χιλιάδες κονσέρβες ιχθύος και 10.000 κουτιά συμπυκνωμένου γάλακτος (σελ. 280-281).

 

  • Γιατί αναδεικνύει ότι οι Αμερικανοβρετανοί δεν είχαν κοινή στάση απέναντι στην τουρκική προέλαση. Μέσα από δεκάδες καταγραμμένες συνδιαλέξεις και διπλωματικά έγγραφα που αντάλλαξαν οι κυβερνήσεις των ΗΠΑ και της Βρετανίας, αλλά και τις σκληρές δημόσιες δηλώσεις του πρωθυπουργού του Ηνωμένου Βασιλείου Κάλαχαν ότι «οι βρετανικές δυνάμεις είναι αποφασισμένες να ανοίξουν πυρ στην περίπτωση τουρκικής προέλασης» (σελ. 175). Ο Κάλαχαν ήρθε σε αντιπαράθεση με τον Κίσινγκερ για την ήπια στάση που κρατούσε απέναντι στους Τούρκους και «εξέφραζε την πρόθεση να χρησιμοποιήσει ακόμα και στρατιωτικά μέσα για να τους αποτρέψει» (σελ. 176). Ενδεικτικά αναφέρω εδώ μια φράση που του είπε στις 11 Αυγούστου 1974: «Όσο σκληρότερος είσαι μαζί τους, τόσο περισσότερο θα σε ακούσουν» και του έφερε ως παράδειγμα τον τρόπο αντίδρασης στην απόπειρα κατάληψης του αεροδρομίου Λευκωσίας όταν ενίσχυσε την UNFICYP με Βρετανούς στρατιώτες των βάσεων στους οποίους δόθηκε η εντολή να αμυνθούν σε περίπτωση τουρκικής επίθεσης, ενώ ταυτόχρονα απείλησε την Τουρκία ότι θα σηκώσει τα Φάντομ που είχε στις βάσεις.

 

  • Γιατί αποκαλύπτει το πώς οικοδομήθηκε το πολιτικό στίγμα της διαπραγματευτικής μας πορείας στο Κυπριακό. Η μεγάλη εσωτερική διαμάχη, που ξέσπασε μεταξύ της μακαριακής και της κληριδικής σχολής σκέψης, μεταξύ της θέσης για μακροχρόνιο ασυμβίβαστο, διεθνοποιημένο αγώνα ή προσπάθεια για άμεση συμφωνία, έναν οδυνηρό συμβιβασμό όπως τον ονόμαζε ο Κληρίδης εντός του συγκεκριμένου πλαισίου της δυτικής συμμαχίας, είχε ως αποτέλεσμα την ήττα του Κληρίδη. Δεν υπάρχει άλλος πολιτικός στην Κύπρο που να πολεμήθηκε τόσο άγρια όσο ο Κληρίδης την περίοδο 1974-1977. Σημειώνω εδώ ότι τις τραγικές ώρες αμέσως μετά το ?74 ήταν ο μόνος πολιτικός που δεν ζήτησε προστασία σε πρεσβεία ούτε επέλεξε να διαφύγει στο εξωτερικό, αλλά στάθηκε απολύτως ψύχραιμος και με καθαρό μυαλό στις διαπραγματεύσεις. Όλες του οι προβλέψεις δυστυχώς επιβεβαιώθηκαν. Ο εξοστρακισμός του Κληρίδη με την κατηγορία του «προδότη» είχε ανυπολόγιστες συνέπειες στην προσέγγιση του Κυπριακού, βάζοντας τη ρεαλιστική πολιτική σκέψη σε μια συνεχή άμυνα και δηλητηριάζοντας την κοινή γνώμη. Αυτό έχει άμεσες συνέπειες για τον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύουμε το παρόν και τα επόμενά μας βήματα.
  • Γιατί επισημαίνει την άκαμπτη και εκβιαστική στάση της Τουρκίας μεταξύ πρώτης και δεύτερης εισβολής. Το δίλημμα που έβαλε ο Ντενκτάς στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων στη Γενεύη ήταν πως ή θα συμβιβαστεί η ελληνοκυπριακή πλευρά με την απώλεια του 33%, με τον γεωγραφικό διαχωρισμό, ή έτσι κι αλλιώς θα επιβάλουμε την πολιτική μας με πόλεμο. Παρά τη σκληρή τουρκική στάση, οι πιέσεις προς την Τουρκία από τις ΗΠΑ ήταν συστηματικές και συνεχείς.

 

  • Γιατί φέρνει στο φως την «ευγενή εθνική μας τύφλωση», μια υπερβολική και πεπλανημένη αντίληψη της σημασίας της δύναμής μας στις διεθνείς υποθέσεις, τα αργά αντανακλαστικά του πολιτικού μας συστήματος, το διαζύγιο με τη λογική, τη διγλωσσία και τον φανατισμό εκείνης της περιόδου. Οι εικόνες του ανεξέλεγκτου όχλου εναντίον της αμερικανικής πρεσβείας θυμίζουν εικόνες Μέσης Ανατολής του σήμερα.

 

  • Γιατί ασκεί τεκμηριωμένη κριτική στον εθνάρχη Μακάριο, ο οποίος μέχρι σήμερα αποτελεί τη σημαντικότερη προσωπικότητα της πρόσφατης Ιστορίας της Κύπρου, αλλά παραμένει υπεράνω κριτικής. Σε αυτό βοηθά η προσωποπαγής, ανώριμη και συγκεντρωτική πρώτη Δημοκρατία που οικοδομήσαμε, και η οποία οδήγησε στην αγιοποίηση του Μακαρίου, συν το γεγονός ότι ταυτίστηκε η θεία με την κοσμική εξουσία. Τα λάθη του Μακαρίου ήταν πολλά. Το πρώτο μεγάλο διπλωματικό λάθος του Μακαρίου, ο οποίος αργεί να αντιληφθεί τη διαφορά μεταξύ πραξικοπήματος και εισβολής, απορροφημένος καθώς είναι από την προσωπική του περιπέτεια, είναι η ιστορική του φράση περί «ελληνικής εισβολής». Ο Μακάριος είναι δραματικά εκτός πραγματικότητας όταν λέει στις 19 Ιουλίου 1974 στις 3.30 μ.μ. πως «όπως εξελίσσονται τα πράγματα θεωρώ μικρότερο τον κίνδυνο από την Τουρκία από ό,τι τον κίνδυνο από εκείνους». Εξακολουθεί τους τριτοκοσμικούς πειραματισμούς με χώρες όπως η Λιβύη, η Αίγυπτος και η Συρία. Κοροϊδεύει απροκάλυπτα τους Αμερικανούς με ψευδείς διαρροές στον Τύπο και με συνεχές «κούρδισμα» της κοινής γνώμης για τις ευθύνες της Αμερικής στην κυπριακή τραγωδία. Στους ίδιους τους Αμερικανούς συνεχώς απολογείται ότι διαστρεβλώνουν τα λόγια του και ότι συνέβη παρεξήγηση που δεν θα επαναληφθεί. Δεν αποτελεί αξιόπιστο συνομιλητή για τον δυτικό παράγοντα, ούτε για την ελληνική κυβέρνηση του Καραμανλή.

 

  • Γιατί φανερώνει τον τραγικό ρόλο που έπαιξε το ΑΚΕΛ ως απολύτως καθοδηγούμενο και εξαρτημένο κόμμα από τη ΕΣΣΔ, η οποία δεν καταδίκασε ούτε μία φορά την τουρκική εισβολή, αλλά μόνο κατάγγελλε τον «ιμπεριαλισμό και το ΝΑΤΟ». Η επίσκεψη του Εζεκία Παπαϊωάννου και του Ανδρέα Φάντη στη Μόσχα τον Σεπτέμβριο του 1974 κατέληξε σε αδιέξοδο γιατί «οι Σοβιετικοί δεν αποδέχονταν να περιλαμβάνεται στην κοινή ανακοίνωση θέση για την απόσυρση των τουρκικών στρατευμάτων» (σελ. 220). Στο εσωτερικό η «Χαραυγή» αλλά και όλος ο φιλομακαριακός Τύπος μιλά για τους Σοβιετικούς φίλους της Κύπρου και αποκαλύπτει συνεχώς τις «σκευωρίες» του δυτικού παράγοντα και του ΝΑΤΟ.

 

  • Γιατί είναι ένα βιβλίο ανοιχτό στην κριτική. Ο συγγραφέας καλεί άλλους ερευνητές να προχωρήσουν σε έρευνα για να επιβεβαιώσουν, να συμπληρώσουν (π.χ. με μελέτη των ρωσικών αρχείων) ή να απορρίψουν τα ευρήματα της έρευνάς του. Προφανώς σε μια ιστορική έρευνα δεν παίζουν ρόλο μόνο οι πηγές και η μελέτη αρχείων. Παίζουν ρόλο οι υποθέσεις εργασίας και τα ερωτήματα που βάζεις στις πηγές σου. Για αυτό και η ιστορική έρευνα, η πολιτική ανάλυση, όπως όλες οι κοινωνικές επιστήμες, δεν είναι ουδέτερες πολιτικά. Ο συγγραφέας είναι τίμιος ως προς αυτό. Δεν κρύβεται πίσω από μια δήθεν ουδέτερη, επιστημονικοφανή αφήγηση. Δηλώνει εξαρχής ότι στόχος του βιβλίου του είναι να «ανασκευάσει την επικρατούσα άποψη όσον αφορά τον ρόλο των μεγάλων δυνάμεων στο πραξικόπημα και την εισβολή του 1974».

 

ΕΝΘΕΤΟ

Η εξαντλητική μελέτη των αρχείων δεν αποδεικνύει ότι η εισβολή της Τουρκίας σχεδιάστηκε και οργανώθηκε σε συνεννόηση με τους Αμερικανούς

 

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Καλή διαγωγή και μεταμέλεια (Του Σενέρ Λεβέντ)

ΣΕΝΕΡ ΛΕΒΕΝΤ, 19.09.2018

ΑΠΟΨΗ

Οι στομαχικές διαταραχές του Κώστα Κληρίδη (Του Διονύση Διονυσίου)

ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ, 19.09.2018

ΑΠΟΨΗ

Σημειώσεις: Διάλογος για τα ουσιώδη

ΜΑΡΙΝΑ ΚΟΥΜΑΣΤΑ, 19.09.2018

Επιστροφή
στην αρχή